Mәulen Áshimbaev kimge ses kórsetti?

18 mausym kýni Senat spiykeri Mәulen Áshimbaevtyng jasaghan bayandamasy jay ghana ekonomikalyq esep emes, qazaq sayasy elitacs ishindegi ýlken betbúrystyng maniyfesi siyaqty kórindi. Syrt kózge kvaziymemlekettik sektordy (yaghni, memlekettik alyp kompaniyalardy) synaghan bolyp kóringenimen, búl sózding astarynda mýldem basqa sayasy intriga jatyr.

Áshimbaev ne aitqysy keldi jәne búl nege manyzdy? Sýiekti tústaryn taldap kóreyik:

Jýielik syn: Ýkimet emes, Modeli nysanada!

Qazaqstan sayasatynda sheneunikterding bir-birin nemese jekelegen ministrlikterdi synauy — ýirenshikti jaghday. Biraq Áshimbaev naqty bir túlghany emes, songhy 20 jyl boyy qalyptasqan «Memlekettik kapitalizm» modelining ózin soqqygha jyqty. Onyng payymynsha, memleket bizneske jaghday jasaudyng ornyna, naryqty ózi jauyp, jeke kәsipkerlermen bәsekelesip otyr. Ereje óziniki, resurs óziniki, aqsha óziniki. Múnday ortada orta biznes qalay damidy?

Tóreshildikten — búqarashyl ziyalygha

Áshimbaev myrza mansabynyng kóbin Preziydent Ákimshiligi men KISY (QSZI) siyaqty kólenkeli, saraptamalyq qúrylymdarda ótkizgen, jýiening naghyz «ónimi». Ol eshqashan emosiyagha berilip, ashyq mәlimdeme jasamaytyn jan. Biraq songhy kezderi, әsirese «Taldau Talks» jobasynan keyin, onyng ritorikasy mýldem ózgerdi. Ol eldi memlekettik apparattyng kózimen emes, kýndelikti burokratiyadan (tóreshildikten) sharshaghan sarapshylar men biznes ókilderining kózimen qarap, kóre bastaghanday.

Búl jay ghana syny sóz be, әlde Sayasy Maniyfest pe?

Eng qyzyghy — sayasy astar.Spiyker: «Preziydentting liyberalizasiya turaly kursy dúrys, sheshimder qabyldandy, biraq memlekettik apparat (burokratiya) mýldem keri baghytta ketip bara jatyr» dep ashyq aitty. Búl — jýiening ishindegi ýlken reviziya (tekseris).

Aldymyzda 3 ssenariy túr:

1. Kursty týzetu: Biylik jekeshelendirudi tezdetip, bizneske erkindik beredi (Yqtimaldyghy az).
2. Status-kvo: Bәri eskishe qalady, memleket monopoliyasy kýsheye beredi (Eng qauiptisi).
3. Jana elitalyq kýn tәrtibi: Áshimbaevtyng búl sózi biylik ishindegi «memleketting ekonomikadaghy rólin shekteudi» qoldaytyn jana sayasy toptyng baghdarlamasyna ainalady.

Eng basty intriga: Búl jay ghana ekonomikalyq narazylyq pa, әlde bolashaq biylik tranziytindegi joghary lauazymgha (mýmkin, Viyse-preziydenttik kreslogha) jasalghan ýlken sayasy ótinim be? Jýiening ishinen shyqqan túlgha sol jýiening shenberin shektey ala ma?

Uaqyt kórsetedi. Biraq bir anyghy — Senatta seng qozghaldy.

Senat spiykerining búl syny naqty reformalargha alyp kele me, әlde búl tek kezekti sayasy mәlimdeme me?

Ábil-Serik Áliakbar

Abai.kz