Europa elderi azamattarynyng ómirin qiiy mýmkin auqymdy gibridti shabuyl ssenariyine qatysty jabyq rejimde qyzu talqylaular jýrgizip jatyr. Politico basylymynyng mәlimetinshe, búl qauip qazir teoriyalyq boljam emes, naqty yqtimaldyq retinde qarastyryluda.

«Leypsigten» keyingi qatang shynayylyq

Euroodaq búghan deyin de kiybershabuyldar, saylaugha aralasu jәne diyversiyalar siyaqty gibridti qaterlerge qarsy túru tetikterin әzirlep kelgen edi. Alayda tamyz aiynda Leypsig әuejayynan jaryqtay jýgi bar úshqyshsyz úshu apparatynyng (dronnyn) tabyluy diplomattardyng nazaryn әldeqayda qaterli ssenariyge audardy.

Europalyq joghary lauazymdy sheneunikter men diplomattar búl jaghdaygha qatysty óz pikirlerin ashyq aituda:

«Biz ýlken mәselege dayyn boluymyz kerek», – deydi EO-nyng joghary dәrejeli diplomaty. Leypsigtegi oqigha adam ólimine әkelui mýmkin tótenshe jaghdaylardyng yqtimal ekenin kórsetti.

Mәskeuding әreketteri men qazirgi gibridti shabuyldardyng qarqynyn eskersek, búqaralyq qúrbandardyng payda boluy kýtilgennen de erterek oryn aluy mýmkin.

Osyghan baylanysty EO-nyng 27 elshisi telefondar men kómekshilerdi qatystyrmay, «shekteuli formatta» tótenshe jaghdaylargha qarsy is-qimyl ssenariylerin talqylaudy kýsheytti.

Vedomstvoaralyq qayshylyqtar jәne NATO faktory

Múnday auqymdy dayyndyq barysynda Euroodaq ishinde birqatar institusionaldyq mәseleler men qarama-qayshylyqtar tuyndap otyr:

Qúzyretterding qaytalanuy: Keybir europalyq astanalar EO-nyng qauipsizdik salasyndaghy ókilettikterin keneytui ondaghan jyldar boyy Europa qauipsizdigining tiregi bolyp kelgen NATO-nyng funksiyalaryn qaytalauy mýmkin dep alandaydy. Sarapshylar búl sheshim qabyldau prosesin bayaulatyp jiberedi dep eskertedi.

Baylanys jәne qauipsizdik: EO-da jetkilikti týrde qorghalghan baylanys arnalarynyng bolmauy jәne qúpiya aqparattyng taralyp ketu qaupi keybir elderdi eng sezimtal mәselelerdi tek NATO formattarynda talqylaugha iytermeleydi.

Jana formattargha qarsylyq: Eurokomissiya basshysy Ursula fon der Lyayen «tótenshe qauipsizdik protokoly» men «Europalyq qauipsizdik kenesin» qúrudy úsynghanymen, keybir diplomattar qoldanystaghy daghdarysqa qarsy is-qimyl tetikterin (mysaly, pandemiya kezinde jaqsy júmys istegen IPPR mehanizmin) jetkilikti dep sanaydy.

Mәskeu ýshin aiyrmashylyghy joq

Búrynghy NATO baspasóz hatshysy Oana Lungesku EO men NATO óz mindetterin naqty bólisui tiyis ekenin atap ótti: NATO barlau derekterin almasu jәne әskery tejeu sharalaryna shoghyrlansa, EO azamattyq qorghanys salasyndaghy әreketterdi ýilestirui qajet. Alayda syrtqy qauip túrghysynan alghanda, Kremli ýshin Euroodaq qúrylymdary men Soltýstik Atlantikalyq kenesting arasynda aitarlyqtay aiyrmashylyq joq.

Búl ýderis Europanyng jahandyq qauipsizdik arhiytekturasyndaghy ornyn qayta qaraugha jәne óz azamattaryn qorghau ýshin burokratiyalyq kedergilerdi joigha mәjbýr etip otyr.

Basty mәsele: Europa elderi kýsheyip kele jatqan gibridti qaterler jaghdayynda qauipsizdik jýiesin qanshalyqty jedel týrde janarta alady?

Abai.kz