ەرتەڭ ءۇشىن بۇگىن سۇيكىمسىز بولۋعا باتىلىڭىز جەتە مە؟
«كوپكە جاعۋ – وڭاي. ۇلتقا قىزمەت ەتۋ – قيىن»
كەز كەلگەن حالىقتىڭ تاريحىندا تاعدىرشەشتى كەزەڭدەر بولادى. ونداي ساتتەردە مەملەكەتتى العا سۇيرەيتىن تۇلعالاردىڭ ەڭ باستى قاسيەتى – جۇرتتىڭ ۋاقىتشا قوشەمەتىن ەمەس، ەلدىڭ ماڭگىلىك مۇددەسىن تاڭداي ءبىلۋى. سەبەبى مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ ولشەمى ونىڭ قانشالىقتى تانىمال بولعانىمەن ەمەس، قانشالىقتى جاۋاپكەرشىلىك كوتەرگەنىمەن باعالانادى.
بۇگىنگى اقپارات تاسقىنى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەر ۇستەمدىك ەتكەن زاماندا كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ بۇرىنعىدان الدەقايدا وڭاي. ءبىر ساتتىك ەموتسياعا سۇيەنگەن مالىمدەمە جاساۋ، جۇرتتىڭ سۇرانىسىنا لەزدە ءۇن قوسۋ نەمەسە كوپشىلىككە ۇنايتىن شەشىم قابىلداۋ ارقىلى تانىمالدىققا يە بولۋعا بولادى. بىراق مەملەكەت ءدال وسىنداي كوڭىل كۇيمەن باسقارىلمايدى.
ويتكەنى مەملەكەتتىك ساياسات – ءبىر كۇندىك پىكىردىڭ ەمەس، بىرنەشە ونجىلدىقتىڭ تاعدىرىن ايقىندايتىن جاۋاپكەرشىلىك.
ۇلىبريتانيانىڭ ايگىلى مەملەكەت قايراتكەرى ۋينستون چەرچيلل: «مەملەكەت قايراتكەرى كەلەسى سايلاۋ تۋرالى ەمەس، كەلەسى ۇرپاق تۋرالى ويلايدى» دەگەن ەكەن. وسى ءبىر قىسقا عانا ءسوزدىڭ وزىندە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بۇكىل فيلوسوفياسى جاتىر. ەگەر ءاربىر شەشىم بۇگىنگى قولپاشتاۋعا قاراپ قابىلدانسا، ەرتەڭگى ۇرپاق ونىڭ سالدارىن كوتەرۋگە ءماجبۇر بولادى.
قازاق تاريحىندا دا ءدال وسىنداي مەملەكەتشىل تۇلعالار از بولعان جوق. ءاليحان بوكەيحاننىڭ: «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ – بىلىمنەن ەمەس، مىنەزدەن» دەگەن قاناتتى ءسوزى بۇگىندە بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى ەستىلەدى.
شىنىندا دا، ەلگە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن ءبىلىم جەتكىلىكسىز. ول ءۇشىن باتىلدىق، پرينتسيپشىلدىك جانە ار-وجدان قاجەت. كەيدە مەملەكەتكە ادال قىزمەت ەتۋ ءۇشىن ءوز بەدەلىڭدى، ءتىپتى ساياسي بولاشاعىڭدى دا تاۋەكەلگە تىگۋگە تۋرا كەلەدى.
احمەت بايتۇرسىنۇلى: «حالىققا قىزمەت ەتەمىن دەگەن ادامعا ءبارىبىر: دەپۋتات بول، گازەت شىعار، بالا وقىت...» دەپ، قىزمەتتىڭ اتاعىنا ەمەس، ونىڭ ناتيجەسىنە ءمان بەرگەن.
بۇگىن ءبىز وسى ۇستانىمدى قانشالىقتى ۇستانىپ ءجۇرمىز؟
مەملەكەتتىك قىزمەت – مانساپ ەمەس، امانات!
وكىنىشكە قاراي، قازىرگى قوعامدا كەيدە مەملەكەتتىك قىزمەت جوعارى مارتەبە نەمەسە جايلى ءومىردىڭ كەپىلى رەتىندە قابىلداناتىنداي كورىنەدى. ال شىن مانىندە ول – ەڭ اۋىر امانات.
لاۋازىم – ارتىقشىلىق ەمەس.
لاۋازىم – جاۋاپكەرشىلىك.
ويتكەنى ءاربىر قابىلدانعان شەشىم ميلليونداعان ادامنىڭ ومىرىنە اسەر ەتەدى.
مەملەكەتتىك باسقارۋ – كابينەتتە وتىرىپ قۇجاتقا قول قويۋ عانا ەمەس. ول – ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ، ەكونوميكانى دامىتۋ، ۇلتتىق بىرلىكتى ساقتاۋ، كەلەر ۇرپاققا بەرىك مەملەكەت قالدىرۋ.
مەملەكەتتى باسقارۋ دەگەنىمىز – بۇگىنگى ەمەس، ەرتەڭگى قازاقستاندى ويلاۋ.
قوعامدى ءبولۋدىڭ قۇنى تىم اۋىر...
