Ағымдағы жылдың 23 тамызында онлайн форматта Вьетнамдағы The «Rosy Hub білім беру» орталығының негізін қалаушысы әрі ағылшын тілі мұғалімі Нгок Тхао Нгуе(Ngọc Thảo Nguyễn)  және Қазақстандағы ағылшын тілі мұғалімі Мағжан Қабдыл Бауыржанұлының ұйымдастыруымен «Customs of Love and Marriage in Kazakhstan» деген атаумен халықаралық воркшоп өткені баршамызға мәлім.

Осы сұхбат аясында біз Вьетнам тілдер оқыту орталығының негізін қалаушысы әрі ағылшын тілі пәнінің мұғалімі Нгок Тхао Нгуе(Ngọc Thảo Nguyễn) және Мағжан Қабдылмен  танысып, Вьетнам мен Қазақстан әдебиеті туралы біраз пікір алмасқан едік. Алдарыңызға сол сұхбатты қуана-қуана ұсынамыз.

Алтыншаш Құрманаева:

– Қазақтың біртуар ақыны Қасым Аманжолов «Өзге емес, өзім айтамын өз жайымды, жүрегім жалын атқан сөз дайында» дегендей, көпшілікке өздеріңізді тағы бір рет кеңірек таныстырып өтсеңіздер...

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

– Сәлеметсіздер ме! Оқырмандарға өзімді таныстыруға мүмкіндік бергендеріңіз үшін рақмет. Менің есімім – Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên. Мен ағылшын тілі пәнінің мұғалімімін және Вьетнамның Хошимин қаласында орналасқан «The Rosy Hub» тіл орталығының негізін қалаушысымын. Біздің орталық негізінен ағылшын тілін оқытуға және IELTS сияқты халықаралық емтихандарға дайындауға бағытталған. IELTS емтиханынан жалпы 8.5 балл жинадым және жүздеген білім алушыға өздерінің IELTS мақсаттарына жету жолында қолдау көрсетіп келемін.

Сабақ берумен қатар, кәсіби және халықаралық қауымдастықтардың бірқатар жұмысына белсенді түрде қатысып келемін. Екі жылдан астам уақыт бойы MTS UK ұйымының IELTS елшісі қызметін абыроймен атқарудамын. Сонымен қатар, IDP Vietnam ұйымының бірнеше білім беру іс-шарасында спикер болдым және бірқатар халықаралық TESOL конференцияларында ғылыми баяндама жасап, әріптестеріммен және тіл үйренушілермен педагогикалық идеяларым мен тәжірибеммен бөлістім.

Сурет: Автордың жеке мұрағатынан алынды.

Сондай-ақ, АҚШ-та доктор Линь Фунг негізін қалаған «Eduling» мобильді тіл үйрену қосымшасымен тығыз ынтымақтастық орнаттым. Осы серіктестік аясында тіл үйренушілердің тіл меңгеру үдерісін неғұрлым интерактивті етуге бағытталған көптеген курстар мен тапсырмаларды әзірлеуге атсалыстым. Академиялық тұрғыдан алғанда, биыл қыркүйек айында мен үшін жаңа кезең басталмақ. Өйткені мен University College London (UCL) университетінің MA Education бағдарламасы бойынша магистратурада оқуымды бастаймын. Бұл менің білім беру саласын жаһандық тұрғыдан тереңірек түсінуіме мүмкіндік беретін маңызды белес деп білемін. Әсіресе, негізгі зерттеу қызығушылықтарымның бірі болып табылатын оқу бағдарламаларын әзірлеу (Curriculum Development) бағытына ерекше көңіл бөлгім келеді. Менің ұстаздық қызметіме үнемі бағыт-бағдар беріп келе жатқан ұстанымым бар: «Білімді тек кітаптан емес, жүректен үйрет». Менің ойымша, білім беру дегеніміз – білімді мұғалімнен оқушыға жай ғана жеткізу емес. Мұғалім оқушыға өзінің қабілетін ашуға, ынтасын арттыруға және тіл үйренуге деген шынайы қызығушылығын қалыптастыруға көмектесетін бағыттаушы әрі қолдаушы болуы керек.

