وڭاشا قالعانىم –
جالعىز قالعانىم ەمەس!
ل.تولستوي.

جالعاندى كۇندiز كور دەپتi,
ءار نەگە سوسىن اسىقتىق.
وزiڭمەن ءوزiڭ بول دەپتi,
ۇيقىسىز ءتۇندiناسiپ قىپ.

كوز قانعان تiرلiك الدانىش،
ويدى العان تۇندە سىر شەكسiز.
شەكسiزدiككە سامعا دا ۇش،
كوكiرەك ەسiك كۇرشەكسiز.

ءوزiڭدi كورمەۋ، ۇقتىرماۋ،
ويانعان كەز بۇل –وي-سانا.
ءتۇن قۇشاعى ۇمىتتىردى-اۋ،
جار قويىنى جالىن بولسا دا.

بولەپ بiر نۇر مەن شاپاعات،
حيكمەت، تىلسىم ويانباق.
كەتكەندە جۇلدىز  بوشالاپ،
تۇسەم مەن جەرگە اياڭداپ.

بويىمدا جىردىڭ  ءورتi ەرەن،
سامارقاۋ سەن تiل قاتاسىڭ.
مەن كiرە بەرگەن كورپەدەن،
سەن تۇرىپ بارا جاتاسىڭ...

***

ىسىمدە دە،
تۇسىمدە دە مازا جوق.
تىسىمدا دا،
ىشىمدە دە مازا جوق.
ماندىماي قالعىر تىرلىكتە مىناۋ،
مازاسىزدىقتان اسقان جازا جوق!
ازادى جانىڭ ارقالاپ جۇرسە ازاپ –ار،
قازا بار جەردە،
قاسيەتسىزدەرگە قازا جوق.

اساۋ ارماننىڭ جالىنا قانشا جابىستىم،
جارىستىم جەلمەن،
شاڭداتىپ قيا، جار ءۇستىن.
تابىستىم تاڭمەن،
تالدىم دا كەشتىم ءال ءۇستىن،
جەمىسىن اڭساپ الىستىڭ قانشا الىستىم!
قارىستىڭ سەن دە،
مەن داعى قايتپاي قارىستىم.
قالىسقىم كەلمەي،
قاسيەتىڭمەنەن قابىستىم.

ولشەمدى ءومىر،
ولشەۋلى ءبارى ءاۋ باستا،
جاۋ، قاستا داعى،
تىرلىك جوق تىنىش، داۋ قاستا.
بوزتورعاي، بۇلبۇل، باقانىڭ ءانى ءار باسقا،
ال مەن –جەتى مۋزاسى وياۋ مارقاسقا.
مازاسىزدىعىم –
سوڭىڭنان ەردىم ال، باستا!
عاجاپ قوي شىركىن،
ارمانعا –ارمان،
ءان قوسسا.

***

تاڭ ءبىلىندى تاعى ءبىر بالىق قارىن،
سورىپ ءبارىن، جۇلدىزدىڭ الىپ قارىن.
الدەنەنى ىزدەيمىن الاسۇرىپ،
انىق جوعىن بىلمەيمىن، انىق بارىن.

كەش باتادى كەردەڭدەر قاراڭعىلىق،
شاراڭ قۇرىپ، الدەنە الاڭ قىلىپ.
تاعى-تاعى ىزدەيمىن الاسۇرىپ،
شالما تاستاپ عايىپقا، سالام قۇرىق.

كۇندەر قايران، باق، قۇمار، قىز-بەۋ، دەگەن،
جان قاشاردا ءتانىڭدى سىز كەرنەگەن.
كىنالار مەن كۇنالار اراسىنان،
وتەدى ەكەن كىسى ءوزىن ىزدەۋمەنەن.

***

تالەي، تاعدىر بارا ما-اۋ ساراڭدانىپ،
جانىم جالقى تارتىپ تۇر،
سانام عارىپ.
اۋناپ-اۋناپ قايتايىن ساعان بارىپ،
اشىلاتىن نازىك گۇل سودان جارىپ.

قۇت مەكەن، قويناۋىم دا، جايلاۋىم دا،
سەن دە ەكەن – الدان قۇشاق جايعانىڭدا.
تورىندە –تۇلپارىمدى بايلادىم دا،
وزىڭدە – ءلاززاتىما تويمادىڭ با!

بالا بوپ جەتۋشى ەدىم، –
ەركە گۇلدەي.
دانا بوپ كەتۋشى ەدىم –
ءور كوگىندەي.
كۇي كەشىپ مىڭ ءبىر ءتۇننىڭ ەرتەگىڭدەي،
بىرگە ۇشىپ حاق ءجاناتتىڭ تەڭ-تەڭىندەي...

مالىنىپ شىعا الماي ءجۇر مۇڭنان قايىعىم،
ءبىر-بىرىنە بىزدەردەي قۇربان قاي، كىم؟!
الاپات ءورت وتىندە تۇرعاندايمىن،
تارتىپ ال قۇشاعىڭا نۇر ماڭدايلىم!

***

ءبىزدىڭ جاققا قار ءجيى جاۋاتىن ەدى،
اينالا شەكەرىم ەدى، ناۋاتىم ەدى.
الىپ ۇشسا ارماننىڭ قاناتى مەنى،
ۇركەر ءجيى توبەدەن اۋاتىن ەدى.

