مەن وسىنداي اتاۋمەن شىققان ماقالانى كەزدەيسوق وقىپ قالىپ، وتە پايدالى بولار دەگەن ويمەن قازاق جاستارىنا ارناپ ءوز سوزىممەن انا تىلىمە قىسقاشا تۇيىندەپ ۇسىنىپ وتىرمىن.

شىن مانىندە، تۇپنۇسقا ماقالانىڭ تاقىرىبى: «اتاقتى مەكتەپكە تۇسكەننەن كەيىن ادامدار اراسىنداعى ايىرماشىلىق ادام مەن ءيتتىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتان دا ۇلكەن ەكەنىن ءتۇسىندىم» دەپ اتالادى. (تۇپنۇسقا ماقالانى اعىلشىن تىلىندە بەيجىڭدە تۋىپ-وسكەن، اقش-تا ۋنيۆەرسيتەت تامامداپ، ۋولل-ستريتتە جۇمىس ىستەيتىن ازامات جازعان).

ادامداردىڭ: «ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ نە كەرەك؟ سونوۋ ايگىلى بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن بىرەۋ شوشقانىڭ ەتىن ساتىپ ءجۇر، ال تسينحۋانى اياقتاعان بىرەۋ كۇزەتشى بولىپ ءجۇر. كىم بولسا دا ءبارى تومەننەن باستايتىنى انىق. ءبىزدىڭ كومپانياعا جۇمىسقا كىرگەندەردىڭ اراسىندا دا سول سۋرەتتەگەن ايگىلى مەكتەپتەردى بىتىرگەندەر بار. ۇلكەن نارسەنى ارمانداعانى بولماسا، ەرەكشەلەنىپ ءونىمدى جۇمىس ىستەپ جاتقانى بايقالمايدى. كەرىسىنشە، ارناۋلى ورتا ءبىلىمى بار ادامدار تاپسىرمانى سەنىمدى ءارى ماسەلەسىز ورىندايدى» دەپ ايتقانىن تالاي رەت كەزدەستىردىم. وسىنداي اڭگىمەلەردى پسيحولوگيا تۇرعىسىنان ماماندار «اششى ءجۇزىم پسيحولوگياسى» (ىشتەي كورە الماۋ، ءوزىن جۇباتۋ) دەپ اتايدى.

مەن بەيجىڭدە تۋىپ-وسكەن بەيجىڭنىڭ بالاسىمىن. باستاۋىش سىنىپتى ءۇيىمنىڭ جانىنداعى قاراپايىم مەملەكەتتىك مەكتەپتە وقىپ، ەش الاڭسىز، بالالىق شاقتىڭ اشىق دالاسىنداي بەيقام كوڭىلمەن تولىق 6 جىلدى كوڭىلدى وتكىزدىم. ال ورتا سىنىپقا وتەردە سوقىر ءۇمىت، كەزدەيسوق باق شاۋىپ، بەيجىڭدەگى وتە اتاقتى ءارى بەدەلدى ورتا مەكتەپكە وقۋعا ءتۇستىم. مىنە، وسى كەزدە زاڭعار، سۇراپىل وزات بالالاردىڭ اياعىنا وراتىلىپ، ءوزىمنىڭ شىن مانىندە «ءنول» ەكەنىمدى سەزىنە باستادىم.

جاقسى مەكتەپ بالاعا قالاي تالاپتانۋدى، ەڭبەكتەنۋدى جانە تاباندى بولۋدى ۇيرەتەدى

سول مەكتەپكە العاش تابانىم تيگەندە، ءوزىمنىڭ 6 جىلىمدى بوسقا وتكىزگەنىمدى ۇقتىم. مەنىڭ اعىلشىن ءتىلىم ءالفاۆيتتىڭ 26 ارپىنەن ءارى اسپايتىن، اعىلشىنشا وقۋ بويىنشا 3–4 جاسار بالادان دا تومەن دەڭگەيدە ەدى. ال مەنىڭ پارتالاس دوسىم اعىلشىنشا سويلەۋ مەن تىڭداۋدا ەش قينالمايتىن، ءتىپتى فيلمدەردى اۋدارماسىز كورىپ، اعىلشىنشا وسەك ايتاتىن قىز بولاتىن. ول باستاۋىش مەكتەپتە ءجۇرىپ-اق اعىلشىن تىلىندەگى «Charlotte’s Web»، «To Kill a Mockingbird» سياقتى كلاسسيكالىق شىعارمالاردىڭ ءبارىن جاتقا بىلەتىن.

