Еуропа елдері азаматтарының өмірін қиюы мүмкін ауқымды гибридті шабуыл сценариіне қатысты жабық режимде қызу талқылаулар жүргізіп жатыр. Politico басылымының мәліметінше, бұл қауіп қазір теориялық болжам емес, нақты ықтималдық ретінде қарастырылуда.

«Лейпцигтен» кейінгі қатаң шынайылық

Еуроодақ бұған дейін де кибершабуылдар, сайлауға араласу және диверсиялар сияқты гибридті қатерлерге қарсы тұру тетіктерін әзірлеп келген еді. Алайда тамыз айында Лейпциг әуежайынан жарықтай жүгі бар ұшқышсыз ұшу аппаратының (дронның) табылуы дипломаттардың назарын әлдеқайда қатерлі сценарийге аударды.

Еуропалық жоғары лауазымды шенеуніктер мен дипломаттар бұл жағдайға қатысты өз пікірлерін ашық айтуда:

«Біз үлкен мәселеге дайын болуымыз керек», – дейді ЕО-ның жоғары дәрежелі дипломаты. Лейпцигтегі оқиға адам өліміне әкелуі мүмкін төтенше жағдайлардың ықтимал екенін көрсетті.

Мәскеудің әрекеттері мен қазіргі гибридті шабуылдардың қарқынын ескерсек, бұқаралық құрбандардың пайда болуы күтілгеннен де ертерек орын алуы мүмкін.

Осыған байланысты ЕО-ның 27 елшісі телефондар мен көмекшілерді қатыстырмай, «шектеулі форматта» төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл сценарийлерін талқылауды күшейтті.

Ведомствоаралық қайшылықтар және НАТО факторы

Мұндай ауқымды дайындық барысында Еуроодақ ішінде бірқатар институционалдық мәселелер мен қарама-қайшылықтар туындап отыр:

Құзыреттердің қайталануы: Кейбір еуропалық астаналар ЕО-ның қауіпсіздік саласындағы өкілеттіктерін кеңейтуі ондаған жылдар бойы Еуропа қауіпсіздігінің тірегі болып келген НАТО-ның функцияларын қайталауы мүмкін деп алаңдайды. Сарапшылар бұл шешім қабылдау процесін баяулатып жібереді деп ескертеді.

Байланыс және қауіпсіздік: ЕО-да жеткілікті түрде қорғалған байланыс арналарының болмауы және құпия ақпараттың таралып кету қаупі кейбір елдерді ең сезімтал мәселелерді тек НАТО форматтарында талқылауға итермелейді.

Жаңа форматтарға қарсылық: Еурокомиссия басшысы Урсула фон дер Ляйен «төтенше қауіпсіздік протоколы» мен «Еуропалық қауіпсіздік кеңесін» құруды ұсынғанымен, кейбір дипломаттар қолданыстағы дағдарысқа қарсы іс-қимыл тетіктерін (мысалы, пандемия кезінде жақсы жұмыс істеген ИППР механизмін) жеткілікті деп санайды.

Мәскеу үшін айырмашылығы жоқ

Бұрынғы НАТО баспасөз хатшысы Оана Лунгеску ЕО мен НАТО өз міндеттерін нақты бөлісуі тиіс екенін атап өтті: НАТО барлау деректерін алмасу және әскери тежеу шараларына шоғырланса, ЕО азаматтық қорғаныс саласындағы әрекеттерді үйлестіруі қажет. Алайда сыртқы қауіп тұрғысынан алғанда, Кремль үшін Еуроодақ құрылымдары мен Солтүстік Атлантикалық кеңестің арасында айтарлықтай айырмашылық жоқ.

Бұл үдеріс Еуропаның жаһандық қауіпсіздік архитектурасындағы орнын қайта қарауға және өз азаматтарын қорғау үшін бюрократиялық кедергілерді жоюға мәжбүр етіп отыр.

Басты мәселе: Еуропа елдері күшейіп келе жатқан гибридті қатерлер жағдайында қауіпсіздік жүйесін қаншалықты жедел түрде жаңарта алады?

Abai.kz