Jeksenbi, 21 Şilde 2019
Bizdiñ şeneunik 1518 15 pikir 29 Qaraşa, 2018 sağat 07:07

Elbasınıñ tapsırmasınan keyin Süleymenov käsipkerlerge jalınıp jür

Elbasımız öz Joldauında kelesi jıldan bastap eñ tömengi jalaqını bir jarım ese köbeytip, onı 42 mıñ teñgege jetkizu qajettigin aytqanda aylığı şaylığı jetpey jürgen jandardıñ eñsesi bir köterilip qalğandığı haq. Alayda tauarlarınıñ qwnın tek  köterudi ğana biletin, jwmırtqadan jün qırıqqan qular bwl igi bastamanıñ ayağına twsau salatın türi bar. Bwlarğa endi tükirigi jerge tüspeytin, «aq degeni alğıs, qara degeni qarğıs»  iri monopolisterdi qosıñız. Keyingilerine eşkimniñ de sözi ötpeydi. Al ükimetimiz tım sıpayı, olarğa qattı aytuğa batılı bara bermeydi. Osınday erkindikti sezgen olar tipti esirip ketti. Sosın, amal joq, bwğan Elbasımızdıñ özi aralasuğa mäjbür boldı.

Monopolisterdiñ betimen ketken is-äreketine toqtau salıp, halıqtıñ qattı qinalatın jandı jeri - jılu tarifteriniñ eşbir negizsiz ösuin toqtatu kerektigin qatañ da qattı ayttı. Sodan soñ ğana respublika deñgeyindi ğana emes, oblıstarda da jılu bağasınıñ tömendeytiniy aytıp, jantalasıp bağuda. Sonda deymiz-au, Elbası aytpasa, ol eske salmasa, bilik basındağılar jılu men gazdı, ıstıq su men suıq sudıñ bağasınıñ jıldan-jalğa emes-au, künnen künge şarıqtap bara jatqanın sezbedi me? Älde qarapayım halıqtıñ tirşiligi bir bölek te, jwmsaq kresloda şalqayıp otırıp, sılañdağan kölikti şirenip mingenderdiñ ömiri bir basqa ma? Ärine, bir millionğa juıq jalaqı alatın minbstrlerimizdiñ eñ tömengi aylıq - 28 mıñ teñge alatın jandardıñ jağdayın qaydan tüsinsin.

Jä, biz olardıñ joğarı jalaqı alıp, dämdi tamaq işip, tätti tüs köruine qarsı emespiz. Tek öz mindetin adal  atqarsa, Elbasımız eske salmay-aq qolınan keletin isin iskerlikpen tındırsa degen tilek qana. Alayda, olardıñ osınau qarapayım ğana qağidanı esterinen şığarıp alatının qaytersiñ. Endi özgesin bılay qoyğanda, jıl basınan bergi şarıqtağan bağa jağına qayta oralayıqşı. Ekonomika ministrliginiñ aytuına qarağanda elimizde halıq twtınatın tauarlardıñ qımbattamağanı neken-sayaq. Özgesin bılay qoyğanda, qanttıñ, irimşik pen süttiñ, may men jılqı etiniñ, siır eti men qoy etiniñ bağası şarıqtap twrğan körinedi. Tipti medicinalıq pen bala baqşalıq qızmet körsetu de qımbattağanın estigende halıqtıñ «bwl dünie ne bolıp baradı?» dep salı suğa ketkenin jasıruğa bolmas.

Al endi bwğan bilik basındağılar ne istedi deysiz ğoy? Eşteñe de. Bwrau basın da sındırğan joq. Onı aytasız, bizdiñ wlttıq ekonomika ministrimiz Timur Süleymenov öz salası boyınşa pärmendi şaralar qoldanudıñ ornına tauar öndiruşelerden öz önimderiniñ bağasın kötermeudi «öte ötinip» swraptı. Sonda bükil ekonomika tizgigin wstap twrğan mıqtımız ne deysiz ğoy? «Aytqanımdı bwrmaladı» dep kinä taqpas üşin onıñ sözin sol qalpında berelik. "Hotel bı obratit'sya k naşim biznesmenam, k krupnım, melkim torgovım setyam. Mı ne doljnı podnimat' cenı vsled za ponyatiem zarplat. Eta gonka - ona veçnaya. Mı doljnı rassçitıvat' na to, çto zarplatı podnimayutsya ishodya iz togo, çto oni otstavali v teçenie predıduşih parı let - real'nıe dohodı u nas otstavali. To est' ekonomika rosla v celom, no dohodı na duşu naseleniya ne rosli. Potomu seyças mı ih privodim v sootvetstvie. Delaem tak, çtobı real'nıe dohodı naseleniya sootvetstvovali real'nomu rostu samoy ekonomiki", - degen Süleymenov mırza öz oyın:  "Pros'ba ko vsem naşim predprinimatelyam podoyti k etomu otvetstvenno, razdelite etot pravil'nıy, horoşiy posıl vmeste s gosudarstvom. (…) Ne nado povışat' cenı, esli mojno bez etogo oboytis'",- dep tüyindeydi.

Mine halıq bir ümit kütken, qolında pärmendi biligi bar ministrimiz käsipkerlerge osılayşa jalınsa, özgelerge ne jorıq? Mwndayda atamız qazaqtıñ: «Sengen serkem sen bolcañ..», - dep qattı aytılsa da, orındı aytılğan mäteli oyğa oraladı.