Мағжан Қабдыл:

– Алдыңғы сұхбаттарымда айтып өткенімдей, биыл мен үшін зор қуанышты жаңалықтардың бірі – Қытай Халық Республикасының Ханчжоу қаласындағы Hangzhou Dianzi University университетінің магистратура бағдарламасына тегін грант негізінде түсуім болды. Университетте English Language and Literature, яғни «Ағылшын тілі және әдебиеті» бағыты бойынша білім аламын. Бұл мен үшін өте маңызды таңдау, себебі бакалавриатта алған ағылшын тілі мұғалімі бағытындағы білімімді әрі қарай жалғастырып, оны академиялық тұрғыдан тереңдеткім келеді. Ең бастысы, университетке толық грант негізінде қабылдандым.

Алтыншаш Құрманаева:

–  Вьетнам мәдениеті туралы толығырақ айтып берсеңіз. Вьетнамда  қандай ұлттық мейрамдар бар?

Сурет: Автордың жеке мұрағатынан алынды.

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

– Вьетнамның бай әрі сан қырлы мәдениеті бар екенін мақтанышпен айта аламын. Ол елдің ұзақ тарихы, берік отбасылық құндылықтары және ежелгі дәстүрлерге деген терең құрметі негізінде қалыптасқан. Ұлттық мерекелеріміздің ішінде «Tết Nguyên Đán», яғни Вьетнамның Ай күнтізбесі бойынша Жаңа жылы, сөзсіз ең маңызды мереке болып саналады. Ол ай күнтізбесіне байланысты әдетте қаңтардың соңы мен ақпанның ортасына сәйкес келеді және жылдың ең ұзақ әрі асыға күтетін мерекесі болып табылады. Тэт мерекесіне байланысты көптеген дәстүрлі рәсімдер ұрпақтан ұрпаққа жалғасып, бүгінге дейін сақталып келеді. Мысалы, отбасылар «bánh chưng» – жасыл бұршақ пен шошқа еті салынған, жабысқақ күріштен жасалған дәстүрлі төртбұрышты тағамды дайындайды. Сонымен қатар, ата-баба рухына арналған құрбандық үстелдерін тазалап, безендіреді, береке мен бақ-дәулеттің нышаны саналатын бес түрлі жемістен арнайы табақ әзірлейді. Балалар мен отбасының кіші мүшелеріне қызыл конвертке салынған ақша – сәттілік пен ақ жолдың белгісі ретінде беріледі. Адамдар бір-біріне денсаулық, бақыт пен молшылық тілейді. Тэт мерекесін ерекше ететін нәрсе – оның тек көңіл көтеріп, мерекелейтін уақыт қана емес, сонымен қатар отбасының бас қосып, қайта жаңғыратын кезеңі болуы. Мен үшін ерекше маңызы бар тағы бір дәстүрлі мереке – «Хунг патшаларын еске алу күні». Бұл мереке Вьетнам халқының дәстүрлі түсінігінде елдің негізін қалаған арғы аталары саналатын Хунг патшаларға құрмет көрсету мақсатында өткізіледі. Көптеген адамдар Фу Тхо провинциясындағы Хунг ғибадатханасына барып, оларға тағзым етеді және ел тарихының бастауына ой жүгіртеді. Меніңше, бұл мереке вьетнамдық мәдениеттің ең маңызды құндылықтарының бірін – өткен ұрпаққа деген ризашылық пен өз тамырыңа деген құрметті білдіреді. Бұл ұғым вьетнамның «Uống nước nhớ nguồn» деген мақалымен өте әдемі жеткізіледі. Оның сөзбе-сөз мағынасы – «Су ішкенде, оның бастауын ұмытпа». Кең мағынасында бұл мақал бүгінгі болмысымызды қалыптастырған адамдарды, дәстүрлер мен тарихты ешқашан ұмытпау керектігін еске салады. 

Алтыншаш Құрманаева:

– Қазіргі Вьетанам жастары қандай музыканы тыңдауға бейім? Қазақ әндерін тыңдайсыздар ма?