ماتەماتيكا، ءتىل ءبىلىمى، فيزيكا، حيميا سياقتى قاي ءپاندى الساڭ دا، وزات وقۋشىلار ەڭسەنى باسادى.

موينىما دەم الىپ، ارتىمدا وتىراتىن بالا ورتا سىنىپتا ءجۇرىپ-اق جوعارى سىنىپتىڭ باعدارلاماسىن اياقتاپ تاستاعاندىقتان، ءوز بەتىنشە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جوعارى ماتەماتيكاسى مەن ديففەرەنتسيالدىق تەڭدەۋلەرىن وقىپ وتىراتىن جىگىت ەدى.

ادەبيەت ساباعىندا سىنىپتاستارىمنىڭ دەڭگەيى سونشا، كونە قىتاي كلاسسيكالىق شىعارمالارىن باستاۋىش سىنىپتا-اق وقىپ بىتىرگەن. كونە ءتىل ورالىمدارىمەن كوركەم ءارى توگىلدىرىپ جازا الاتىن.

جوعارى سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە، ءبىزدىڭ سىنىپ ستاروستاسى مەكتەبىمىزدەگى استرونومياعا، ياعني جۇلدىزدار الەمىنە اۋەس ءبىر ۇل تۋرالى ايتىپ بەرىپ ەدى. ول كۇن سايىن مەكتەپتىڭ تەلەسكوپىمەن جۇلدىزداردى باقىلاپ، زەرتتەۋ جاسايتىن. قىتايدا عىلىمعا قوسا، حالىقارالىق استرونوميا سالاسىندا دا كوپتەگەن عىلىمي ەڭبەكتەرى جارىق كوردى. ونىڭ بۇل سالاداعى سىڭىرگەن ەڭبەگىن جوعارى باعالاعان حالىقارالىق استرونوميالىق وداق ءتىپتى ءبىر اسپان دەنەسىنە (استەرويدقا/جۇلدىزشاعا) ونىڭ ەسىمىن بەردى. ول كەزدە ول بالا بارى-جوعى 16 جاستا ەدى.

ورتا مەكتەپكە كەلگەنگە دەيىن ءوزىن «وتە وزاتپىن» دەپ ەسەپتەيتىن ادام وسى مەكتەپكە تۇسكەن سوڭ، قاتارلاستارىمەن اراداعى ايىرماشىلىقتىڭ جەر مەن كوكتەي ەكەنىن ۇعىپ، ولاردىڭ دەڭگەيىنە جەتۋ ءۇشىن قانشالىقتى تەر توگۋ كەرەكتىگىن تۇسىنەدى.

باعىما وراي، ورتا مەكتەپتە جۇرگەندە جاتاقحانادا تۇردىم. سونىڭ ارقاسىندا وسىناۋ سۇراپىل وزاتتاردىڭ 24 ساعات بويى قالاي تالماي ءبىلىم الاتىنىن ءوز كوزىممەن كورۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىم.

«كەشكە ءۇي تاپسىرماسىن ورىنداي ما؟» دەيسىز بە؟ ءۇي تاپسىرماسىن ولار ساباق اراسىنداعى ۇزىلىستە-اق ءبىتىرىپ تاستايتىن. سوعان قاراماستان، ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ بارلىق وقۋشىسى (حالىقارالىق وليمپياداعا دايىندالاتىندار مەن ءوز بەتىنشە ۋنيۆەرسيتەت باعدارلاماسىن وقيتىنداردان باسقاسى) كەشكىسىن تاپجىلماي ساباق وقىپ وتىراتىن. مەنىڭ كەشكى دايىندىق سىنىبىمدا ءوز مەكتەپتەرىندە تەك «ۇزدىك» وقىعان بالالار جينالعان ەدى. ولار كۇن سايىن بۇگىنگى وتكەن ساباقتى قايتالاپ، ەرتەڭگى وتىلەتىن تاقىرىپتاردى الدىن الا مەڭگەرىپ الاتىن. سونداي-اق، كەش سايىن بەلگىلى ءبىر ءپاندى تاڭداپ، بۇگىنگى وتكەن تاقىرىپ بويىنشا ساباقتان تىس 5–6 قوسىمشا ەسەپتەر جيناعىنداعى تاپسىرمالاردىڭ ءبارىن ورىنداپ شىعاتىن. ونى ايتىپ جەتكىزگىسىز ەرتەگىدەي جىلدامدىقپەن بىتىرەتىن ەدى. مەن ءبىر كىتاپتاعى تاپسىرمالاردى ارەڭ دەگەندە اياقتاپ جاتقاندا، ولار 5–6 كىتاپتى ورىنداپ تاستايتىن. پارتالاس دوسىم بۇل تاپسىرمالاردى ءبىتىرىپ العان سوڭ، قالعان ۋاقىتىندا ەجەلگى قىتاي كلاسسيكالىق شىعارمالارىن اعىلشىن تىلىنە، ال اعىلشىن-امەريكا ادەبيەتىن ەجەلگى قىتاي تىلىنە اۋدارىپ وتىراتىن. سودان ول قىز مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ، پرينستون ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇستى.

