ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستان ەكونوميكاسىنا مۇنايدان تاۋەلسىزدىك الىپ بەرگەن پرەمەر-مينيستر رەتىندە تاريحتا قالۋى عاجاپ ەمەس. ءدال ونىڭ ۇكىمەت باسقارعان كەزىندە بۇعان دەيىن 30 جىل ايتىلىپ جۇرگەن ەكونوميكانى ديۆەرسيفيكاتسيالاۋ ناقتى كورىنىس تابا باستادى. پرەزيدەنتتىڭ ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ بويىنشا تاپسىرماسىن ورىنداپ، العاشقى ناتيجەلەرىن بەرگەن پرەمەر كىم دەسە، وسى ولجاس ابايۇلىن كورسەتۋگە بولادى.

2024 جىلى قازاقستان ەكونوميكاسى ناقتى ماندە 5%-عا ءوستى. سول كەزدىڭ وزىندە ءوسىم جەكەلەگەن سەكتورلار ەسەبىنەن ەمەس، قۇرىلىس (+15,3%), اۋىل شارۋاشىلىعى (+13,7%), كولىك (+9,4%), ساۋدا (+8,9%), وڭدەۋ ونەركاسىبى (+6,8%) سىندى سالالارداعى تابىستار اسەرىنەن قامتاماسىز ەتىلدى. جان باسىنا شاققانداعى جالپى ىشكى ءونىم تابىسى 14,4 مىڭ دوللار بولىپ جوعارى ەلدەردەگى دەڭگەيگە جاقىندادى.

ال 2025 جىل بۇل ءوسۋ قارقىنىن كۇشەيتتى ءارى تۇراقتاندىردى. قاڭتار–جەلتوقسان ايلارىندا ەكونوميكانىڭ ءوسۋى 6,5%-دى قۇرادى. بۇل سوڭعى 14 جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. سونىمەن قاتار كولىك (+20,4%), قۇرىلىس (15,9%), ماشينا جاساۋ (+12,9%), حيميا ونەركاسىبى (+9,8%), ساۋدا (+8,9%), تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ (+8,1%) سىندى ناقتى سەكتور جانە ءارتاراپتاندىرۋ نەگىزگى درايۆەرگە اينالدى.

وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ماشينا جاساۋ، ەلەكتر جابدىقتارى، اۆتوونەركاسىپ، حيميا، مەتاللۋرگيا جانە قۇرىلىس ماتەريالدارىندا ءوسۋ قارقىن الدى. بۇل ەندى قالپىنا كەلتىرۋ اسەرى ەمەس، جيناقتالعان ينۆەستيتسيالار مەن سۇرانىستىڭ ناتيجەسى. ياعني، 2024 جىل ىرگەتاسىن قالاسا، 2025 ساپالى تەرەڭدەۋدى كورسەتتى.

شاعىن جانە ورتا بيزنەس اتالعان مودەلدىڭ جۇيەلىك ەلەمەنتىنە اينالدى. ءجىو-دەگى شوب ۇلەسى 2023 جىلعى 36,9%-دان 2024 جىلعى 38,9%-عا دەيىن جانە 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا 39,8%-عا دەيىن ءوستى. شوب ءونىمىن شىعارۋ كولەمى 2024 جىلى 24%-عا ارتتى، 2025 جىلى ءارى قاراي ءوسۋىن جالعاستىردى. تىركەلگەن شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ 92%-دان استامى بۇگىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل "ەكونوميكالىق ومىرشەڭدىكتىڭ" جوعارى كورسەتكىشى.

جالپى، توقەتەرىن ايتساق، بەكتەنوۆ ۇكىمەتى 2 جىلدا ەكونوميكانى مۇناي ەمەس، باسقا سالالار ەسەبىنەن ءوسىردى. سودان كەيىن، باسقا پرەمەرلەر سياقتى ۇلتتىق قورعا قول سوزا بەرۋدى قىسقارتتى. 2026 جىلى قوردان الىناتىن ترانسفەرت ەكى ەسەگە ازايىپ وتىر. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى قيال الەمىنەن رەالدى ومىرگە قايتارىپ، «ءوزىنىڭ ناقتى تاپقانىن عانا جاراتۋ» فيلوسوفياسىنا كوشىردى. سونىڭ ەسەبىنەن ماكروتۇراقتىلىق كۇشەيىپ، قازاقستان رەزەرۆتەرىن كوبەيتىپ، ەرتەڭگى ومىرگە دەگەن سەنىم ارتتى.

بەكتەنوۆتىڭ كەزىندە قازاقستان حالقى تەز كوبەيدى. سوڭعى ەكى جىلدا ەلىمىزدە حالىق سانى 470 مىڭنان استام ادامعا ارتىپ، كوشى-قوننىڭ وڭ سالدوسى ساقتالۋدا. ەڭبەك نارىعى تۇراقتى، جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,6% بەن 4,7% شاماسىندا قالىپ وتىر. اسىرەسە كاسىپكەرلىك سەكتورداعى جۇمىسپەن قامتۋ وسۋدە.

سونداي-اق الەۋمەتتىك ساياسات ساننان ساپاعا جانە اتاۋلى باعىتقا قاراي ويىستى. حالىق سانىنىڭ ارتۋىنا سايكەس، ورتاشا تابىس نەگىزىندە كەدەيلىك شەگىن ەسەپتەۋگە كوشۋ، جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىن كەڭەيتۋ، جاردەماقىلاردىڭ ءوسۋى اياسىندا كەدەي حالىق ۇلەسىنىڭ – 2023 جىلى 5,2%-دان 2024 جىلى 5,0%-عا دەيىن جانە 2025 جىلى 5,3%-عا دەيىن تۇراقتى تومەندەۋىنە اكەلدى.

تۇراقتى ءوسىم ءۇشىن ينۆەستيتسيالاردىڭ ديناميكاسى عانا ەمەس، ولاردىڭ ۇزاقمەرزىمدى بولۋى ماڭىزدى. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ نەسيەلىك رەيتينگتەردەگى پوزيتسياسىنىڭ جاقسارۋى قارىز الۋ قۇنىن تومەندەتەدى.

2024-2025 جىلدارى قازاقستان بارلىق تاۋەكەلدەردى ەسكەرىپ، ولاردىڭ الدىن-الۋ ساياساتىنا كوشكەنىن بايقايمىز. باياعىدا كوپ پروبلەمالار مەن ديسبالانستار مويىندالمايتىن جانە ەلەنبەيتىن. قازىر ەكونوميكاداعى وڭ مەن سولىن جاقسى بىلەتىن، نە ىستەۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىنىپ تۇرعان ەرەسەك مەملەكەتكە اينالدىق. بۇل ترانسفورماتسيادا ولجاس بەكتەنوۆتىڭ شەشۋشى ۇلەسى بار.

ايبار ولجاەۆ

Abai.kz