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Қазіргі таңда вьетнамдық жастар музыканың әртүрлі жанрларын тыңдайды. Олардың қатарында инди-поп, поп-баллада, R&B, рэп/хип-хоп және электронды музыка сынды жанрлар бар. Жеке өзім инди-поп пен R&B жанрларына ерекше қызығамын. Себебі бұл жанрларда шығармашылықпен айналысатын вьетнамдық әншілер поэтикалық мәтіндерді есте қаларлық әуендермен үйлестіріп, махаббат, жастық шақ және жеке тұлғалық болмыс сияқты заманауи тақырыптарды қозғайды. Мен жеке ұсынар едім – marzuz және Changg орындаған «Và Thế Giới Đã Mất Đi Một Người Cô Đơn» («Әлем бір жалғыз адамынан айырылды») атты инди-поп әнін. Бұл әнді «ғашықтар гимні» деп атауға болады. Маған оның жалғыздық кезеңінен кейін қайтадан ғашық болу сезімін нәзік әрі оптимистік тұрғыда суреттейтіні ұнайды. Оны тыңдаған сайын өзімді тыныш әрі көтеріңкі сезінемін. Меніңше, бұл шығарма адамның қайтадан жүрегін ашып, махаббат пен эмоционалдық жауапкершілікке дайын болуға батылы жеткен ерекше сезімін дәл жеткізеді.

Соңғы жылдары вьетнамдық музыкадағы тағы бір айқын үрдіс – жастар арасында «Халық әуендерін», «Аймақтық дыбыстар мен мәдени ерекшеліктерді» заманауи музыкамен үйлестіретін шығармаларға қызығушылықтың артуы. Дәстүрлі элементтерді тек өткеннің мұрасы ретінде қабылдамай, көптеген жас өнерпаздар оларды заманауи дыбыстар мен формалар арқылы шығармашылық тұрғыда жаңаша түсіндіруге тырысады.

Оған Hòa Minzy орындаған «Bắc Bling» әнін мысал ретінде келтіруге болады. Әннің әсерлі бейнелері мен орындаушының вокалдық мәнері Бакнинь провинциясының мәдениетін жан-жақты танытуға мүмкіндік береді. Бұл шығармаға Quan họ дәстүрлі халық ән айту өнері үлкен ықпал еткен. Quan họ – Бакнинь өңіріне тән дәстүрлі ән айту үлгісі және оны «ЮНЕСКО материалдық емес мәдени мұра» ретінде таныған. Сонымен қатар, әннің бейнеклипінде аймақтың тарихи-мәдени ескерткіштері, ұлттық киімдері және басқа да өзіндік дәстүрлері көрсетілген.

Мен үшін бұл үрдістің мәні өте зор. Себебі танымал музыка жас ұрпақтың өз мәдени тамырларын қайта танып, вьетнамдық болмысына деген мақтанышын білдіруінің тағы бір тәсіліне айналып келеді.

Қазіргі заманда музыка тек ойын-сауық құралы ғана емес. Ол дәстүр мен заманауилықты байланыстыратын көпір қызметін де атқара алады. Осы арқылы жастар өздерінің мәдени мұрасымен қазіргі заманға сай әрі өздеріне жақын формада таныса алады.

Алтыншаш Құрманаева:

–  Қазіргі Вьетнам жастары қандай әдебиетті оқуға қызығады? Вьетнам жастарын қандай жанр қызықтырады? 