تەك وسىنداي ۇزدىك مەكتەپكە تۇسكەننەن كەيىن گانا ادام ەشقانداي ەڭبەكسىز تابىسقا جەتە المايتىنىن، ەشقاشان سوقىر ۇمىتپەن، كەزدەيسوق باقپەن جەتىستىككە جەتۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ۇقتىم. سەنىڭ ءاربىر كىشكەنتاي تالپىنىسىڭ مەن توككەن تەرىڭ كەيىن مىندەتتى تۇردە باعالاناتىنىن سۇيەك-سۇيەگىممەن سەزىندىم.

1. جاقسى مەكتەپ بالانىڭ وزىندىك دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋعا كومەكتەسەدى...

مەن ورتا مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە ينتەرنەت ءدال قازىرگىدەي دامىماعان ەدى، سودان اقپاراتتان كەنجە قالىپ جاتاتىنبىز. اقش-تا ۋنيۆەرسيتەتتە وقۋدىڭ قانداي بولاتىنى جايلى ەشقانداي تۇسىنىگىم دە، ەلەسىم دە بولعان جوق.

كورشى توسەكتە جاتاتىن، ساباقتى وتە ۇزدىك وقيتىن بولمەلەس قىزىم ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاريحىن قۇنىعا وقيتىن ءارى امەريكا اسكەري اكادەميسىندا (ۆەست-پوينت) وقۋدى ارماندايتىن.

سەبەبىن سۇراعانىمدا، ول: «امەريكا اسكەري اكادەمياسىنان» اقش-تىڭ ەڭ كوپ قولباسشىلارى شىققان، سونداي-اق الەمدىك قارجى سالاسىنىڭ 500 ۇزدىك كوشباسشىسى، 1000-نان استام كورپوراتسيانىڭ باس توراعاسى، 2000-نان استام اتقارۋشى ديرەكتورى جانە 5000-نان استام باسقارۋشى دەڭگەيدەگى ماماندارى وسى مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى. الەمدەگى ەشبىر مىقتى بيزنەس-مەكتەپ مۇنشالىقتى كوپ باسشى مەن ليدەردى تاربيەلەپ شىعارعان ەمەس»، — دەدى.

مەن ونىڭ ماقساتىنىڭ مۇنشالىقتى ايقىن ەكەنىنە تاڭعالىپ، ءوزىمنىڭ دە ارمانىمدى «باسشى/ليدەر بولۋ» دەپ ايقىنداپ، ونىمەن بىرگە امەريكا اسكەري اكادەمياسىنا دايىندالۋعا شەشىم قابىلدادىم. بالالاردىڭ ءبىر-بىرىنە تيگىزەتىن ىقپالى مەن اسەرىنىڭ قانشالىقتى زور ەكەنىن وسىدان-اق كورۋگە بولادى.

وسى ارمانىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەن سول قىزبەن بىرگە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاريحى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى جازىلعان 10-نان استام تومدىق كىتاپتى وقىپ، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىستى بارلىق فيلمدەردى قاراپ شىقتىم. اسكەري اكادەمياعا تۇسەتىن بولعاندىقتان، ەكەۋمىز كۇن سايىن 1200 مەترگە جۇگىرىپ، جۇزدەگەن باسپالداقپەن جوعارى قاراي ورلەۋ جاتتىعۋىن جاساپ، 100 رەت پرەسس ء(ىش بۇلشىقەتىن شىنىقتىرۋ) جاسايتىنبىز.

