Oblys degen sózdi ólke nemese úlys (Qúryltay sekildi, búl da tarihy atau), tipti bolmasa aimaq dep auystyratyn uaqyt әldeqashan jetti. Degenmen, búl isti әli de iske asyra almay kelemiz-au.

Mýmkin týsinigimiz, kýreskerligimiz, bilimimiz jetpeytin shyghar. Qalay desek te, biyligimiz múny isteuge qorqady-au dep oilaymyn. Ýnemi sheginshektey beredi. Olay deytinim, kórshimiz Reseyden (әsirese Putinnen) jәne ishki orys qauymynan seskenip túratyndyghyn kórip jýrmiz ghoy. Álde, shekaramyzgha demarkasiya jýrmegendikten be eken?! Degenmen, delimitasiya әlde qashan jýrgen bolatyn. Áytpese, talay ret aityldy, kóterildi, biraq sol kýiinde qaldy emes pe! Búl, әriyne bizding sengen biyligimizding tartynshaq, jasqanshaq ekendigin kórsetedi. Sammit ótkizu men úsaq-týiek reforma jasaudan basqagha shamasy kelmey jýr ghoy.

Aytayyn degen oiym, eger biz oblys sózin jogharyda kórsetilgendey qylyp ózgertsek, Qazaqstan bir taban últtyq renge jaqyndar edi (nasionalinyy koloriyt). Óitpeyinshe, qaysibir últ ókilderining aitpaytyn sózi joq. Solargha aitarlyqtay tosqauyl bolar edi. Sonymen qatar, qazirgi keybir oblys ataularynda mәni men maghynasyna qarap, qayta ataghanymyz jónge keletin sekildi.

Mysaly, bylay dep kórsetsek:

• Týrkistan oblysyn - Týrkistan úlysy, ólkesi (osylardyng bireuin ghana tandap alu);
• Almaty oblysy men Jetisu oblysyn - úlysy, ólkesi;
• Qaraghandy oblysyn - Saryarqa úlysy, ólkesi;
• Shyghys Qazaqstan oblysyn - Altyn Altay, nemese Ór Altay úlysy, ólkesi;
• Aqmola oblysyn - Kókshetau úlysy, ólkesi;
• Qyzylorda oblysyn - Syrdariya ózeni jaryp ótetin bolghandyqtan, Syrdariya úlysy, ólkesi;
• Batys Qazaqstan oblysyn - Aq Jayyq úlysy, ólkesi;
• Atyrau oblysyn - Atyrau úlysy, ólkesi;
• Pavlodar oblysyn – Ertis nemese Qúlyndy (Qúlyndy dalasyna ornalasqandyqtan) úlysy, ólkesi;
• Soltýstik Qazaqstan oblysyn - Qyzyljar úlysy, ólkesi;
• Petropavlosk qalasyn – kóne atauymen Qyzyljar dep atau kerek shyghar. 

Sonymen qatar, keybir audandardyng attaryn ózgertu uaqyt kýttirmeytin is. Aytar bolsaq:

• Selinograd audanyn – Aqmola audany (ortalyghy Aqmol eldimekeni emes pe);
• Shuchinsk qalasyn – Oqjetpes nemese Abylay han qalasy dep;

Mine osylay jalghasa beredi. Osylay etpesek, qaysibir oblys ortalyghy bolyp sanalatyn qalalardyng atyn tútas aimaqqa kórpeshe sekildi kerip tastaghanbyz. Shyndyghynda sol aimaqtardyng halyq auyzyndaghy jer-su atauy kóneden kele jatqan aty bolghandyqtan, jarasymdy, әdemi, tughan elimizge sonshalyqty jaqyn.
Búl ataular el-júrtymyz ýshin bagha jetpes maqtanyshqa ainalary anyq.

Shyghys Qazaqstan oblysynyng ortalyghyn, aldaghy uaqytta eger mýmkindik bolsa Ertis nemese Altay dep ózgertse, slavyan júrty da eshtene demes edi. Nege deseniz, Ertis ózeni Reseydi de kesip ótedi. Ertis - týrki-qypshaq sózi bolghanymen, olar búl sózge erteden daghdylanghan. Altay sózine de solay. Sondyqtan, qonsy el osy ataugha eshtene dey qoymas. Búl әriyne, mening óz pikirim. Qalay desek te, el auyzyndaghy ataulardy janghyrtudyng jәne qalpyna keltiruding uaqyty keldi deuge bolady.

Áriyne, memleketimizding ekonomikasy men әleumettik jaghdayyn kótere jatarmyz. Búl endi biylikting iskerligine baylanysty. Alayda, osyny syltau etip, jogharyda aitylghan ataulardy jәne pikirlerdi eskermey, soltýstiktegi kórshimizden orynsyz seskene beru, sonymen qatar, ishki keybir úsaq etnosqa jaltaqtay beru jaraspaydy.

Beysenghazy Úlyqbek,

Qazaqstan Jurnalister Odaghynyng mýshesi

Abai.kz