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Вьетнамдық жас оқырмандар арасында кең тараған әдеби бағыттардың бірі – тарихи және соғыс тақырыбындағы әдеби шығармалар. Соңғы жылдары Вьетнам киносы соғыстың қасіреті мен вьетнамдық сарбаздардың ерлік рухын баяндайтын бірқатар жоғары бағаланған фильмдерді жарыққа шығарды. Олардың танымалдығы көптеген жас көрермендерді экраннан тыс тақырыпқа да қызығып, осы оқиғаларға байланысты әдеби шығармалар мен тарихи деректерді іздеп оқуға ынталандырды. Осындай соғыс тақырыбындағы шығармалардың бірі – Чу Лайдың «Mưa Đỏ» («Қызыл жаңбыр») романы. Оның фильмге бейімделген нұсқасының 2025 жылы касса жинау бойынша ең ірі жетістікке жетуі түпнұсқа романға деген қызығушылықты арттырды. Сонымен қатар, көптеген жастар 1972 жылы « Куангчи цитаделін қорғау үшін болған 81 күндік шайқас» туралы көбірек білуге қызығушылық таныта бастады. Үлкен қызығушылық тудырған тағы бір шығарма – Хоанг Нам Тиеннің «Thư Cho Em» («Саған хаттар») кітабы. Бұл кітап автордың ата-анасы соғыс пен ұзақ жылдарға созылған айырылысу кезеңінде бір-біріне жазған хаттарына негізделген. Мен бұл кітапты өзім де оқыдым және олардың бір-біріне деген нәзік сезімдерін жеткізген сөздері маған ерекше әсер етті. Мені таңғалдырған тағы бір нәрсе – махаббат, сағыныш пен үміт сияқты жеке сезімдердің ел алдындағы терең жауапкершілік сезімімен қатар өрілуі. Бейбіт заманда дүниеге келіп, өсіп келе жатқан адам ретінде осындай шығармаларды оқу мені алдыңғы буынның басынан өткерген оқиғалары мен жасаған құрбандықтары туралы тереңірек ойлануға жетелейді. Олар бізге бейбітшілікті ешқашан өздігінен берілген нәрсе деп қабылдамау керектігін еске салады. Менің ойымша, жас оқырмандар үшін мұндай әдеби шығармалар тарихты анағұрлым жанды, шынайы әрі «адамдық» тұрғыдан түсінуге мүмкіндік береді. Тарихты оқулықтардағы жылдар мен оқиғалар арқылы ғана емес, сол кезеңде өмір сүрген кейіпкерлердің сезімдеріне ортақтасу арқылы қабылдаймыз. Осылайша оқырман өткенді өзіне түсінікті әрі эмоциялық тұрғыдан әсерлі түрде қайта сезіне алады.

Алтыншаш Құрманаева:

–  Вьетнам мемлекетінің ұлттық тағамдары жайында айтсаңыз.

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Мен үшін вьетнам асханасы – тек әлемге танымал тағамдардың жиынтығы емес. Тағам елдің аймақтық ерекшеліктері мен күнделікті өмірін бейнелейді. Сондықтан Вьетнам бойынша саяхаттау бір жағынан елдің әртүрлі аспаздық мәдениеттерімен танысуға саяхат жасаумен тең. Шетелдік қонақтар үшін phở (фо) мен bánh mì (бань ми) Вьетнамның ең танымал тағамдарының қатарында екені сөзсіз. Жеке өзім үшін Ханойда салқын таңертең ыстық әрі хош иісті фо ішуден артық ештеңе жоқ. Бұл Вьетнам астанасының ерекше тынысын тамаша сезіндіреді: таңғы ас ішіп отырып, қаланың біртіндеп оянып келе жатқанын бақылау – ерекше әсер. Өмірімнің көп бөлігін Хошимин қаласында, яғни Сайгонда өткізген адам ретінде бұл қаланы ең алдымен көше тағамдары мен тротуардағы кофе мәдениетімен байланыстырамын. Кішкентай көше бойындағы дәмханада бань миін бір кесе вьетнам кофесімен бірге ішу – Сайгон таңғы өмірінің ең тән көріністерінің бірі. Түскі немесе кешкі асқа мен міндетті түрде cơm tấm (ком там) тағамын ұсынар едім. Бұл – грильде дайындалған шошқа етімен ұсынылатын ұсақталған күріш. Оны қарапайым trà đá (ча да), яғни вьетнамдық мұзды шаймен бірге ішу Сайгонның ыстық әрі ылғалды климатында ерекше сергітеді. Менің туған қалам Далат Вьетнамның орталық таулы аймағында орналасқан және оның өзіндік аспаздық ерекшелігі бар. Мұнда ауа райы салқындау болғандықтан, адамдар кешкі уақытта жылы көше тағамдарын жиі жейді. Жергілікті танымал тағамдардың бірі – bánh tráng nướng (бань чанг нонг). Шетелдік достарыма оны әзілдеп «вьетнамдық пицца» деп сипаттаймын. Бұл тағам көмірдің үстінде грильде дайындалады және оның бетіне әртүрлі қоспалар – шайқалған жұмыртқа, кептірілген асшаяндар, туралған шұжықтар және The Laughing Cow ірімшігі салынады. Салқын кеште Сюань Хыонг көлінің жағасында бір кесе жылы соя сүтін ішу – Далаттың атмосферасын шын мәнінде сезінуге мүмкіндік беретін қарапайым, бірақ міндетті түрде жасап көруге тұрарлық нәрселердің бірі.