ورتا مەكتەپتە اعىلشىن تىلىنەن ەڭ ناشار وقيتىن وقۋشى بولعاندىقتان، مەن كۇن سايىن ءارتۇرلى تاقىرىپتاعى 3–4 ماقالانى جاتتاپ، قىسقى جانە جازعى دەمالىستارىمدى پايدالانىپ، كلاسسيكالىق شىعارمالاردىڭ ءبارىن كەم دەگەندە 10 رەتتەن وقىپ شىقتىم. ناتيجەسىندە، جوعارى سىنىپقا وتەر جىلى اعىلشىن ءتىلى ەمتيحانىنان اۋدان بويىنشا ەڭ ۇزدىك وقۋشىلاردىڭ قاتارىنان كورىندىم.

ءبىزدىڭ مەكتەپ تسينحۋا مەن بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنەن الىس ەمەس ەدى، سودان ماڭايدا كلاسسيكالىق اعىلشىن ادەبيەتى ساتىلاتىن كىتاپ دۇكەندەرى وتە كوپ بولاتىن. مەن بولمەلەس دوسىممەن اقپارات الماسا وتىرىپ، الەمدىك قارجى-ەكونوميكا ورتالىعى ۆولل-ستريتتەن شىعاتىن كۇندەلىكتى باسىلىمداردان بولەك «The Economist» جۋرنالىن، «ەكونوميكالىق جاھاندانۋعا» قاتىستى كىتاپتاردى قۇنىعا وقيتىن ەدىك.

بۇل باسىلىمداردى ساتىپ الىپ، كەيدە ماعىناسىن تولىق تۇسىنبەسەم دە، ماعان كيىم نەمەسە تاماق العاننان قاراعاندا وسىلار ناعىز قۇندى دۇنيە بولىپ كورىنەتىن. سودان ءبارىن ساتىپ الىپ، جيناي بەرەتىنمىن. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن بي-بي-سي-ءدىڭ (BBC) «50 UP» دەرەكتى ءفيلمىن كورىپ وتىرىپ، كەزىندە ساتىپ العان، مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن سونى گازەتتەرىم ەسىمە ءتۇستى.

ول فيلمدە 14 ادامنىڭ 50 جىلدىق ءومىرى كورسەتىلەدى. كلاسسيكالىق اعىلشىن وتباسىندا تۋعان 7 جاسار دجون مەن ەندريۋ كۇن سايىن «Financial Times»، «The Observer» سياقتى باسىلىمداردى وقىپ وتىرسا، كەدەي وتباسىنىڭ بالاسى ۇرىس ەستىمەي، تاياق جەمەي تاماققا قالاي توق بولىپ قونۋدى عانا ويلايدى.

50 جىلدان كەيىن تەكتى دە اۋقاتتى اعىلشىن وتباسىندا وسكەن بالا جاقسى مەكتەپتە وقىپ، بەدەلدى جۇمىسقا ورنىقسا، قاراپايىم وتباسىنان شىققان 3 بالانىڭ بىرەۋى عانا تابىسقا جەتىپ، قالعان ەكەۋى قاراپايىم جۇمىسشى بولادى. ال كەدەي وتباسىندا وسكەن بالا مەن ونىڭ ۇرپاقتارى تۇراقتى جۇمىس تاپپاي، ومىردەن وتەدى.

10 جاسىمدا-اق مەن ءبىر جاقىن دوسىمنىڭ ىقپالىمەن ءوزىمنىڭ اعىلشىنشا ەسىمىمدى «Morgan Stanley» سياقتى تابىستى بولۋ ءۇشىن Stanley دەپ قويعان ەدىم.

مەنىڭ وتە ماقتان تۇتاتىن سول دوسىم ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەندە اعىلشىن ءتىلىن جەتىلدىرىپ، قارجى نارىعىن تەرەڭ ءتۇسىنۋ ءۇشىن كۇن سايىن ۋولل-ستريتكە قاتىستى زەرتتەۋلەر مەن ماقالالاردى وقىپ، كوشىرىپ جازاتىن. ول ماقالانى ءبىرىنشى رەت وقىپ شىعىپ، ءوز سوزىمەن قايتا جازىپ شىعاتىن. سودان سوڭ ەكىنشى رەت قايتا وقىپ، ماقالاداعى كاسىبي سوزدەردى پايدالانا وتىرىپ، تاعى ءبىر مارتە ءوز سوزىمەن جازىپ شىعاتىن ەدى. وتكەن جىلى ول «Goldman Sachs»-تان كەتىپ، الەمدەگى ەڭ ۇلكەن جەكە ينۆەستيتسيالىق كومپانيانىڭ (Private Equity) ەڭ جاس ءارى ەڭ العاشقى ازيالىق ديرەكتورى بولىپ جۇمىسقا ورنىقتى. قازىر ونىڭ جىلدىق جالاقىسى جۇزدەگەن مىڭ اقش دوللارىمەن باعالانادى.

