قازاقستان جاھاندىق كولىك باعىتتارىنىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالۋدا: ەل تەمىرجول جانە اۆتوموبيل ينفراقۇرىلىمىن كەڭەيتىپ، ترانزيت مەرزىمىن قىسقارتىپ، نەگىزگى دالىزدەردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋدا.

بۇل وزگەرىستەرگە حالىقارالىق قىزىعۋشىلىق تا ارتىپ كەلەدى. بىرقاتار شەتەلدىك بىرقاتار باسىلىم قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن دامىتۋعا ارنالعان ماقالالار جاريالادى. ماسەلەن، Time Business News جانە MSN اۆتورلارى قازاقستاننىڭ جولدارعا، تەمىرجول جەلىلەرىنە، پورتتار مەن اۋەجايلارعا باعىتتالعان اۋقىمدى ينۆەستيتسيالارى ەلدىڭ ەۋرازيانىڭ كولىك كارتاسىنداعى ءرولىن كۇشەيتىپ جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. تومەندە باسىلىمدار كەلتىرگەن نەگىزگى تۇجىرىمدار ۇسىنىلىپ وتىر:

«بەينەۋ-سەكسەۋىل» ماگيسترالى – قىتاي مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن «التىن» كوپىر

قازاقستاندا قۇرىلىسى بيىل تامىز ايىندا باستالعان «بەينەۋ-سەكسەۋىل» اۆتوماگيسترالى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن قىتايدان ەۋروپاعا جۇك تاسىمالداۋ قاشىقتىعى 1 مىڭ شاقىرىمعا، ال جەتكىزۋ مەرزىمى ءۇش كۇنگە دەيىن قىسقارادى. Time Business News باسىلىمى بۇل ماگيسترال قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىن قازاقستاننىڭ كولىك سالاسىن دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭى دەپ اتاپ وتكەن.

تامىز ايىنىڭ باسىندا قازاقستاندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ رۇقسات بەرۋىمەن بىردەن بىرنەشە ءىرى اۆتوماگيسترالدىڭ قۇرىلىسى باستالدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا، «بەينەۋ-سەكسەۋىل» تراسساسى وڭىرلەر اراسىنداعى بايلانىستى قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، نەگىزگى حالىقارالىق كولىك دالىزىنە اينالۋى مۇمكىن. اۆتورلاردىڭ پىكىرىنشە، بۇل – ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى جوبا.

باسىلىم قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «بەينەۋ-سەكسەۋىل» اۆتوماگيسترالىن قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى «التىن كوپىر» دەپ اتاعان ءسوزىن كەلتىرەدى. ول قىتايمەن شەكاراداعى وتكىزۋ پۋنكتتەرىن كاسپي تەڭىزىندەگى اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتارىمەن تىكەلەي بايلانىستىرادى.

قازاقستان قىتايمەن الەمدەگى ەڭ ۇزىن ۇزدىكسىز قۇرلىق شەكاراسىنا يە جانە كاسپي تەڭىزىنە تىكەلەي شىعا الادى. وسى ارقىلى ەل 3 ملرد-تان استام ادامنان تۇراتىن نارىقتاردى بايلانىستىرادى. اۆتوماگيسترال قۇرىلىسى اياقتالعاننان كەيىن جۇك تاسىمالداۋ قاشىقتىعى شامامەن 1 مىڭ شاقىرىمعا قىسقارىپ، جەتكىزۋ مەرزىمى ءۇش كۇنگە دەيىن ازايادى.

جەتى جىلدا تكحب ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ كولەمى بەس ەسەگە ءوستى

سوڭعى جەتى جىلدا قازاقستان كولىك ينفراقۇرىلىمىنا شامامەن $35 ملرد ينۆەستيتسيا سالدى. بۇل قاراجات تەمىرجول جانە اۆتوموبيل جولدارىن سالۋعا، پورتتار مەن اۆياتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى، شەكارالىق وتكەلدەر مەن تسيفرلىق لوگيستيكالىق جۇيەلەردى دامىتۋعا باعىتتالدى.

