اق-قارا، ياعني الا ءتۇستى جانۋار تۋرالى كەشەگى تۇسىنىكسىز انونستىڭ تۇسىنىكتى جالعاسى. ەندى كوپ نارسە تۇسىنىكتى بولادى.

5 جىل بۇرىن ءبىر يۋان 66,06 تەڭگەگە باعالاناتىن. بۇگىن قازاقستان قور بيرجاسىنداعى باعامى 68,41 كورسەتىپ تۇردى. سوندا 60 ايداعى اۋىتقۋى نەبارى 4-3 پايىزدىڭ اراسىندا ءجۇر. دەمەك، ەكى ۆاليۋتا جۇبىنىڭ كۋرسى وتە تۇراقتى.

يۋانمەن ورنالاستىراتىن وبليگاتسيالار، ياعني قارىز قاعازدارى پاندا بوندتار دەپ اتالادى. جاقىندا مەملەكەتتىك «سامۇرىق-قازىنا» قورى يۋان نارىعىنا شىعىپ، وبليگاتسيالار ورنالاستىرۋ ارقىلى 3 ميلليارد ءيۋاندى جىلدىق 2,18 پروتسەنتپەن الدى. جانە قورعا قارىز بەرۋ ءۇشىن قىتاي قارجى ۇيىمدارى ءوزارا تالاسىپ قالعان.

2,18 پايىزبەن كرەديت. يۋانمەن. ياعني، دوللار سياقتى قىمباتتاپ كەتپەيتىن، اناعۇرلىم تۇراقتى ۆاليۋتادا. جاقسى ما؟ ارينە جاقسى. ارمان با؟ كوبىمىز ءۇشىن قول جەتپەس ارمان.

سوندا پاندا بوندتار بىلتىر قازاقستان ءوز تاريحىندا ەڭ تومەن پروتسەنتپەن – 4,412% قىلىپ العان ەۆروبوندتان ەكى ەسە ارزان بولىپ تۇر.

مەنىڭ ويىمشا، بيىلدان باستاپ ءبىزدىڭ بانكتەر، باسقا دا قارجى ۇيىمدارى يۋان نارىعىنا ۇمتىلۋى مۇمكىن. بانك قىتايدان 2-3 پايىزبەن كرەديت الىپ، ونى قازاقستانداعى بيزنەسكە 10-12 پايىزبەن بەرسە دە، سپرەدتەن وراسان زور پايدا تابارى ءسوزسىز. ەڭ باستىسى ءيۋاننىڭ تەڭگەگە شاققانداعى كۋرسى تۇراقتى بولىپ تۇرسا بولعانى.

2025 جىلدىڭ اۋديتتەلگەن ەسەپتىلىكتەرىنە قاراپ وتىرىپ، قارجى ۇيىمدارىنىڭ تىم قىمبات وتىمدىلىك اۋرۋىنا شالدىققانىن بايقايمىز. ورتاق تۇسىمدەرى وسسە دە، تازا پايدالارى كوپ ارتا قويماعان. سەبەبى، نارىقتان قارجىلاندىرۋ تارتۋ وتە قىمبات بولىپ تۇر. مىسالى، ەكىنشى دەڭگەيلى بانك ۇلتتىق بانكتەن كرەديت السا – ول 17 پايىز، دەپوزيت ارقىلى حالىقتان اقشا تارتسا - ول كەمىندە 18 پايىز، قازاقستان قور بيرجاسىندا تەڭگەلىك وبليگاتسيا ورنالاستىرسا ول شامامەن 17-18 پايىز بولادى. ياعني، پروتسەنتتەرى كوپ. ونى اقتاۋ ءۇشىن بانك حالىققا ودان دا قىمبات كرەديت بەرۋگە ءماجبۇر.

پاندا بوندتار بۇل پروبلەمانى شەشە الاتىنى تۇسىنىكتى. بىراق ءدال وسى جەردە ءبىز 2008-2009 جىلدارى باستان كەشكەن بانكتەردەگى ۆاليۋتا/دەفولت كريزيسىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. 2005 جىلداردان باستاپ اليانس بانك، بتا مەن تەمىربانكتەر باتىستىڭ قارجى ۇيىمدارىنان دوللارمەن ارزان كرەديت (3-4%) الىپ، ونى حالىققا تەڭگەمەن 17-18 پايىزبەن تاراتا باستادى. قۇنىققاندارى سونشا، كرەديت الىپ جاتقان ادامنىڭ تابىسى بار ما، جوق پا، وعان دا قارامادى. ءتىپتى ايالدامالاردا كيوسك اشىپ كرەديت تاراتقان بانك تە بولدى. ناتيجەسىندە سول بانكتەرگە ەكى بىردەي سوققى قاتار كەلدى. ادامداردىڭ كوبىسى نەسيەنى قايتارمادى دا، ءدال سول كەزدە تەڭگە دوللارعا شاققاندا قۇنسىزدانىپ، بانكتەر شەتەلدەن العان قارىزىن قايتارا الماي بانكروت اتاندى.

ارينە، قازىر ونداي جاعدايدىڭ قايتالانۋى مۇمكىن ەمەس. بانكتەردىڭ حالىققا كرەديت بەرەردەگى تاۋەكەلدەردى ەسەپتەۋى زاڭدار مەن ەرەجەلەرمەن وتە قاتاڭ رەتتەلىپ، بەكىتىلگەن. جانە مەملەكەت قارجى ۇيىمداردىڭ بارلىعىن جاپپاي يۋان نارىعىنا جىبەرە قويمايتىن سياقتى. بىراق كرەديتتىك رەيتينگتەرى جوعارى، ءىرى بانكتەر ءۇشىن ەسىك اشىق. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، 2027 جىلدارى پاندا قارىزدارى ءبىزدىڭ قارجىلىق سەكتورعا وزگەرىس الىپ كەلۋى عاجاپ ەمەس. ونى ءسىز دە سەزىنەتىن بولاسىز.

ايبار ولجاەۆ

Abai.kz