سۇلتانعازى سانجار كاكىمۇلى جاس اقىن، جەتىسۋ وبلىسى، الاكول اۋدانى، بۇلاقتى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. جەتىسۋ وبلىستىق «Jetisý» گازەتى ۆەب-سايتىنىڭ ءجۋرناليسى. «اپا، سەن بولماساڭ» اتتى جىر-جيناقتىڭ اۆتورى. رەسپۋبليكالىق اقىندار ءمۇشايراسىنىڭ جۇلدەگەرى.

اعاتاي، اۋىل جاقتا نە جاڭالىق?

– اعاتاي، اۋىل جاقتا نە جاڭالىق؟
– ءبارى توزعان، ءالى دە توزارى انىق.
ءالى اۋىلدى كورەسىڭ، كوركەيتەدى
دەگەن مەندىك كوڭىلدە بوز الا ءۇمىت.

اۋىلدا قالعان قايدا،
جەڭگەم دە ءوزى قالانى ارماندايدى، ءا؟
اجەممەن شايدەسپەگەن اجەلەر مەن،
اتاممەن دامدەس بولعان شالدار قايدا؟

قالا مۇنارالى،
كوگىندەگى كوك تۋى – تۇمان ءانى.
كوك تۇتىننەن قاشقاندا، قوڭىر جولدان،
كوك كۇشىگىم قارسى الىپ شىعا ما ءالى؟

ۇنايتىن اۋىلىمنىڭ كەشى ماعان;
ەركەلەتكەن جالعىزىن ەسىل انام.
ەگىن سالىپ ەنتىككەن ەڭكىش شال مەن
ەمىرەنگەن كەمپىردى ەسىمە الام.

جەل سىبىزعى ويناعان قالقادان كەپ
سارعايتىپ، كۇنى دە وتكەن ارقادان كوپ.
ساعات ساناپ، سان قويدى ساناپ ءجۇر مە،
ساپتامامەن سارى ۇلدار سار تابان بوپ.

– اعاتاي، اۋىل جاقتا نە جاڭالىق؟
– ءبارى توزعان، ءالى دە توزارى انىق.
...سۇيكىمسىز سۇلتان قاپتاپ سان اۋىلعا،
وينامايدى توسىندە قوجا ناعىپ...

اقەركەم

ۋاقىتىم دا وزىڭمەن
جايقالادى، اقەركەم،
باقىتىم دا كوزىڭنەن –
بايقالادى، اقەركەم.

كوڭىلىم دە سەنىمەن –
بوسايدى ەكەن، اقەركەم.
ءومىرىم دە سەنىمەن –
جاسايدى ەكەن، اقەركەم.

ىرىسىم دا سەنىمەن،
قوسىلادى، اقەركەم،
تىنىسىم دا سەنىمەن،
اشىلادى، اقەركەم.

قۋانىشىم كوزىڭ مەن،
ەزۋىڭدە، اقەركەم،
جۇبانىشىم وزىڭمەن،
كەزىگۋدە، اقەركەم.

تىلەگىمە شەشىمىڭ،
جات بولعانى-اي، اقەركەم.
جۇرەگىمە ەسىمىڭ،
جاتتالعانى-اي، اقەركەم.

II

سەنى ويلاماي كۇنا ويانۋ تاڭەرتەڭ،
سەنسىز جەردە تىرشىلىك جوق قايناعان.
بۇل ماحاببات ءجىپسىز عانا، اقەركەم.
سەنى ماعان، مەنى ساعان بايلاعان.

سەندەي سۇلۋ جوق، تاپپادىم جۇرەگى اق،
ايتپەگەندە تالاي-تالاي قىز كوردىم.
ەكەۋمىزدىڭ باقىتىمىز بىرەۋ-اق
جانە جالقى ارمانىمىز بىزدەردىڭ.

قايعى جاندى قيناپ ابدەن قارىپ تۇر،
شۋاعىڭا بولەپ جىلىت، شىرايلىم.
ءومىرىمدى ءوزىڭ سىندى جارىق قىل،
ساعان تۇسكەن ساۋلەسىمەن قۇدايدىڭ.

ەكەۋمىزدە سەزىم دە بار جاسىرىن،
ءبارى دە ونى ءبىلىپ جۇرگەن بىراق تا.
مەنى ۇناتىپ جول تاپتىڭ با، عاشىعىم،
ال مەن كىردىم سەنى ءسۇيىپ جۇماققا.

***
سەنسىز كۇنىم – قازا كۇنىم،
جازالىمىن، اقەركەم.
سەنسىز ءومىر توزاعىنىڭ،
ازابى مىڭ، اقەركەم.

سەنى ءسۇيىپ – ادام بولدىم،
امان قالدىم، اقەركەم.
سەنسىز ءبىر كۇن قاراڭ قالدىم،
الاڭ بولدىم، اقەركەم.