قازىرگى الەمدە مەملەكەتتەردىڭ السىرەۋىنە تەك ەكونوميكالىق قيىندىقتار عانا سەبەپ بولمايدى. ەڭ قاۋىپتى قاتەر – قوعامنىڭ ىشتەن ءبولىنۋى.
بۇگىندە الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى تارالاتىن جالعان اقپارات، وشپەندىلىككە شاقىراتىن پىكىرلەر، ۇلتقا، تىلگە، رۋعا، وڭىرگە نەمەسە الەۋمەتتىك جاعدايعا قاراپ ادامداردى ءبىر-بىرىنە قارسى قويۋ ارەكەتتەرى جيىلەپ بارادى.
ءبىر قاراعاندا مۇنداي سوزدەر جاي عانا پىكىر سەكىلدى كورىنۋى مۇمكىن.
الايدا ولاردىڭ سالدارى ونداعان جىلدارعا سوزىلاتىن سەنىم داعدارىسىنا الىپ كەلەدى.
ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتى جوعالادى.
قوعامداعى اۋىزبىرشىلىك السىرەيدى.
مەملەكەتكە دەگەن سەنىم ازايادى.
ال مۇنداي جاعداي كەز كەلگەن ەلدىڭ دامۋىن تەجەيدى.
سوندىقتان قوعامدى ادەيى ارازداستىرۋدى ساياسي ۇپاي جيناۋدىڭ قۇرالىنا اينالدىرۋ – مەملەكەتكە جاسالعان جاقسىلىق ەمەس، بولاشاققا جاسالعان قيانات.
ناعىز ساياساتكەر حالىقتى بولمەيدى.
كەرىسىنشە، بىرىكتىرەدى.
سۇيكىمسىز بولۋدان قورىقپاعان كوشباسشىلار
تاريحتا كەيىن دۇرىس ەكەنى مويىندالعان كوپتەگەن شەشىمدەر العاشىندا قاتتى سىنالعان.
ويتكەنى كەز كەلگەن رەفورما بەلگىلى ءبىر دارەجەدە قولايسىزدىق تۋعىزادى.
وزگەرىستى ەشكىم وڭاي قابىلدامايدى.
بىراق ۋاقىت وتە كەلە سول شەشىمدەردىڭ مەملەكەت ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى بولعانى بەلگىلى بولادى.
سوندىقتان ۋاقىتشا تانىمالدىق پەن تاريحي جاۋاپكەرشىلىك ءاردايىم قاتار جۇرمەيدى.
كەيدە ەلدىڭ بولاشاعىن قورعاۋ ءۇشىن بۇگىن حالىقتىڭ بارىنە ۇناي بەرمەيتىن شەشىم قابىلداۋعا تۋرا كەلەدى.
بۇل – ساياسي باتىلدىق.
بۇل – مەملەكەتشىلدىك.
بۇل – كوشباسشىلىق.
ەرتەڭ كىم جاۋاپ بەرەدى؟
بۇگىن قازاقستاندا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى لاۋازىمدى تۇلعالار از ەمەس.
بىراق لاۋازىمنىڭ كوپ بولۋى مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ كوپ ەكەنىن بىلدىرمەيدى.
مەملەكەت قايراتكەرى دەگەنىمىز – حالىقتىڭ بۇگىنگى كوڭىل كۇيىنەن بۇرىن، ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى تاعدىرىن ويلايتىن ادام.
ول قاجەت كەزدە كوپشىلىككە ۇنامايتىن بولسا دا، دۇرىس شەشىم قابىلداي الادى.
ويتكەنى ول ءوزىنىڭ بەدەلىنەن بۇرىن مەملەكەت تاعدىرىن جوعارى قويادى.
الاش كوسەمدەرىنىڭ بار ءومىرى وسىنىڭ دالەلى بولدى. ولار ءوز باستارىنىڭ قامىن ەمەس، ۇلتتىڭ كەلەشەگىن ويلادى. قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراسا دا، ۇستانىمىنان تايمادى. سول سەبەپتى ولاردىڭ ەڭبەگى ۋاقىت وتكەن سايىن بيىكتەي تۇسۋدە.
تاريحتىڭ تارازىسى وزگەشە.
ول ۋاقىتشا ماقتاۋدى ەمەس، ماڭگىلىك پايدا اكەلگەن ەڭبەكتى ولشەيدى.
بۇگىنگى قوعامعا ءدال وسىنداي مەملەكەتشىل كوزقاراس اۋاداي قاجەت.
بىزگە كوپكە جاعىناتىن ەمەس، كوپتىڭ ەرتەڭىن ويلايتىن تۇلعالار كەرەك.
جۇرتتىڭ قوشەمەتىنە ەمەس، ۇلتتىڭ بولاشاعىنا قىزمەت ەتەتىن ازاماتتار كەرەك.
ويتكەنى بۇگىنگى باتىل شەشىم – ەرتەڭگى بەرىك مەملەكەتتىڭ كەپىلى.
سوندىقتان ءبارىمىزدى ويلاندىرۋى ءتيىس ءبىر عانا سۇراق بار:
ەرتەڭگى قازاقستاننىڭ يگىلىگى ءۇشىن بۇگىن سۇيكىمسىز بولۋعا باتىلى جەتەتىن ەل اعالارى ارامىزدا شىنىمەن بار ما؟
امانتاي تويشىبايۇلى
Abai.kz
