مۇنايدىڭ ورنىن باسقان قارىز. «جۇمانعارين ەففەكتىسى» نەگە جىرتىقتى تولىق جاماي المادى؟

مەملەكەتتىك بيۋدجەت وكىنىشكە وراي ءبىر تاۋەلدىلىكتەن ەكىنشى تاۋەلدىلىككە ۇرىنىپ قالدى. مۇنايعا دەگەن تاۋەلدىلىكتى ازايتا باستاۋىمىز سول ەدى، قارىزعا دەگەن تاۋەلدىلىك كۇرت وسە باستادى. ونى بيىلعى بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ قۇرىلىمىنان بايقاۋعا بولادى.

2026 جىلدىڭ ءى توقسانىندا بيۋدجەتتىڭ جالپى كىرىستەرى بىلتىرعى كەزەڭنەن قاتتى اسا الماعان. كولەمى 3,65 تريلليون تەڭگەنى قۇرادى.

ءبىز نەگە وسپەدىك؟ سەبەبى ءبىرىنشى توقساندا قازاقستان تەحنولوگيالىق اپاتتار كەسىرىنەن مۇناي ءوندىرىسىن كۇرت تومەندەتىپ، بيۋدجەتكە قارا التىن ەكسپورتىنان كەلەتىن پوشلينا كىرىسى (ەتپ) 54 پايىزعا قۇلدىراپ كەتكەن ەدى. ونىڭ ۇستىنە، بيۋدجەتكە ۇلتتىق قوردان الىناتىن ترانسفەرت بىلتىرعىمەن سالىستىرعان كۇرت تومەندەدى. سەبەبى، وعان بيۋدجەتتىك كودەكس بويىنشا شەكتەۋ بار. بيۋدجەت بيىل ۇلتتىق قوردان تەك 2,77 تريلليون تەڭگە عانا الا الادى.

«جۇمانعارين ەففەكتىسى» دە بيۋدجەتكە ءبىرشاما كومەكتەستى. «جۇمانعارين ەففەكتىسى» اياسىندا بيىلعى ءبىرىنشى توقساندا سالىق تۇسىمدەرى 29,4 پايىزعا وسكەن. ول جاڭا سالىق كودەكسى ەسەبىنەن، ياعني ندس پەن كورپوراتيۆتى سالىقتان كوبەيدى. بىراق مۇنايدىڭ مينۋسىن سالىق تولىق جابا المادى.

سوندىقتان ۇكىمەتتىڭ اسىرەسە ىشكى نارىقتان قارىز الۋعا تابەتى ارتىپ بارادى. بۇل قارجى مينيسترلىگىن «وبليگاتسيالىق ناركومان» دەرتىنە شالدىرۋى مۇمكىن. ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا مەملەكەتتىك باعالى قاعازداردى ورنالاستىرۋ كولەمى 870 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. سوندا ۇكىمەت ءوزىنىڭ قارىز الۋ بويىنشا جىلدىق جوسپارىنىڭ 71 پايىزىن ءبىرىنشى توقسان بىتپەي جاتىپ ورىنداپ تاستاعان.

ال ەندى، قارىزدى قايتارۋعا كەتەتىن قارجى بيۋدجەت شىعىندارىنىڭ 17,2 پايىزىن قۇرايدى. بۇل تاپقان 100 مىڭ تەڭگەسىنىڭ 20 مىڭ تەڭگەسىن كرەديتىن تولەۋگە جۇمسايتىن كورشىمنىڭ جاي-كۇيىنە ۇقساپ وتىر. حالىقتىڭ شامادان تىس كرەديتتەنۋىمەن كۇرەسە وتىرىپ، ۇكىمەتتىڭ ءوزى تۋرا وسىنداي قارىز شۇڭقىرىنا باتىپ بارادى.

امانات پارتياسىنا «قارىزسىز قوعام» سەمينارلارىن ۇكىمەت ۇيىندە وتكىزە باستاسا دا بولاتىن سياقتى.

ايبار ولجاەۆ

Abai.kz