مەنىڭ ەسىمنەن ەش كەتپەيتىن، ويىمنان شىقپاي قويعان ءبىر جايت بار: جوعارى سىنىپقا وتەردە ەكى دوسىم مەكتەپ كىتاپحاناسىنا ەرىكتى (ۆولونتەر) بولىپ تىركەلگەن ەدى. ول كەزدە مەن ىشتەي: «كىتاپحانادا ەرىكتى بولىپ نە كورىنىپتى، اپتا سايىن كىتاپحانادا كۇزەتشىدەي تەلمىرىپ وتىرماقشى ما، قىزىعاتىن نەسى بار؟» دەپ ويلاپ، وتە شىققانمىن. ال كەيىن ءوزىمنىڭ قانشالىقتى اقىماق بولعانىمدى ءتۇسىندىم-اۋ...

ول كەزدە جوعارى سىنىپ وقۋشىسى كىتاپحانادان تەك 2 كىتاپ قانا الۋعا قۇقىلى ەدى. ال كىتاپحانا ەرىكتىسى 5 كىتاپ الا الاتىن. مەن جوعارى سىنىپتا التىنداي ۋاقىتىمدى بوسقا وتكىزىپ العاندىقتان، كوپ كىتاپ وقي المادىم. ال وسى ەكى دوسىم ءار جۇما سايىن سومكەلەرىن كىتاپقا لىق تولتىرىپ الىپ ۇيلەرىنە قايتاتىن. بۇل ەكى دوسىم 8–9 سىنىپتا جۇرگەندە-اق مەكتەپ كىتاپحاناسىنداعى بارلىق كىتاپتى وقىپ بىتىرگەن ەدى.

مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ، بىرەۋى بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتىنە، ەكىنشىسى تسينحۋا ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇستى. باكالاۆردى اياقتاعاننان كەيىن بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن قىز پرينستون ۋنيۆەرسيتەتىندە ماگيستر دارەجەسىن قورعاپ، قىتايدىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ءىرى زەرتتەۋشى-مامانى اتاندى. ال تسينحۋاعا تۇسكەنى گارۆاردتا دوكتورلىق (PhD) قورعاپ، اقش-تاعى بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشىسى بولدى.

جاقسى مەكتەپكە ءتۇسۋ ارقىلى ءبىز وزىندىك دۇنيەتانىمىمىزدى قالىپتاستىرىپ، وزىق جاندارمەن ارامىزداعى ايىرماشىلىقتى تۇسىنەمىز جانە سولاردىڭ دەڭگەيىنە جەتۋ ءۇشىن تالماي ەڭبەكتەنىپ، ۇمتىلۋ كەرەكتىگىن ۇعىنامىز.

2. جاقسى مەكتەپ وقۋشىعا تەك ساباق وقۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى نارسە ەمەس ەكەنىن ۇعىندىرادى

بايقاۋ ەمتيحانىن (ۇبت/كونكۋرس) دۇرىس تاپسىرا الماعاندىقتان، مەن بەدەلدى مەكتەپكە تۇسكەنىممەن، ءوزىم قالاعان ماماندىققا وتە المادىم. سودان TOEFL مەن SAT-قا دايىندالىپ، اقش-قا بارىپ وقۋدى شەشتىم. اقش-قا اتتانباس بۇرىن مەندە: «بارلىق ساباقتان تەك «ۇزدىك» باعا الىپ، ورتاشا بالىمدى (GPA) 4.0 ەتىپ اياقتايمىن، سوسىن وكسفوردتا ماگيستر قورعاپ، ۋولل-ستريتتە نەمەسە سيليكون القابىندا جۇمىسقا ورنىعامىن» دەگەن ۇلكەن ماقسات بولدى.

اقش ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاسىمەن-اق مەنىڭ بۇرىنعى ويلارىم استى-ۇستىنە ءتۇسىپ، مۇلدە وزگەردى. اقش-تاعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە ستۋدەنتتەر الەمدى وزگەرتۋمەن اينالىسىپ، قولدارى تيمەي جاتادى ەكەن.