Сурет: Автордың жеке мұрағатынан алынды.

ҚАЗАҚСТАН ЖӘНЕ ВЬЕТАНАМ МӘДЕНИЕТІ

–  Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлы: «Кұлақтан кіріп, бойды алар, жақсы ән мен тәтті күй. Көңілге түрлі ой салар, әнді сүйсең, менше сүй» деп бекер айтпаса керек. Қазақ тілінде әндер тыңдайсыздар ма? Қандай қазақша әндерді білесіздер?

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Шынымды айтсам, әзірге қазақ музыкасы туралы білімім аса терең емес. Дегенмен кездейсоқ танысқан қазақ әндерінің бірі – Sadraddin-нің «Жауап бар ма?» әні. Бұл әнді алғаш рет TikTok-тағы бір видеодан естідім. Әуені бірден назарымды аударды. Әнде әртүрлі аспаптардың үндері бір-бірімен өте үйлесімді ұштасып, оған өзіндік қазақы бояу беріп тұрғаны маған ерекше әсер етті. Музыкалық тұрғыдан алғанда, ән өте жеңіл әрі тартымды естіледі. Алайда осы ырғақтың астарынан әншінің дауысымен берілетін сағыныш, мұң мен аңсауды сезінуге болады. Сонымен қатар әнде үміттің де нәзік лебі бар секілді. Әнші жауап күтетіндей, жауапсыз махаббатының бір күні өзара сезімге айналуы мүмкін екеніне үміт артатындай әсер қалдырады. Осындай күрделі әрі сан қырлы сезімдердің үйлесуі бұл әнді мен үшін ерекше әрі тыңдауға да, мағынасын пайымдауға да қызықты шығармаға айналдырды.

Алтыншаш Құрманаева:

–  Қазақтың ұлттық мейрамдары туралы не білесіздер? Наурыз мейрамын тойлап көрдіңіздер ме? Наурызға ұқсас мейрам Вьетнамда бар ма? 

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Мен Қазақстанның ұлттық мерекелерінің ішінде Наурыз туралы көбірек білемін деп айтар едім. Бұл мереке маған ерекше қызық, өйткені Наурыз бен вьетнамдық Tết Nguyên Đán мәдени тұрғыдан әртүрлі болғанымен және әр күндері аталып өтетініне қарамастан, олардың арасында көптеген мәнді ұқсастықтар бар. Екі мереке де жаңарумен, жаңа бастамалармен және отбасылық бас қосудың қуанышымен тығыз байланысты. Негізгі мерекелік шаралардан бөлек, екі мейрамға да айтарлықтай дайындық жасалады: адамдар үйлері мен айналасын тазалайды, жаңа киім сатып алады, көршілер мен туыстарға баруды жоспарлайды. Менің әзірге Наурыз мерекесін өз көзіммен көріп, атап өтуге мүмкіндігім болған жоқ. Дегенмен оның ішінде мені ерекше қызықтыратын дәстүрлердің бірі – наурыз көже. Мен оның дәстүрлі түрде жеті түрлі дәмнен әзірленетінін білдім. Жеті саны аптаның жеті күнін білдіреді, ал оның құрамындағы тағамдар бақыт, дәулет, даналық пен молшылық секілді маңызды құндылықтарды бейнелейді екен. Бұл маған вьетнамдық бес түрлі жемістен тұратын табақты, яғни mâm ngũ quả дәстүрін еске салады. Ол Тэт мерекесі кезінде ата-баба құрметіне арналған құрбандық үстеліне қойылады. Вьетнамның оңтүстігінде бес жемістің қатарында көбіне қантты алма, кокос, папайя, манго және інжір таңдалады. Мұның бір себебі –  олардың вьетнам тіліндегі атаулары «cầu sung vừa đủ xài» деген сөз тіркесіне ұқсас естіледі. Бұл келер жылы молшылық болып, жайлы өмір сүруге қажетті нәрсенің бәрі жеткілікті болсын деген ізгі тілекті білдіреді.