Al jalpı, qazir biz onşa bağalay bermeytin Marks şaldıñ «Kapitalist  özine keletin payda üşin qanday da qwytırqı da zañsız äreketke baradı» degen sözin eşkim de joqqa şığarğan emes. Endeşe olardan birdeñeni ötinip swrau nemese aqılğa şaqıru - önbeytin is desek, artıq aytqandıq bolmas. Tek bizdiñ ekonomikalıq zañdılıqtardı şemişkedey şağuğa tiisti ministrimizdiñ osınau qarapayım ğana qağidanı tüsinbeytinine tañ qaldıq.

Aytpaqşı, osı maqalanı jazu barısında osı taqırıpqa baylanıstı tağı da qolaysız habar estidik. Elimizde qwstıñ eti ayaq astınan asa qat düniege aynalıp, bağası eki esege şığandap ketipti. Söytsek, Resey jağı qwstıñ etin bizge jiberudi jappay toqtatqannan keyin, özimizdiñ osı tauardı öndiruşiler de bwl önimdi şığarudı kürt azaytıptı.

«Qws eti men jwmırtqanıñ özindik qwnınıñ 70 payızı oıñ jeminiñ ülesine tiedi, - deydi Qazaqstan qws ösiruşiler odağınıñ prezidenti Ruslan Şaripov mırza. - Ol qazirdiñ özinde 15 payızğa qımbattap ketti. Qalğan 30 payızı ärtürli salıqqa ketedi. Bwğan endi tasımaldau şığının qosıñız. Qazir bäri de qımbattap jatır. Jağday müldem auır. Bwdan şığatın jalğız ğana jol bar. Ol memleket bwl salağa arnayı qarjı bölip, subsidiyalauı qajet. Sonda ğana düken sörelerinde arzan et payda boladı.

Mine, qala twrğındarınıñ negizgi asına aynalğan tağamnıñ qol jetpeytin düniege aynaluı kim-kimdi de mazalamay qoymaydı. Osığan layıqtı şara qoldanıp, jağdaydı tüzeudiñ ornına bizdiñ ministr ärkimge jalınıp jür.

Tağı da qolaysızdau  habar. Jaman habarmen oqırmandardı ürkitip alamız  ba dep qorıqsaq ta bwl «jañalıqtı» aytpaudan basqa şaramız qalmadı. «Qukırdaqtıñ kökesin tüye soyğanda köresiñ» degendey ministrdiñ «mwnısı nesi?» dep  añ-tañ qalıp jürgenimizde bildey bir prem'er-ministrimiz Sağıntaev mırza odan tipti de asıp ketipti. Ol jaqında oblıs äkimderin bağanı pärmendi baqılaudı, äsirese Jaña jıl qarsañındağı qımbatşılıqtı qatañ qadağalaudı qattı tapsırıptı. Sonda deymiz-au özgelerge qarağanda Jaña jıl aldındağı qımbattauşılıq nesimen erekşe boladı? Älde bilik basındağılarğa töl merekelerimizden göri Jaña jıl meyramı mañızdıraq pa? Dini sipatı bar bwl künniñ qarsañındağı bağanıñ ösip ketui jıldağı «dästür» emes pe? Bağa nege şarıqtamaydı, eger bizdiñ osınday «toyqwmarlarımız» bwl mereke aldında bwrın toyıp tamaq işip körmegendey, düken söreleri men bazaralardı jılan jalağanday etpese? Qımbat dese, osınşama şaşılmasın. Qarapayımdau ötkizsin. Olay istese Jaña jıl kelmey qoya ma? Halıq sonda qalay, özimizdiñ töl merekelerimizde aqşaların ayamay şaşadı da, Jaña jıl kelerde tiın sanap, alaqan jayıp jüre me? Bwl ne degen qisın? Tipti Jaña jıldı merekesin osınday teristik jaqtağı tım erte keletin qaqağan suıqta atap ötpeytin ana V'etnam men alıp Qıtay sekildi elder qay köşten qalıp otır?

Bwl mäseleniñ ekinşi qırı bar. Bwrın da Jaña jıl dese erekşe qwlşınıp twratın bizdiñ Qostanayjıñ Arhimed sekildi öñir basşılarınıñ endi Sağıntaevtıñ sözinen soñ, tipti de qwdayı berip qaldı. Twñğış Prezident küni men Täuelsizdik merekesin ötkizbedi dep kinälaması üşin jedel bas qosıp, salatanttı jinalıs ötkizgen boladı da Jaña jıl merekesine qwlşına kirisip ketedi. Byudjetten ondağan million teñge qarajat bölinedi, ormannan swlu da sımbattı şırşa äkelinip, qala ortalığına ornalastırıp, onı barınşa äsemdeydi. Sosın äkimimiz kün qanşa suıq bolsa da jwrttı jinap, oyın-sauıq ötkizip, onı mindetti türde saltanatpen aşadı. Qarapayım halıqtı qwttıqtaydı. Sosın Jaña jıl qarsañında Elbasıdan soñ ile-şala teledidar arqılı tağı da Jaña jıl jaylı ıstıq tilegin bildirudi de wmıtpaydı.

İşimi uday aşidı. Mwnday bir ay boyı dayındalıp, byudjet qarjısın oñdı-soldı şaşıp, osınşa mwqiyat dayındıqpen äri barınşa sän-saltanatımen toylanuı bizdiñ eşbir töl merekemizdiñ mañdayına bwyırmağan, bağına bitpegen, tağdırına jazbağan. Bizdi alañdatıp, qabırğamızğa ayazday batıp otırğan mäseleniñ osı jağı.

Jaybergen Bolatov, Qostanay

Abai.kz

 

15 pikir