Король Карл III-тің АҚШ сапары: Лондон мен Вашингтон арасын жақындата ала ма?

27 сәуірде Ұлыбритания королі Карл III пен ханшайым Камила АҚШ-қа мемлекеттік сапармен барады. Бұл сапар сырттай салтанатты протоколдық шара болып көрінгенімен, шын мәнінде соңғы жылдардағы ең күрделі англо-америкалық қатынастар кезеңінде өтпек. Сондықтан бұл кездесудің маңызы тек дипломатиялық рәсімдерде емес, Лондон мен Вашингтон арасындағы сенім дағдарысын еңсеру мүмкіндігінде жатыр.

Ерекше қатынастардағы салқындық

Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы байланыс дәстүрлі түрде “ерекше қатынастар” деп аталып келеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл одақ НАТО-ның тірегіне айналды. Алайда соңғы айларда екі ел арасында елеулі саяси салқындық байқалды.

Трамп Ұлыбритания премьер-министріКир Стармер туралы сын пікірлер айтып, британ әскери әлеуетін кемсіткен мәлімдемелер жасады. Сонымен қатар Иран төңірегіндегі шиеленіс пен Украинаға қолдау мәселесінде де Лондон мен Вашингтон көзқарастары толық сәйкес келе бермейді.

Осындай жағдайда корольдің сапары – саясаткерлер шеше алмаған түйткілдерді жұмсақ дипломатия арқылы реттеуге жасалған әрекет.

Корольдің басты қаруы – бедел мен символдық ықпал

Король Карл III – саяси шешім қабылдайтын тұлға емес. Бірақ ол Ұлыбританияның мемлекет ретіндегі тұрақтылығының символы. Оның халықаралық деңгейдегі беделі, тарихи сабақтастықты білдіретін рөлі және жеке дипломатиялық ықпалы ерекше.

Трамптың монархияға қызығушылығы бұрыннан белгілі. Ол британ корольдік отбасына құрметпен қарайтынын бірнеше рет айтқан. Сондықтан Лондон дәл осы факторды пайдаланып отыр: Ақ үймен ресми деңгейде салқындаған қатынасты Букингем сарайының беделі арқылы жұмсарту.

Басқаша айтқанда, Ұлыбритания Вашингтонмен диалогты саясаткерлер емес, монарх арқылы қайта жандандыруға тырысуда.

Конгресстегі сөздің астары

Сапардың ең маңызды сәттерінің бірі – корольдің АҚШ Конгрессі алдында сөз сөйлеуі. Бұл тарихи оқиға, өйткені бұған дейін мұндай мінберден тек Елизабет II сөйлеген.

Карл III өз сөзінде бірнеше астарлы тақырыпты көтеруі мүмкін:

* НАТО бірлігін сақтау;

* Украинаға қолдау;

* демократиялық институттарды қорғау;

* АҚШ–Ұлыбритания еркін сауда келісімі;

* тарихи серіктестікті жаңарту.

Яғни сөз дипломатиялық тұрғыдан Трамп әкімшілігіне ашық сын емес, бірақ батыстық құндылықтарды еске салатын жұмсақ үндеу болуы ықтимал.

Сапардың қауіптері де аз емес...

Біріншіден, Трамптың күтпеген мәлімдемелері кез келген дипломатиялық сценарийді бұзып жіберуі мүмкін.

Екіншіден, король отбасының айналасындағы бұрынғы жанжалдар, америкалық медиада қайта көтерілуі мүмкін.

Үшіншіден, 77 жастағы Карл III денсаулығына байланысты ем қабылдап жүрген кезеңде өте тығыз төрт күндік кестемен барады.

Сондықтан бұл сапар – салтанатты рәсім ғана емес, жоғары тәуекелді дипломатиялық миссия.

Лондон нені ұтқысы келеді?

Ұлыбритания үшін басты мақсаттар мыналар:

* Ақ үймен тікелей байланысты қалпына келтіру;

* Трамп билігі тұсында АҚШ-тың Еуропадан алшақтауын тежеу;

* Сауда және қауіпсіздік салаларындағы серіктестікті сақтау;

* Әлемге Британияның әлі де ықпалды дипломатиялық ойыншы екенін көрсету.

Сапар нәтиже бере ме?

Қысқа мерзімде бұл сапар барлық келіспеушілікті жоймайды. АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы стратегиялық қайшылықтар бір кешкі банкетпен шешілмейді.

Алайда дипломатияда символдың рөлі зор. Егер Карл III Трамппен жеке сенімді байланыс орнатып, екі тарап арасындағы риториканы жұмсарта алса, сапар табысты саналады.

Қорытынды: Король Карл III-тің АҚШ сапары – қазіргі геосаяси турбулентті кезеңдегі британ “қаңбақ күшінің” көрінісі. Лондон саясаткерлердің сөзі өтпеген жерде монархия беделін алға шығарып отыр.

Бұл сапар англо-америкалық қатынастарды бірден өзгертіп жібермесе де, оларды толық дағдарысқа жібермей ұстап қалуы мүмкін. Кейде халықаралық саясатта ресми келісімнен гөрі бір қол алысу мен дұрыс айтылған сөз әлдеқайда маңызды болады.

Abai.kz