Қазіргі әлемде технологияның дамуы мен шекаралардың ашықтығы елдерге экономикалық серпін бергенімен, жаһандық қауіпсіздікке үлкен сынақтар туындатып отырған жайы бар.

Жақында қоғам қайраткері Мұрат Әбенов көтерген проблема еліміздің қарқынды дамып келе жатқан цифрлық инфрақұрылымы мен қонақжайлығы қылмыстық топтардың «олжасына» айналуы мүмкін екенін ашық көрсетті. Оңтүстік Корея азаматтарын алдап келген халықаралық скам-синдикаттың Алматыдан табылуы – кездейсоқтық емес, түпкіріне ене бойлап, терең ойланатын түйінді мәселе болып табылады.

«Ине» операциясы нені көрсетті?

Оңтүстік Корея делегациясының сапары кезінде қазақ құқық қорғау органдарының бұл ел азаматтарын алдаған ұйымдасқан қылмыстық топты жоюға үлес қосқаны белгілі болды. Биыл шілде айында ҰҚК мен полиция қызметкерлері Алматыда арнайы операция жүргізіп, шетелдіктерден құралған 14 күдіктіні құрықтады.

Бұл топтың әрекеті аса қатыгездікпен және айлакерлікпен құрылған еді. Олар Кореядағы азаматтарға хабарласып, прокурор немесе қаржылық бақылау қызметкері ретінде танысады. Психологиялық қысым көрсетіп, жәбірленушілерді «өздік тұйықталуға» түсірген – туыстарымен байланысты үзіп, қонақүйге жасырынуға мәжбүрлеген және бар жиған-тергенін алаяқтардың шотына аудартқан.

Неліктен Қазақстан?

Оңтүстік-Шығыс Азиядағы (Камбоджа, Мьянма, Лаос, Вьетнам) полицияның қатаң қадағалауынан қашқан халықаралық синдикаттар жаңа «жұмыс аймағы» ретінде Қазақстанды бекер таңдаған жоқ. Мұның басты себептері төмендегідей:

Озық IT-инфраструктура: Еліміздегі жоғары жылдамдықты интернет пен қолжетімді байланыс жүйелері қылмыскерлерге IP-телефония арқылы өз нөмірлерін жасырып, шетелге жаппай қоңырау шағуға мүмкіндік берді.

Бақылаудың әлсіздігі: Келушілерді тіркеу заңнамасының толық орындалмауы, пәтер жалдау нарығының көлеңкеде қалуы шетелдіктердің із-түзсіз жүріп, қала орталығында жасырын колл-центрлер ашуына жол ашты.

Ыңғайлы логистика: ТМД және көршілес мемлекеттермен шекаралардың ашықтығы қауіп төнген жағдайда тез қашып кетуге жағдай жасайды.

Қазақстан бұл жағдайда халықаралық қылмыскерлер үшін тек «транзиттік дәліз» немесе техникалық база қызметін атқарды.

Қауіпсіздік пен ашықтық арасындағы баланс

Құқық қорғау органдарымыздың бұл істі ашып, әріптестеріне көмектескені мақтауға тұрарлық. Алайда бұл жағдай бізге үлкен сабақ болуға тиіс. «Ашық есік» саясаты мен туризмді дамыту ұраны ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтірмеуі керек.

Мұрат Әбенов орынды көтергендей, шетелдіктердің келуін бақылауды күшейтіп, цифрлық орта мен байланыс операторларының жұмысына қатаң мониторинг орнату қажет. Әрбір абоненттің бақылауда болуы, көші-қон ағынын цифрлық жүйемен толық қадағалау – заман талабы. Қазақстан адал инвесторлар мен туристер үшін әрқашан қонақжай, ал трансұлттық қылмыстық синдикаттар үшін қатаң бөгет болатын құқықтық жүйесі мықты мемлекетке айналуы тиіс.

Abai.kz