ءبىزدىڭ جاققا قار ءجيى جاۋاتىن ەدى،
مەنى سوندا ءبىر سيقىر تاباتىن ەدى.
جىر بايلانىپ اينەككە قالاتىن ەدى،
سۇڭگى مۇزدار اۋەن بوپ تاماتىن ەدى.

ءبىزدىڭ جاققا قار ءجيى جاۋاتىن ەدى،
انام پەشكە توبىلعى سالاتىن ەدى.
اكەم قولعا دومبىرا الاتىن ەدى،
«سارىجايلاۋعا» ماڭ ەستەن تاناتىن ەدى.

ءبىزدىڭ جاققا قار ءجيى جاۋاتىن ەدى،
اينالا شەكەرىم  ەدى، ناۋاتىم ەدى.
شىققىر كوزىن جاتتاردىڭ قاراتىپ ەدى،
جاندى جەيدى قايعىنىڭ قارا تۇنەگى.
ءبىزدىڭ جاقتا...

سىر

جابىرقاۋ تارتتىم،
تياناق قايدان تابايىن؟!
ءۇمىتتى ارتتىم،
الداعى تاعدىر-تالايىم!..

جىلايدى جۇرەك،
كورسەتپەي كوزدە جاس-تامشى.
كوڭىلىم تۇلەپ،
بۇلتسىز كۇندەر باستالشى!..

كوكىرەك –جىلعا،
شىعا الماي الەك ءبىر جالىن.
جىلاۋىق جىرعا
ۇيىرسەك بولدى-اۋ بۇل جانىم!..

باتامىن شەرگە،
ەلىنەن وقشاۋ قالعان كىم؟!
قالامىن بەر دە،
زامانىن بەرمە ماعجاننىڭ...

***

تىقىر ەتسە ەسىگىم سەن كىرەتىن سەكىلدى،
قيالداعى باقىتقا سەندىرەتىن سەكىلدى.
كۇنتىزبەنىڭ جىرتىلعان سوڭعى بەتى سەكىلدى،
قايتپاسىنا وتكەننىڭ كوندىرەتىن سەكىلدى.

قايتەيىن، قۋ دۇنيە-اي، كوزدەن مونشاق سەكىردى،
جانىم مەنىڭ ومىردەي، تەزدەن سونشا-اق كەتىلدى.
جۇمىر باستى داڭ ەتتى بەزبەن قورشاپ نە ءتۇرلى،
بارلىعىنان باز كەشىپ بەزگەن جانشا كەسىرلى.

جوقتاماساڭ سەن مەنى، جوعالعانىم سەكىلدى،
توق كۇنىمەن، تويىمنان تونالعانىم سەكىلدى.
ءمانىم كەتىپ، ماڭگىرىپ، تابا المادىم ەسىمدى،
الىستادى اق ساۋلەم اق ارمانىم سەكىلدى.

مازاق ەتىپ جالقى باق ماحابباتتاي سوقىردى،
جايلاۋىندا ءومىردىڭ قالقام لاقتاي سەكىردى.
سەنىڭ بەينەڭ مەندەگى اقتاڭداققا قوسىلدى،
قالعان كۇندەر جوسىلعان قايتقان باقتا سەكىلدى...

***

تىرلىك –كەبىن، تۋا وراندىم،
تانىممەن ءبىر ءشىريدى.
پەندەسى ەدىك ءبىر ارالدىڭ،
تەڭ تۇسپەپتى نۇر يگى.

سەن حانشاداي ءومىر ءسۇردىڭ،
باقىت ۋلاپ ءتانىڭدى.
مەن وتىندە وبىر سىننىڭ،
ۇقتىم قاباق باعۋدى.

كوكتەمگى كۇن شۋاعىنداي،
جىر  بۇيىرماي جابىعام.
ءشول دالانىڭ قۇلانىنداي،
ۇستاتپاعان جالىنان.

سەن –حانشا، مەن –عاشىق قۇل،
كوڭىلدە ءجۇر كوپ الاڭ،
سەن –كۇن، شىقساڭ شاشىپ نۇر،
مەن مۇڭلى اي بوپ جوعالام.

تىرلىك –كەبىن، تۋا وراندىم،
تانىممەن ءبىر ءشىريدى.
پەندەسى ەدىك ءبىر ارالدىڭ،
تەڭ تۇسپەپتى نۇر يگى

***

سەنىڭ كوز شاناعىڭ،
شەگى جوق تەڭىز.
مەن –جالعىز جاپىراقتا،
جان ساقتاعان قۇمىرىسقا.
ءۇمىت پەن كۇدىك ەگىز،
شىبىنىم شىرقىرار –
جارتاس كىرپىكتەرىڭ قاعىلىسسا.
كوز جاس تولقىندارىڭ
السا جانىمدى،
جۋارمىن توپىراق ءتانىڭدى.
تەڭىز تولقىعان،
تىيماسا جالىندى
بىرگە اعىپ كەتەرمىن،
قالدىرىپ ساعان ءانىمدى.
شەگى جوق تەڭىز...

ەرمۇرات زەيىپحان

Abai.kz