رەسەيلىك مەملەكەتتىك باق-تارعا تۇراقتى تۇردە ساراپشى رەتىندە شىعىپ جۇرگەن رەسەيلىك ساياساتتانۋشى ءارى تاريحشى دميتري ۆەرحوتۋروۆ اشارشىلىق تاقىرىبىنا قاتىستى قازاقستانعا سەس كورسەتىپ، قوقان-لوقى جاسادى، دەپ حابارلايدى قازتاگ.

«اشارشىلىقپەن بايلانىستى بۇل ماسەلەلەر قازاقستان ءۇشىن جاي عانا قاۋىپتى ەمەس، ولار ءدال مەملەكەتتىلىكتىڭ ساقتالۋى تۇرعىسىنان وتە قاۋىپتى. ۋكراينانىڭ قازىرگى جاعدايىنا قاراپ وتىرىپ، قازاقستاننىڭ بولاشاعى قالاي بولماق؟ (...) ولار ۋكرايناداعى «مايدانشىلار» جۇرگىزگەن ساياساتتى اينىتپاي قايتالاۋى مۇمكىن، بىراق، بۇل قارۋلى قاقتىعىسقا اكەپ سوعادى. قازاقستان، بىرىنشىدەن، بۇعان دايىن ەمەس، ەكىنشىدەن، رەسەيگە قارسى تۇرۋ ءۇشىن ول تىم ءالسىز ءارى كىشكەنتاي»، - دەدى ۆەرحوتۋروۆ جەلىدە كەڭ تاراعان سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە.

ونىڭ ايتۋىنشا، «ءدال وسى جاعدايدا قازاقتار ارقاشان ەسكەرۋى ءتيىس تاعى ءبىر ماسەلە بار».

«ءبىز ءۇشىن ۋكرايندار – وتە جاقىن تۋىس، ءىس جۇزىندە ءوز ادامىمىز. سوعان قاراماستان، ولار ءبىزدى سوققىعا جىعاتىن جاعدايعا جەتكىزدى، ال قازاقتار ورىستار ءۇشىن ولاي ەمەس. ءيا، ولارمەن دوس بولۋعا بولادى، بىراق، بۇلار ءبارىبىر الىستاۋ ادامدار. سوندىقتان، ولاردى ۋكرايندارعا قاراعاندا قاتىگەزدەۋ ءارى قاتالداۋ سوعاتىن بولادى»، - دەدى ۆەرحوتۋروۆ.

ايتا كەتەيىك، ۆەرحوتۋروۆ «كازاحسكي گەنوتسيد، كوتوروگو نە بىلو» («قازاقتىڭ بولماعان گەنوتسيدى» اتتى كىتاپتىڭ اۆتورى.

تاريحشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا، 1930-1933 جىلدارداعى اشارشىلىقتىڭ قۇرباندارى ءارتۇرلى مالىمەتتەر بويىنشا شامامەن 2 ميلليون ادامدى قۇراعان. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى (شامامەن 90%-ى) ءوز سانىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىنان ايىرىلعان ەتنيكالىق قازاقتار ەدى.

ماسەلەن، 1926 جىلعى 4 ميلليونعا جۋىق قازاقتىڭ سانى اشارشىلىق سالدارىنان 1939 جىلعا قاراي 2,3 ميلليونعا دەيىن ازايعان. قازاقستاندا بۇل تراگەديانى ەستە ساقتاۋ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە بەكىتىلگەن: 31 مامىر — ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى رەتىندە اتالىپ وتەدى، استانا مەن الماتى قالالارىندا ەسكەرتكىشتەر ورناتىلعان، ال ارنايى مەملەكەتتىك كوميسسيالار قازا تاپقانداردىڭ ەسىمدەرىن تىزىمدەۋ ءۇشىن ارحيۆتەردى بەلسەندى زەرتتەۋدە.

وسىلايشا، رەسەي، ءوزىنىڭ كەڭەس وداعىن قۇقىقتىق مۇراگەرى جانە ءىزباسارى دەپ ساناي وتىرىپ، قازاقستان مەن ۋكرايناداعى اشارشىلىققا قاتىستى ماسەلەنى اۋىر قابىلدايدى، ويتكەنى، وسى تراگەديانىڭ سەبەبى وبەكتيۆتى تۇردە كەڭەستىك ماسكەۋدىڭ قىلمىستىق ساياساتى رەتىندە سانالادى.

Abai.kz