ەۋروپا ەلدەرى ازاماتتارىنىڭ ءومىرىن قيۋى مۇمكىن اۋقىمدى گيبريدتى شابۋىل ستسەناريىنە قاتىستى جابىق رەجيمدە قىزۋ تالقىلاۋلار جۇرگىزىپ جاتىر. Politico باسىلىمىنىڭ مالىمەتىنشە، بۇل قاۋىپ قازىر تەوريالىق بولجام ەمەس، ناقتى ىقتيمالدىق رەتىندە قاراستىرىلۋدا.

«لەيپتسيگتەن» كەيىنگى قاتاڭ شىنايىلىق

ەۋرووداق بۇعان دەيىن دە كيبەرشابۋىلدار، سايلاۋعا ارالاسۋ جانە ديۆەرسيالار سياقتى گيبريدتى قاتەرلەرگە قارسى تۇرۋ تەتىكتەرىن ازىرلەپ كەلگەن ەدى. الايدا تامىز ايىندا لەيپتسيگ اۋەجايىنان جارىقتاي جۇگى بار ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتىنىڭ (دروننىڭ) تابىلۋى ديپلوماتتاردىڭ نازارىن الدەقايدا قاتەرلى ستسەناريگە اۋداردى.

ەۋروپالىق جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر مەن ديپلوماتتار بۇل جاعدايعا قاتىستى ءوز پىكىرلەرىن اشىق ايتۋدا:

«ءبىز ۇلكەن ماسەلەگە دايىن بولۋىمىز كەرەك»، – دەيدى ەو-نىڭ جوعارى دارەجەلى ديپلوماتى. لەيپتسيگتەگى وقيعا ادام ولىمىنە اكەلۋى مۇمكىن توتەنشە جاعدايلاردىڭ ىقتيمال ەكەنىن كورسەتتى.

ماسكەۋدىڭ ارەكەتتەرى مەن قازىرگى گيبريدتى شابۋىلداردىڭ قارقىنىن ەسكەرسەك، بۇقارالىق قۇربانداردىڭ پايدا بولۋى كۇتىلگەننەن دە ەرتەرەك ورىن الۋى مۇمكىن.

وسىعان بايلانىستى ەو-نىڭ 27 ەلشىسى تەلەفوندار مەن كومەكشىلەردى قاتىستىرماي، «شەكتەۋلى فورماتتا» توتەنشە جاعدايلارعا قارسى ءىس-قيمىل ستسەناريلەرىن تالقىلاۋدى كۇشەيتتى.

ۆەدومستۆوارالىق قايشىلىقتار جانە ناتو فاكتورى

مۇنداي اۋقىمدى دايىندىق بارىسىندا ەۋرووداق ىشىندە بىرقاتار ينستيتۋتسيونالدىق ماسەلەلەر مەن قاراما-قايشىلىقتار تۋىنداپ وتىر:

قۇزىرەتتەردىڭ قايتالانۋى: كەيبىر ەۋروپالىق استانالار ەو-نىڭ قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋى ونداعان جىلدار بويى ەۋروپا قاۋىپسىزدىگىنىڭ تىرەگى بولىپ كەلگەن ناتو-نىڭ فۋنكتسيالارىن قايتالاۋى مۇمكىن دەپ الاڭدايدى. ساراپشىلار بۇل شەشىم قابىلداۋ پروتسەسىن باياۋلاتىپ جىبەرەدى دەپ ەسكەرتەدى.

بايلانىس جانە قاۋىپسىزدىك: ەو-دا جەتكىلىكتى تۇردە قورعالعان بايلانىس ارنالارىنىڭ بولماۋى جانە قۇپيا اقپاراتتىڭ تارالىپ كەتۋ قاۋپى كەيبىر ەلدەردى ەڭ سەزىمتال ماسەلەلەردى تەك ناتو فورماتتارىندا تالقىلاۋعا يتەرمەلەيدى.

جاڭا فورماتتارعا قارسىلىق: ەۋروكوميسسيا باسشىسى ۋرسۋلا فون دەر ليايەن «توتەنشە قاۋىپسىزدىك پروتوكولى» مەن «ەۋروپالىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن» قۇرۋدى ۇسىنعانىمەن، كەيبىر ديپلوماتتار قولدانىستاعى داعدارىسقا قارسى ءىس-قيمىل تەتىكتەرىن (مىسالى، پاندەميا كەزىندە جاقسى جۇمىس ىستەگەن يپپر مەحانيزمىن) جەتكىلىكتى دەپ سانايدى.

ماسكەۋ ءۇشىن ايىرماشىلىعى جوق

بۇرىنعى ناتو ءباسپاسوز حاتشىسى وانا لۋنگەسكۋ ەو مەن ناتو ءوز مىندەتتەرىن ناقتى ءبولىسۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى: ناتو بارلاۋ دەرەكتەرىن الماسۋ جانە اسكەري تەجەۋ شارالارىنا شوعىرلانسا، ەو ازاماتتىق قورعانىس سالاسىنداعى ارەكەتتەردى ۇيلەستىرۋى قاجەت. الايدا سىرتقى قاۋىپ تۇرعىسىنان العاندا، كرەمل ءۇشىن ەۋرووداق قۇرىلىمدارى مەن سولتۇستىك اتلانتيكالىق كەڭەستىڭ اراسىندا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق جوق.

بۇل ۇدەرىس ەۋروپانىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىنداعى ورنىن قايتا قاراۋعا جانە ءوز ازاماتتارىن قورعاۋ ءۇشىن بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى جويۋعا ءماجبۇر ەتىپ وتىر.

باستى ماسەلە: ەۋروپا ەلدەرى كۇشەيىپ كەلە جاتقان گيبريدتى قاتەرلەر جاعدايىندا قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قانشالىقتى جەدەل تۇردە جاڭارتا الادى؟

Abai.kz