ءبىر كەدەي اۋىلدان شىققان دوكتورانتۋرا ستۋدەنتى اقش كىتاپحانالارىنىڭ ەسكىرگەن كىتاپتاردىڭ 1 تونناسىن بارى-جوعى 1 تسەنتكە ساتىپ جاتقانىن كورىپ، ءوزىنىڭ تۋعان اۋىلىنا شاعىن كىتاپحانا سالىپ بەردى. وسىلايشا، وقيتىن كىتابى جوق بالالارعا كىتاپ تاۋىپ بەرىپ، وقۋ زالى بار قۋانىش سىيلادى.

ءبىزدىڭ جوعارى كۋرستا وقيتىن ءبىر اعامىز شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ ءوز ۇيلەرىنە تەلەفونمەن حابارلاسۋى وتە قىمباتقا تۇسەتىنىن بايقاپ، ارزان سويلەسۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ارنايى تەلەفون كارتاسىن شىعاردى. ول كەزدە بارى-جوعى 3-كۋرس ستۋدەنتى بولعان ونىڭ ايلىق تابىسى 1 ميلليون اقش دوللارى ەدى. مەن دە سونىڭ كارتاسىن پايدالانىپ، ۇيىمدەگىلەرمەن سويلەسىپ تۇراتىنمىن.

سونداي-اق، كوپتەگەن ستۋدەنتتەر قىتايدا جەيتىن كوكونىستەردىڭ اقش دۇكەندەرىندە ساتىلمايتىنىن كورىپ، قىتاي كوكونىستەرىنىڭ سۋپەرماركەتىن اشتى. ستۋدەنتتەر ءوز ۇيىندە جۇرگەندەي سەزىنۋى ءۇشىن كوپتەگەن قىتاي شايحانالارى مەن تاماقتانۋ ورىندارىن اشقاندار دا بولدى. سونىمەن بىرگە، اقش-قا ساياحاتتاپ كەلەتىن قىتايلىقتار كوپ بولعاندىقتان، ولاردىڭ ساياحاتىن ۇيىمداستىراتىن تۋروپەراتورلىق كومپانيا قۇرعان ستۋدەنتتەر دە بار ەدى.

كەيبىر بيزنەسپەن اينالىساتىن ستۋدەنتتەر وزدەرىنىڭ وقۋ اقىسىن تاۋىپ قانا قويماي، ۇيلەرىنە دە اقشا جىبەرىپ تۇراتىن. مىنە، وسىدان كەيىن مەن جاي عانا قاتارداعى قىزمەتكەر ەمەس، الەمدى وزگەرتەتىن، وزگەلەرگە كومەكتەسۋگە ءوز ۇلەسىن قوساتىن ىقپالدى تۇلعا بولۋىم كەرەك ەكەنىن ۇقتىم.

ۋنيۆەرسيتەتتە جۇرگەندە وسىنداي دوستارىمنىڭ ىقپالىمەن مەن دە كوپتەگەن تولىق ەمەس جۇمىس كۇندەگى (part-time) جۇمىستاردى اتقارىپ، قىسقى جانە جازعى دەمالىستارىمنىڭ بارىندە تاعىلىمدامادان (ستاجيروۆكادان) ءوتىپ ءجۇردىم.

3. جاقسى مەكتەپ ستۋدەنتكە ەڭ سەنىمدى دوستار مەن مىقتى ورتا قالىپتاستىرادى

كەز كەلگەن مەكتەپ نەمەسە ۋنيۆەرسيتەت ادامنىڭ جوعارعى شەگىن ەمەس، تومەنگى شەگىن (بازالىق دەڭگەيىن) بەلگىلەپ بەرەدى. ستۋدەنتكە وقۋ ورنىنىڭ بوساعاسىن اتتاۋ قۇقىعىن بەرۋ ارقىلى، وعان دوس-جاران مەن تانىستاردىڭ ۇلكەن ورتاسىن دا سىيلايدى. مەن دە وسى وقۋ ورنى مەن دوستارىمنىڭ كومەگى ارقاسىندا وسى ورتادان ءوزىمنىڭ العاشقى جۇمىسىمدى تاۋىپ، 10 جاسىمداعى ارمانىمدى جۇزەگە اسىرىپ، ۋولل-ستريتكە جۇمىسقا ورنىقتىم.

