وسى ءۇش سۇراقتى ويلاسام جىلاعىم كەلەدى، پان حانىم!
متقب «پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى» شجق رمك ديرەكتورى
ن.ۆ. پان حانىمعا!
قۇرمەتتى ناتاليا ۆيسساريونوۆنا!
ءبىرىنشى، ءسىز مەنىڭ جت-2026-00355397-ءوتىنىش-حاتىما جاۋاپ بەرىپ: «ازاماتتىڭ مەملەكەتتىك ورگانعا سايلانۋ قۇقىعىنا قاتىستى ايتقاندا، كونستيتۋتسيانىڭ 33-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس، ەگەر ازامات سايلانبالى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولۋ ءۇشىن پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزىلسە، ونىڭ ءپاسسيۆتى سايلاۋ قۇقىعى بۇزىلمايدى»، - دەپسىز.

بىراق، جاۋابىڭىزدا اكتيۆتى سايلاۋ قۇقىعى – داۋىس بەرۋشىلەردىڭ قۇقىعىنىڭ بۇزىلاتىنى نە بۇزىلمايتىنى تۋرالى ەشتەڭە ايتپاپسىز.
شاماسى، مەنىڭ ءۋاجىمدى مويىنداي باستاعان سەكىلدىسىز!
قۇرمەتتى ناتاليا ۆيسساريونوۆنا!
ءپاسسيۆتى سايلاۋ قۇقىعى بۇزىلعاننىڭ كوكەسى وسى جەردە بولىپ تۇر!
قاراڭىز، مەن سىزگە سونى اسىقپاي دالەلدەپ بەرەيىن:
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيانىنىڭ جاڭا جوباسىندا «قۇرىلتاي كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ءبىرتۇتاس جالپىۇلتتىق سايلاۋ وكرۋگىنىڭ اۋماعى بويىنشا پروپورتسيالى وكىلدىك جۇيەسى نەگىزىندە سايلاناتىن ءبىر ءجۇز قىرىق بەس دەپۋتاتتان تۇرادى» (53-باپتىڭ ءبىرىنشى تارماعى), - دەپ جازىلىپتى.
ال، وسى جوبانىڭ 36-بابىنىڭ ەكىنشى تارماعىندا بىلاي دەپ جازىلعان:
– قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىن سايلاۋعا جانە ولارعا سايلانۋعا، سونداي-اق جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار.
كوردىڭىز بە، تاعى دا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارتيالارىنىڭ» ەمەس، «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ» دەپ تۇر.
سوندىقتان، سايلاۋشىلار ەڭ الدىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارتيالارىن» ەمەس، «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىن» سايلاۋعا قۇقىقتى;
ال، سايلانۋعا ەڭ الدىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارتيالارى» ەمەس، «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارى» قۇقىقتى.
استىن سىزىپ تۇرىپ، مۇقيات وقىڭىزشى، وسى جەردە ەرەكشە ەسكەرەتىن تاعى ءبىر وتە قىزىق ءارى وتە كۇلكىلى سۇراق بار.
كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا جوباسىنىڭ 53-بابىنىڭ ءبىرىنشى تارماعى بويىنشا، سايلاۋشىلار پارتيالىق تىزىممەن سايلاۋعا تۇسكەن كانديداتتارعا ەمەس، تەك قانا پارتياعا داۋىس بەرەدى.
ءسويتىپ، ءبىزدىڭ بولاشاق جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ 36-بابىنا ساي، پارتيالىق تىزىممەن سايلاۋعا ءتۇسىپ، ەڭ كوپ داۋىس العان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتى قۇرىلتاي دەپۋتاتى بولىپ سايلاننۋ كەرەك قوي.
سوندا، سايلاۋدا پارتيا ۇسىنعان كانديداتتار وزدەرىنە قاي ءوڭىردىڭ سايلاۋشىلارى قانشا داۋىس بەرگەنىن جانە ءوزىنىڭ جالپى سايلاۋ قورتىندىسى بويىنشا قانشا داۋىس العانىن قالاي ەسەپتەيدى؟!
نەمەسە، پارتيالىق تىزىممەن سايلاۋعا تۇسكەن، بىراق سايلاۋشىلاردىڭ تىكەلەي داۋىسىن الماعان كانديداتتاردى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى قۇرىلتاي دەپۋتاتتىعىنا قالاي ىرىكتەمەك؟!
«قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپىعا بىردەي، تەڭ جəنە توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانادى.» دەگەن جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ 54-بابىنىڭ ءبىرىنشى تارماعى قايدا قالدى؟!
وسى ءۇش سۇراقتى ويلاسام، جوعارىداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيانىنىڭ جاڭا جوباسىنىڭ 53-بابى مەن 54-بابىنىڭ ءبىرىنشى تارماقتارىنا قاراپ، ەڭىرەپ تۇرىپ جىلاعىم كەلەدى!
قۇرمەتتى ناتاليا ۆيسساريونوۆنا!
ءسىز مەنىڭ قارا ارىپپەن جازىلىپ، استى سىزىلعان وسى ەكى سۇراقعىما مىندەتتى تۇردە جاۋاپ بەرىڭىز!