Алтыншаш Құрманаева:

–  Қазақстан мен Вьетнам мәдениеті арасында қандай ұқсастықтар бар?

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Екі елдің де бай мәдени дәстүрлері, ұлттық болмысты терең сезінуі және егемендік пен тәуелсіздік жолындағы күрестерден қалыптасқан ұзақ тарихы бар. Отбасы да екі халықтың өмірінде маңызды орын алады. Туыстармен бірге уақыт өткізу, ұрпақтар арасындағы тығыз байланысты сақтау, ата-анаға, ата-әжелерге және қоғамдағы үлкендерге құрмет көрсету – екі мәдениетке де ортақ маңызды құндылықтар. Осындай ортақ құндылықтар географиялық қашықтыққа қарамастан, қазақ және вьетнам мәдениеттерін бір-біріне таңғаларлықтай жақын әрі таныс етіп көрсетеді. Соңғы жылдары екі ел арасындағы байланыс күнделікті мәдени алмасу деңгейінде де айқынырақ байқала бастады деп ойлаймын. Қарапайым төлқұжат иелері екі ел арасындағы өзара визасыз келісімнің арқасында Қазақстан мен Вьетнам арасында еркінірек саяхаттай алады. Бұл туризм мен бір-бірінің мәдениетін танып-білуге жол ашты. Қазақстан Вьетнам саяхатшылары үшін барған сайын тартымды бағытқа айналып келеді. Оларды Қазақстанның ұлан-ғайыр даласы, мөлдір суы бар көркем көлдері, киіз үй дәстүрі мен көшпелі мәдени мұрасы қызықтырады. Мен де солардың бірімін. Ал өз кезегінде көптеген қазақстандықтар Вьетнамның Фукуок, Нячанг және Дананг сияқты теңіз жағалауындағы қалаларын демалыс үшін таңдаулы бағыттардың бірі деп санайды.

Алтыншаш Құрманаева:

–  Воркшоп барысында Қазақстан мен Вьетанам арасында қандай ұқсастықтарды байқадыңыздар?

Сурет: Автордың жеке мұрағатынан алынды.

Мағжан Қабдыл:

–  Нгок Тхао Нгуеннің бастамасымен Вьетнам студенттеріне әлемнің әртүрлі елдерінің мәдениеті мен дәстүрлерін таныстыруға бағытталған «The Rosy Passport» жобасы қолға алынды. Жобаның басты мақсаты – студенттерге тек ағылшын тілін жетілдіруге мүмкіндік беру емес, сонымен қатар әлемнің әртүрлі елдерінен келген мұғалімдермен және спикерлермен тікелей қарым-қатынас жасап, мәдени тәжірибе алмасу арқылы дүниетанымын кеңейту болды. Бұл жобаның алғашқы спикері ретінде мен Қазақстанды таныстырдым. Яғни «The Rosy Passport» мәдени саяхаты Қазақстаннан басталды. Бұл мен үшін зор мәртебе әрі үлкен жауапкершілік болды, себебі шетелдік студенттерге осы жобаның аясында өз елімнің мәдениетін алғаш болып таныстыру мүмкіндігіне ие болдым.

Воршоп барысында мен «Құда түсу», «Сырға салу», «Үйлену тойы» сияқты салт-дәстүрлерге тоқталып, олардың қазіргі Қазақстандағы көрінісі туралы да бөлістім. Алайда воркшоп тек менің Қазақстан туралы әңгімеммен шектелген жоқ. Іс-шара барысында көптеген интерактив ұйымдастырылды: студенттер қазақ мәдениетіне байланысты викторинаға қатысып, сұрақтарға жауап берді, пікір алмасты және түрлі тақырыптарды талқылады. Ең қызығы вьетнамдық студенттердің өздері де Вьетнамдағы үйлену салттары мен дәстүрлері туралы бөлісті. Олар өз елдеріндегі үйлену рәсімдері, отбасылық құндылықтар және қазіргі жастар арасындағы неке дәстүрлері жөнінде айтып берді.