كوپتەگەن ادامدار يەل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «K of C» (Skull and Bones / «سۇيەك پەن باس سۇيەك» سياقتى قۇپيا قوعامدار نەمەسە ۋنيۆەرسيتەت قاۋىمداستىقتارى) قوعامى تۋرالى ەستىگەن بولار. وسى ورتادان اقش-تىڭ 3 پرەزيدەنتى، 2 جوعارعى سوت سۋدياسى، سونىمەن بىرگە سانسىز ۇكىمەت پەن پارلامەنت مۇشەلەرى شىققان. 185 جىلدىق تاريحى بار بۇل قاۋىمداستىق اقش-تىڭ پارلامەنتى مەن ۇكىمەتىن العا سۇيرەپ كەلەدى دەسەك، ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ءوز ورتاڭنىڭ، اينالاڭنىڭ قۇدىرەتى دەگەن — وسى.

كەزىندە بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىرىپ الىپ، شوشقا ەتىن ساتتى دەپ ەلگە كۇكى بولىپ جۇرگەن جىگىتكە ءوزىنىڭ سىنىپتاس دوسى بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە ۇسىنىس تاستاپ، قازىرگى تاڭدا قىتايداعى ەڭ ۇلكەن شوشقا ەتى برەندىن باسقارىپ وتىر.

مەكتەپ نەمەسە ۋنيۆەرسيتەت ساعان ساپالى ورتا قالىپتاستىرىپ قانا قويماي، نەكەڭنىڭ دە ەڭ ۇتىمدى ءارى تەڭ بولۋىنا جاعداي جاسايدى. ەمتيحان تاپسىرماس بۇرىن انام: «قاي مەكتەپكە تۇسسەڭ، سودان وزىڭە جار تاڭدايسىڭ. سول سەبەپتى جاقسى مەكتەپكە ءتۇسۋ ءۇشىن بارىڭدى سالىپ ۇمتىل» دەۋشى ەدى. «ايەل ادام ەر ادامنان تومەن بولۋى كەرەك» دەگەن ەجەلگى ەسكى تۇسىنىكتىڭ كەلمەسكە كەتكەنىن 2016 جىلعى وتباسىن دامىتۋ ەسەبى ايقىن كورسەتتى. 1980 جىلدان باستاپ وزىمەن ءبىلىمى مەن دەڭگەيى تەڭ اداممەن وتباسىن قۇرۋ ءۇردىسى تۇراقتى ءارى قارقىندى تۇردە ءوسىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ دوستارىمىزدىڭ اراسىندا دا بىرەۋى بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتىن، ال ەكىنشىسى تسينحۋانى بىتىرگەن جۇپتار وتە كوپ.

ءبىلىم سەنىڭ دۇنيەتانىمىڭدى وزگەرتەدى، ال دۇنيەتانىمىڭ سەنىڭ كوزقاراسىڭا ىقپال ەتەدى، كوزقاراسىڭ سەنىڭ بۇكىل ءومىرىڭدى ايقىندايدى...

«قاراپايىم نارسەنىڭ ءبارى قۇندى» دەپ ءوزىڭىزدىڭ بۇكىل ءومىرىڭىزدى بوسقا وتكىزىپ الماساڭىز ەكەن دەگەن نيەتپەن وسىنىڭ ءبارىن جازىپ وتىرمىن...

بۇل الەمدە كەيبىر ادامدار كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي ەڭبەك ەتىپ جۇرگەندە، ەندى بىرەۋلەرى تاڭەرتەڭ ويانعاندا-اق الەمنىڭ وزگەرىپ كەتكەنىن بايقايدى...

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءاربىر ستۋدەنتى كەزىندە وقۋشى بولعان...

ءاربىر وقۋشى كەزىندە بالا بولعان...

ادامنىڭ بولاشاقتا كىم بولاتىنىن ايقىندايتىن ءدال وسى مەكتەپ جىلدارى...

اتاقتى مەكتەپكە نەمەسە ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسۋمەن ءومىر ءبىتىپ قالمايدى...

بىراق ول جەرگە تۇسە الۋىڭنىڭ ءوزى سەنىڭ سونشا جىلعى توككەن تەرىڭ مەن تالماي جاساعان ەڭبەگىڭنىڭ جەمىسى...

سونداي-اق، بۇل سەنىڭ ومىرىڭدەگى جاڭا، سونى سوقپاقتىڭ باستاۋى.

اۋداردىم: امانتاي تويشىبايۇلى

Abai.kz