پرەزيدەنتىمىزدىڭ «ادىلەتتى قازاقستان» قۇرۋ ارمانى مەن «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى جاڭا كونستيتۋتسيادان كورىنىس تاۋىپ، سالتانات قۇرىپ جاتقان كەزدە، پرەزيدەنت اكىمشىلىگى مەن پارتيا باسشىلارى «مىنا پاتيادان مۇنشا دەپۋتاتتان بولسىن...» دەپ، 145 دەپۋتاتتىق ورىندى ءۇش ءجۇزدىڭ بالاسى مەن دياسپورا وكىلدەرىنە «لايىقتاپ» ءبولىپ بەرىپ بەرەتىن تۇرپايى داعدى ەسكى كونستيتۋتسيامەن بىرگە كەتۋى كەرەك!
دەمەك، قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى وسىعان دەيىنگى «سايلاۋلارداعىداي» جالاڭ پارتيالارعا «داۋىس بەرۋ» تارتىبىمەن «سايلانسا»، وندا بولاشاق جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ دا 53-بابى مەن 54-بابىنىڭ ءبىرىنشى تارماقتارى ءولدى دەگەن ءسوز!
جاي ەمەس، تاعى قايتالاپ ايتام، ارام ءولدى دەگەن ءسوز!!
سوندىقتان، كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا جوباسىنىڭ 53-بابىنىڭ ءبىرىنشى تارماعىن تومەندەگى رەداكتسيامەن اۋىستىرىپ قابىلداۋدى ۇسىنامىن:
- قۇرىلتاي كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ءبىرتۇتاس جالپىۇلتتىق سايلاۋ وكرۋگىنىڭ اۋماعى بويىنشا پروپورتسيالى وكىلدىك جۇيەسى نەگىزىندە كانديدات پەن سول كانديداتتى ۇسىنعان پارتيا قاتار سايلاناتىن ءبىر ءجۇز قىرىق بەس دەپۋتاتتان تۇرادى.
قۇرمەتتى ناتاليا ۆيسساريونوۆنا!
تاعى دا كەسىپ ايتايىن، ماعان ءسىزدىڭ «قۇرمەتتى اۋىت مۇقيبەك! قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتتىك رەفورمانىڭ مىندەتتەرىن تەرەڭ ءتۇسىنۋدى كورسەتەتىن ۇسىنىستارىڭىز ءۇشىن سىزگە العىس بىلدىرەمىز. ءسىزدىڭ يدەيالارىڭىز پارلامەنتتىك مادەنيەتتى دامىتۋ مەن زاڭ شىعارۋ ۇدەرىسىن جەتىلدىرۋ ىسىندە تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدان ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. بارلىق ۇسىنىستار مۇقيات زەردەلەنىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ قىزمەتىن رەفورمالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ودان ءارى اناليتيكالىق جانە ساراپتامالىق جۇمىستا ەسكەرىلەتىن بولادى...»، - دەگەن «جاۋابىڭىزدىڭ» كەرەگى جوق.
ءوزىڭىز دە ەندى تۇسىنگەن بولارسىز، بۇل ۇسىنىس وتە ماڭىزدى!
جوبا وسى بەتى قابىلدانىپ كەتسە، ەرتەڭ كونىستيتۋتسيانىڭ 33-بابى بۇزىلىپ، قۇرىلتاي سايلاۋى داعدارىسقا تاپ بولۋى ءمۇمىن!!
سوندىقتان، ماعان ناقتى جاۋاپ كەرەك!
وتكەن جىلى 21 قازاندا مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان كارين ءسىزدى قابىلداپ، تاراپتار كەلىپ ءتۇسىپ جاتقان ۇسىنىستاردى جۇيەلەۋ مەحانيزمدەرىن، اقپاراتتى اناليتيكالىق وڭدەۋ ءتارتىبىن جانە پارلامەنت قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان ناقتى ۇسىنىستاردى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاعانى ەسىمدە.
سول ءۇشىن، كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ قۇرامىنا كىرمەيتىن بولساڭىز، وندا مەنىڭ جوعارىداعى قارا ارىپپەن جازىلىپ، استى سىزىلعان ەكى سۇراعىما ءوزىڭىز جاۋاپ بەرە وتىرىپ، بۇل ۇسىنىسىمدى پرالامەنتتىك رەفورما بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ەرلان قارين مىرزا ءوز اياعىڭىزبەن بارىپ، ءوز قولىنا جەتكىزۋىڭزدى جانە جاقسىلاپ ءتۇسىندىرۋىڭىزدى وتىنەمىن.
سونداي-اق، اتالعان ءوتىنىشتىڭ اتالعان تۇلعالارعا جەتكەنى نە جەتپەگەنى تۋرالى انىق جاۋاپ بەرۋىڭىزدى تالاپ ەتەم.
جەتپەسە، ونىڭ دا سەبەبى اشىق كورسەتىلۋى ءتيىس...
ەسكەرتۋ: ءۇش پاراق «سالىستىرمالىق كەستە» مەن ءسىزدىڭ جاۋابىڭىزدىڭ كوشىرمەسى قوسا تىركەلدى.
قۇرمەتپەن،
اۋىت مۇقيبەك،
«قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى
Abai.kz