1949 jyly 23 jeltoqsanda Kókilikten kósh bastalady. Búl úzyn da, qauip-qaterli kóshting qashan, qansha aida ayaqtalatyndyghy belgisiz edi. Osylaysha bir taraptan jaudan qorqyp, sharshap jol alady. Óte auyr jaghday astynda eki apta sandalyp, ólim-qalym arasynda jýrgen boyda Lob Núr kóline jetedi. Kól qatqan kórinedi. Eki jaghy qoba qamys. Búl arada eki kýn bolyp taghy jýredi de, eki aptaday kóldi jaghalap kóshe beredi. Maldar, barghan sayyn jýdep, aryqtay bastaydy. Kól boyyndaghy qúm menen neshe kýn kóship kele jatqanda, Kónshi audanynyng әkimi úighyr Ámin Da Molla eki joldasymen kelip qosylady. O da Otanyn tastap qashyp shyqqan kórinedi.

Búl kisi de jaqsy bir últshyl azamat edi.

Taklimakan shólinen aman-esen ótip shyghu onay bir is emes edi. Búl úzaq ta, auyr jolgha týskeli bir ay bolghandyqtan at-kólik meylinshe aryqtaghan edi. Týieden basqa kólikte dәrmen qalmaydy. El top-tobymen jýre bastaydy. Úzyn bir jayau-jalpy jýrgennen keyin Lob Núr kóline tayaydy. Ortasy qatyp, sheti qatpaghan kóldi jaghalap jýrip, jan-dәrmen tanerteng erte ótip shyghugha kirisedi. Solqyldap, әreng qatqan aral-aral jerlerden elding aldy ótkende, múz týsip ketip, elding arty ótelmey qalady. Eki jaq bir-birine habarsyz qalady. (Ótkender,) Taklimakan shóline kiru ýshin aldaryna shalghynshy jiberip, artynan kósh jýredi. Keybireuler biraz múz artyp alady. Tanerteng erte kóship, kýn batqangha deyin jýrip, keshke qonyp, kele jatady. Shalghynshygha ketkenderden su tabylmaghan habary keledi. Qatty túz, maldyng ayaghyn jyrtyp, jaralaytyn edi. Su tabylmaghandyqtan shóldegen adamdar qan ishuge mәjbýr bolady. Osylaysha Taklimakan shólinde bes kýn jol alady. Neshe kýn ylghy túzdyng ýstinde jol alady. Kýn, kók jiyekte túzdan shyghyp, týzgha batatyn edi. Tek qana Hamza Úshardyng qolynda bir qarita (karta)bar edi. Biraq odan da bir nәtiyje shygharu mýmkin emes edi. Taklimakan shólindegi besinshi kýni, aldarynda bir tompaq kórinedi. Biraq búl kóringen tompaqqa jetu de onay bolmaydy. Kóringennen keyin eki kýn jýrgende de jete almaydy. Tompaqqa jaqyndaghan sayyn ýmittengen kósh, aqyry tompaqqa jaqyndaghanda qamys-qúraq kórinedi. Áriyne búl osy manda su bolatyndyghynyng belgisi edi. Búdan keyin túzdan shyghyp, qúm kerish bastaydy. Hamza Úshar, ilgerlep baryp su tabady. Biraq, túzdy su eken. El múzyn eritip paydalanady. Óitkeni túzdy sudyng múzy túz bolmaydy. Ishuge keledi. El osy múzdyng suyn iship janyn shaqyrady. Lob Núr kólinen ótkennen keyin ýsh kýn túzdyng ýstinen, qúm kәrishting ýstinen ótip, ólip-talyqsyp osynda, es ketip, jan shyqqanda әreng jetedi.

Búdan keyin búlar qarly jerlerden ótedi. Biraq, malgha shóp tabylmaydy. Áyteu, Taklimakan shólinen qútylady. Maldyng kóbi ashtan qyrylady. Qaliybektin  Ádilbek degen aghasy adasyp ketedi. Qatty boran soghyp, kózge qúm qúiylyp, kóz ashtyrmaydy. Lob Núrdan óte almay qalghandar da, kólding ayaghynan ainalyp, arttan kelip qosylady. Búlar, Gәs kólinde 1940 jyldan beri mekendep otyrghan Qúsayyn tәijining eline kelip qosylady.

Búl elmen aralasyp, jamyrasyp jyrghap qalady. Búlar da qarsy alyp, qoldarynan kelgeninshe kómektesedi.

Búl kóshting basshysy Qaliybek Hakim, kómekshisi Hamza Shómisbayúly edi. Kóshte bolghan el aghalary, Sәbәdil aqsaqal, Omar Shopanúly, Núrsapa zәngi, Tәkmәn batyr, Núrmúhammed molla(Núrpay batyrdyng inisi), Qaynash Múhammedjanúly, Omarbay aqsaqal jәne balalary, Islam aqsaqal jәne balalary.

Halifa Altay

"Altaydan aughan el" kitabynan

Abai.kz