نان

شارباعىنا كورشىنىڭ ارتىلام كەپ،
ال جەڭگەي نان بەرە مە؟
ول كۇمان بوپ.
...ءبۇتىن نانعا جارىماي قويدىق پا، انا،
كەشكە دەيىن قارىزعا جارتى نان جەپ.

ايتامىن كۇز دەپ سونى،
سول كۇزدىڭ جىبىمەيتىن مۇز بوپ شەرى
«جارتى ناندى قايتار» دەپ جەڭگەي سوسىن،
كەش كىرمەستەن كەلەتىن ىزدەپ سەنى.

قايعىرساڭ جوقتى قايعىر،
توڭازىماي تاڭدار دا اتتى قايبىر.
ورنىنا ەندى ويسىراپ ولقى تۇسكەن،
وسىندايدا كوكەمنىڭ جوقتىعى-اي ءبىر.

...قۋانعاننان ايتىلسىن كۇندە «الاقاي»
قۋانعاننان ايتىلسىن كۇندە «الاقاي»
ءبىر نان ارتىق الامىن بۇگىندەر مەن،
سۇراپ قالسا بەرەم دەپ ءبىر بالاقاي.

شەشەم سولاي ومىرگە وكپەلەدى...
جاعدايىن بار دەمەدى ول، جوق دەمەدى.
نان ىزدەتپەي اناڭا، مەنەن سۇرا،
...مەنىڭ انام نان ىزدەپ كەتكەن ەدى،
سودان سوڭ ورالعان جوق.

اپا

قارتايماۋىڭ كەرەك، اپا،
سەن ءۇشىن –
قۇدايمەنەن جاساپ كەلەم كەلىسىم...
سەن و باستا قايسار، قاتال، وتكىر ەڭ،
ومىرگە وتكەن وكپەڭ مەنەن وكىنىشىڭ كوپ بىلەم.
ودان قالدى ساعىنىشىڭ سارىسۋداي تۇر ءانى،
ال جۇرەگىڭ قانشاما رەت قايعى جۇتىپ، جىلادى.
تىرشىلىكتە ءتىرى كۇنىڭ – تاۋىپ جۇرگەن تابىسىم...
قارسى الادى قاي كەزدە دە باۋىرساعىڭ، ءبالىشىڭ.
ودان قالدى جان-جاعىڭا كوزىڭدى ىلعي الارتىپ،
وتىراسىڭ ۇنەمى سەن ويماعىڭدى جوعالتىپ.
سيىر ساۋىپ، ءسۇت ءپىسىرىپ، قۇرت تا جايىپ وڭاشا.
كوز جاسىڭدى كورسەتپەيسىڭ بىرەۋ ساعان قاراسا.
اق جۇرەكسىڭ، اقكوڭىلسىڭ، اقپەيىلسىڭ سونشاما،
كورشى كەمپىر كويلەگىڭدى كيىپ تويعا بارسا دا...
قۇيعان، اپا، ءشايىڭ نەگە سونداي ءتاتتى دەسەم مەن،
ۇسىنادى ەكەنسىڭ عوي بار مەيىرىم-كەسەڭمەن...

اپا، سەن بولماساڭ

بار ۋايىمدى باسقا سالار ەدىم عوي،
ماڭدايىمدى تاسقا سوعار ەدىم عوي.
اجارىم دا سارتاپ بولار ەدى عوي،
بازارىم دا تارقاپ قالار ەدى عوي،

جولدارىم دا بىرگە بولماس ەدى عوي،
قورعانىم دا مۇلدە قالماس ەدى عوي.
سۇلۋلىقتى كورمەي كەتەر ەدىم عوي،
جىلۋلىقتى بەرمەي كەتەر ەدىڭ عوي.

ايبىنىم دا شوگىپ قۇلار ەدى عوي،
قايعى-مۇڭ دا ءتونىپ تۇرار ەدى عوي.
كۇلەمىن بە؟ كۇلۋ بولماس ەدى عوي!
جۇرەگىمدە جىلۋ قالماس ەدى عوي.

بولاشاعىم بولەكتەيتىن ەدى عوي.
بالا-شاعىم ول وتپەيتىن ەدى عوي...
جەتىمدەردىڭ كۇيىن كەشەر ەدىم عوي،
جەتىمدەردىڭ ۇيىندە وسەر ەدىم عوي...

***

سەن دۇنيەگە كەلگەن كۇنى
ماعان:
ءبىر ۋاقىت
ءبىر شەرمەن
جايلى دەپ تابىسقان ەكەن.

مەن دۇنيەگە كەلگەن كۇنى
ساعان:
ءبىر باقىت،
ءبىر سورمەن
قايعى بوپ جابىسقان ەكەن...

Abai.kz