Singapurlyq broker jәne KASE – Qazaqstannyng qor naryghyna sheteldik kapitaldyng kelui: Mýmkindikter men tәuekelder

Halyqaralyq iri qarjy toby — singapurlyq PhillipCapital brokeri ózining 1,9 millionnan astam kliyentine Qazaqstan qor birjasynda (KASE) saudalanatyn otandyq alyp kompaniyalardyng («QazMúnayGaz», Halyk Bank, «Qazatomónerkәsip» t.b.) aksiyalaryn satyp alugha mýmkindik berdi.

Singapurda tóbe kórsetip, 15 elde júmys isteytin, aktivteri 85 milliard AQSh dollarynan asatyn búnday iri halyqaralyq brokerlik toptyng Qazaqstan naryghyna enui — otandyq qarjy jýiesi ýshin aituly oqigha. Alayda kez kelgen halyqaralyq kapitaldyng kelui ózimen birge mýmkindikterdi de, belgili bir qaterlerdi de ala keledi.

Tómende osy oqighanyng otandyq ekonomika men qor naryghy ýshin paydasy men potensialdy ziyanyn (tәuekelderin) saralap kórsetemiz.

Paydasy: Qanday mýmkindikter ashylady?

1.Naryqtyng ótimdiligi (likvidtiligi) artady: Qazaqstan qor birjasynyng (KASE) jyldar boyy kele jatqan basty problemalarynyng biri — ishki naryqtaghy ótimdilikting tómendigi. Sheteldik bólshek jәne institusionaldyq investorlardyng tikeley qoljetimdilik aluy sauda-sattyq kólemin eselep, birjanyng belsendiligin arttyrady.

2.Otandyq kompaniyalardyng kapitalizasiyasy ósedi: «QazMúnayGaz», «Qazatomónerkәsip» siyaqty últtyq giganttargha halyqaralyq súranystyng artuy olardyng aksiyalarynyng naryqtyq qúnyn kóteredi. Búl kompaniyalardyng halyqaralyq arenadaghy bedelin arttyryp, bolashaqta qosymsha investisiya tartyp, jana jobalardy qarjylandyrudy jenildetedi.

3.Investorlar bazasynyng әrtýrlilenui (diyversifikasiya): Naryq tek ishki investorlargha nemese shekteuli oiynshylargha tanuly bolmaydy. Aziya men halyqaralyq naryqtardan keletin kapital ishki shoktargha tózimdirek qarjylyq ekosistema qalyptastyrugha kómektesedi.

4.Elding investisiyalyq tartymdylyghyn dәleldeu: Singapurlyq iri toptyng Qazaqstanmen resmy týrde seriktes boluy — basqa da sheteldik institusionaldyq investorlar men brokerler ýshin ondymdy signal (jasyl jaryq) bolyp tabylady. Búl eldegi qarjylyq infraqúrylymnyng halyqaralyq standarttargha say kele jatqanyn kórsetedi.

1. Ziyany men tәuekelderi: Neden saqtanghan jón?
2. Qúbylmalylyqtyng (volatilinosti) ósui:

Sheteldik investorlardyn, әsirese qysqa merzimdi alypsatarlardyng (spekulyanttardyn) kóbeni aksiya baghasynyng shúghyl qúbyluyna alyp kelui mýmkin. Syrtqy geosayasy nemese globaldyq qarjylyq daghdarystar kezinde sheteldikter kapitaldy jedel alyp ketse, otandyq aksiyalar baghasy kýrt qúldyrauy yqtimal.

Spekulyativti kapitaldyng basymdyghy:

Eger keletin investorlar strategiyalyq (úzaq merzimdi) emes, tek qysqa merzimdi diviydendter men bagha aiyrmashylyghynan payda tabudy kózdeytin spekulyativti investorlar bolsa, búl otandyq kompaniyalardyng túraqty damuyna ong yqpal ete bermeydi.

Valutalyq qysym jәne kapitaldyng syrtqa aghuy:

Sheteldik investorlar tapqan diviydendteri men paydasyn syrtqa sheteldik valutada (AQSh dollary t.b.) alyp ketedi. Búl belgili bir dәrejede ishki valuta naryghyna (tenge baghamyna) salqynyn tiygizui mýmkin.

Ishki otandyq investorlardyng yghystyryluy:

Alyp halyqaralyq kapitaly bar syrtqy investorlar aksiyalardy ýlken kólemde satyp alyp, baghasyn kóterip jiberse, qarapayym Qazaqstan azamattary («halyqtyq IPO» qatysushylary t.b.) ýshin búl aksiyalar qymbattap, qoljetimsiz bolyp qaluy mýmkin.

Sóz týiini: PhillipCapital arqyly KASE-ge sheteldik investorlardyng enui — Qazaqstannyng qarjy naryghyn halyqaralyq integrasiyalau jolyndaghy manyzdy әri ong qadam. Búl otandyq naryqqa jana dem berip, ótimdilikti arttyratyny sózsiz.

Alayda, Últtyq bank pen Qarjy naryghyn retteu jәne damytu agenttigi (QNRDA) syndy retteushi organdar sheteldik alypsatarlyq kapitaldyng teris әserin azaytu ýshin monitoringti kýsheytip, ishki investorlardyng da mýddesi teng saqtaluyn qadaghalauy tiyis.

Strategiyalyq otandyq kompaniyalardyng aksiyalaryn sheteldikterge erkin satu elding ekonomikalyq qauipsizdigine әser ete me, әlde búl zamanauy naryqtyng tabighy zandylyghy ma?

Abai.kz