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Мағжан Кабдыл мырзамен бірге өткізген The Rosy Passport сериясындағы семинарды еске алсам, менің есімде ерекше қалған нәрселердің бірі – Қазақстанда махаббат пен неке ұғымдарының тіл мен дәстүр арқылы қалай көрініс табатынын білуім болды. Маған әсіресе қазақтың «Мен сені жақсы көремін» деген сөзі қызық болды. Бұл маған махаббаттың жай ғана сөзбен жеткізілетін сезім емес, сонымен қатар басқа адамды түсіну, қабылдау және оның жан дүниесін терең тани білуге байланысты ұғым екенін ойландырды. Жалпы алғанда, қазақ және вьетнам мәдениеттерінің екеуінде де махаббат отбасымен тығыз байланысты екенін байқадым. Неке тек екі адамның арасындағы қарым-қатынас ретінде қарастырылмайды. Ол сонымен қатар екі әулеттің, екі отбасының бас қосуын білдіреді. Бұл екі мәдениетте де отбасылық байланыстар мен ұрпақтар сабақтастығына ерекше мән берілетінін көрсетеді. Мені ерекше қызықтырған тағы бір ұқсастық  – құда түсу және үйлену дәстүрлеріндегі алтын әшекейлердің рөлі. Қазақтың сырғата салу рәсімінде күйеу жігіттің отбасы мүшелері қалыңдыққа сырға тағады. Бұл дәстүрлі түрде оның жаңа отбасының мүшесі болғанын білдіреді. Бұл маған бірден вьетнамдық құда түсу рәсімін, яғни «lễ ăn hỏi» дәстүрін еске түсірді. Бұл рәсім кезінде күйеу жігіттің отбасы қалыңдыққа сырға, алқа немесе білезік секілді алтын әшекейлер сыйлауы мүмкін.

Маған бұл ұқсастықтың мәні ерекше қызық көрінді. Себебі екі дәстүрде де әшекейлер жай ғана сәндік бұйым емес, одан әлдеқайда терең мағынаны білдіруі мүмкін. Олар жаңа отбасына қабылдануды, үлкендердің ақ батасын және өмірдің жаңа кезеңінің басталуын білдіреді. 

Сурет: Автордың жеке мұрағатынан алынды.

Алтыншаш Құрманаева:

–  Болашақта қазақ тілін меңгеру жоспарларыңызда бар ма?

Nguyễn Ngọc Thảo Nguyên:

–  Әрине, бар. Әртүрлі мәдениеттерге қызығушылықпен қарайтын, жаңа дүниені танып-білуге құштар адам әрі өзім тіл маманы болғандықтан, жаңа тілді үйрену – басқа елді тереңірек түсінудің ең жақсы жолдарының бірі деп ойлаймын.

Осы уақытқа дейін танысқан қазақ тіліндегі сөз тіркестері мен әндерге қарап, қазақ тілі маған өзіндік әуезі бар, поэтикалық тереңдігі ерекше тіл болып көрінеді. Кәсіби тұрғыдан алғанда да қазақ тілін үйрену мен үшін өте пайдалы болар еді. Өйткені бұл маған әртүрлі тілдердің ерекшеліктерін салыстыруға мүмкіндік береді. Қазақ тілін вьетнам және ағылшын тілдерімен, әсіресе сөйлем құрылымы, сөзжасам, эмоцияны білдіру тәсілдері және заттар мен құбылыстарды сипаттау ерекшеліктері тұрғысынан салыстырғым келеді. Қазақ тілін тіпті бастапқы деңгейде меңгерудің өзі лингвистика туралы түсінігімді кеңейтіп, әртүрлі тілдердің мағынаны қалай ұйымдастыратынын және мәдени құндылықтарды қалай жеткізетінін тереңірек түсінуге көмектесер еді. Алдымен қарапайым сөз тіркестері мен күнделікті қарым-қатынастан бастауым мүмкін. Бірақ болашақта қазақ тілін еркін меңгерген тілдерімнің біріне айналдырсам, мен үшін үлкен қуаныш болар еді.

Сұхбаттасқан, Алтыншаш Құрманаева,

«Қазақ фэнтезиінің поэтикасы мен кейіпкерлер типологиясы» монографиясының авторы,

Көкшетау қаласы

Abai.kz