قازاقستاننىڭ قاشاعان كەن ورنىنا قاتىستى حالىقارالىق اربيتراجدا كوتەرگەن 10,7 ملرد دوللارلىق تالابى نازارباەۆ داۋىرىندەگى مۇناي كەلىسىمدەرىن قايتادان كۇن تارتىبىنە شىعاردى. ساياساتكەر قازىبەك بەيسەباەۆ مەملەكەت بايلىعىن بولىسكە سالعان قۇجاتتاردىڭ قالاي بەكىتىلگەنىن قوعامنان جاسىرماي تەكسەرىپ، ەكس-ەلباسىدان جاۋاپ الاتىن ۋاقىت جەتتى دەپ مالىمدەدى، دەپ جازادى Ertenmedia.kz.

ايتا كەتەلىك، ءازىر استانا قاشاعان جوباسىنىڭ شەتەلدىك قاتىسۋشىلارىمەن حالىقارالىق اربيتراجدا داۋلاسىپ جاتىر. شاتاق شارتتاردىڭ جالپى قۇنى 10 ميلليارد دوللاردان اسىپ جىعىلادى.

قاشاعانداعى ءونىمدى ءبولۋ تۋرالى نەگىزگى كەلىسىم 1997 جىلى جاسالىپ، 2008 جىلى وعان ەلەۋلى وزگەرىس ەنگىزىلگەن. شارت بويىنشا ينۆەستورلار وندىرىسكە جۇمساعان شىعىنىن الدىمەن مۇناي ەسەبىنەن وتەيدى، سودان كەيىن عانا تابىس مەملەكەتپەن كەڭ كولەمدە بولىسىلەدى. بەيسەباەۆتىڭ پايىمىنشا، شىعىننىڭ قولدان ءوسىرىلۋى قازاقستاننىڭ ءوز مۇنايىنان تۇسەتىن ۇلەسىن ونداعان جىلعا كەيىن سىرعىتىپ، ۇلتتىق قور مەن بيۋدجەتكە وراسان زالال كەلتىرگەن.

«ەگەر كەلىسىمدەر ۇلتتىق مۇددەنى ەسكەرىلىپ جاسالعاندا، ۇلتتىق قوردا قازىر الدەقايدا كوپ قاراجات جاتار ەدى. بيۋدجەت تە بۇگىنگىدەي قىسىمعا تۇسپەس ەدى»، – دەيدى ساياساتكەر.

ول قازىرگى داۋدى 2003 جىلى اقش-تا باستالعان اتىشۋلى «قازاقگەيت» ىسىمەن بايلانىستىرۋدا.

سول كەزدە امەريكالىق كاسىپكەر، نازارباەۆتىڭ ءۋازىرى جەيمىس گيففەنگە باتىس كومپانيالارىنا مۇناي-گاز كەلىسىمدەرىن الىپ بەرۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىنا ونداعان ملن دوللار پارا بەردى دەگەن ايىپ تاعىلعان. ۇستالعان ساتىندە ونىڭ قولىندا قازاقستاننىڭ ديپ.پاسپورتى بولعان.

ىستە نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ەكس-پرەمەر نۇرلان بالعىمباەۆتىڭ اتى اتالعان.

ءىس ناسىرعا شاپقاندا، گيففەننىڭ قورعاۋشىلارى ونىڭ اقش بارلاۋ قۇرىلىمدارىمەن (تسرۋ) بايلانىستا جۇمىس ىستەگەنىن مالىمدەگەن. قۇپيا قۇجاتتار ارالاسقان 7 جىلدىق سوتتان كەيىن نەگىزگى جەمقورلىق ايىپتارى الىنىپ تاستالعان. سۋديا گيففەندى تولىق اقتاپ، «امەريكالىق پاتريوت» دەپ اتاعان-تۇعىن.

«نازارباەۆتىڭ جانىندا ەلىمىزدىڭ ديپلوماتيالىق پاسپورتىمەن جۇرگەن اقش تىڭشىسى وتىردى. سونىڭ تۇسىندا مەملەكەتكە ءتيىمسىز، كىرىپتار كەلىسىمدەر تاڭىلدى. ال ەل باسشىسى مۇنداي ەكونوميكالىق ديۆەرسيادان بەيحابار بولدى دەۋ اقىلعا سىيمايدى. مۇنى وتانعا جاسالعان وپاسىزدىق دەمەگەندە نە دەيمىز؟» – دەپ جازدى بەيسەباەۆ.

بەيسەباەۆ نازارباەۆتىڭ كەزىندە جاسالعان ءىرى كەلىسىمدەردى قايتا قارايتىن قوعامدىق كوميسسيا قۇرۋدى ۇسىنىپ وتىر.

Abai.kz