الەمدىك وندىرۋشىلەر مەن لوگيستيكالىق كومپانيالار بالاما ءارى ارتاراپتاندىرىلعان ساۋدا باعىتتارىن بەلسەندى تۇردە ىزدەي باستاعان تۇستا، ورتا ءدالىز بولاشاعى زور بالاما باعىتتان ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان قۇرلىقتىق مارشرۋتتاردىڭ بىرىنە اينالدى، دەپ اتاپ وتەدى MSN.

سوڭعى جەتى جىلدا ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى (تكحب) بويىنشا جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 4,5 ملن تونناعا جەتىپ، بەس ەسەگە ارتتى. بۇل كورسەتكىش تكحب-نىڭ جاھاندىق لوگيستيكاداعى ءرولىن نىعايتتى.

وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن حالىقارالىق ەكسپەديتورلىق كومپانيالار ورتا ءدالىزدى وتكىزۋ قابىلەتى شەكتەۋلى باعىت رەتىندە قاراستىرعان بولاتىن. الايدا وعان قاتىسۋشى ەلدەردىڭ كۇش-جىگەرىن ۇيلەستىرۋ بۇل كوزقاراستى تۇبەگەيلى وزگەرتتى. حالىقارالىق كولىك سەكتورىنىڭ باعالاۋىنا سايكەس، سوڭعى جەتى جىلدا ءدالىز ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ كولەمى بەس ەسەگە ءوسىپ، 2025 جىلى 4,5 ملن توننادان استى، ال كونتەينەرلىك تاسىمال كولەمى شامامەن 77 مىڭ TEU-عا جەتتى. ستراتەگيالىق ماقسات – بۇل كورسەتكىشتى 2029 جىلعا قاراي 300 مىڭ TEU-گە دەيىن جەتكىزۋ.

شەكارالىق وتكەلدەردە «ءبىر تەرەزە» قاعيداتىن ەنگىزۋ جانە تاسىمالداۋدىڭ بارلىق كەزەڭىن قامتيتىن تسيفرلىق شەشىمدەر ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى بويىنشا جۇكتەردى جەدەل جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

2025-2026 جىلدارى قىتايمەن شەكاراداعى «دوستىق» ستانساسىنان گرۋزيانىڭ قارا تەڭىز پورتتارىنا كونتەينەر جەتكىزۋ ۋاقىتى ورتا ەسەپپەن 11-13 كۇندى قۇرادى. جەتكىزۋ جىلدامدىعى بويىنشا مۇنى سۋەتس كانالى ارقىلى تەڭىز تاسىمالدارىمەن سالىستىرۋعا بولادى، سونىمەن قاتار جۇكتەردى جەتكىزۋدىڭ بولجامدىلىعى مەن سەنىمدىلىگىن ارتتىرادى.

«دوستىق-مويىنتى» جەلىسىنىڭ ەكىنشى جولىن ىسكە قوسۋ ارقىلى جۇك پويىزدارىنىڭ جىلدامدىعى 87,5%-عا ارتادى

قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا قاتىستى ماقالادا Time Business News جۋرناليستەرى تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىن اۋقىمدى جاڭعىرتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارعان. ماسەلەن، وتكەن جىلى قۇنى $1 ملرد-تان اساتىن جوبا اياقتالدى. اتاپ ايتقاندا، ۇزىندىعى 836 شاقىرىم بولاتىن «دوستىق-مويىنتى» ماگيسترالدىق جەلىسىنىڭ ەكىنشى جولى سالىندى. ونىڭ ىسكە قوسىلۋى باعىتتىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن تاۋلىگىنە 12 پويىز جۇبىنان 60 پويىز جۇبىنا دەيىن ارتتىرىپ، قىتايمەن شەكاراداعى ترانزيتتىك تاسىمال ءۇشىن اناعۇرلىم كەڭ مۇمكىندىكتەر اشتى. جۇك پويىزدارىنىڭ تاۋلىگىنە ورتاشا ءجۇرىپ ءوتۋ جىلدامدىعى 800-دەن 1 500 شاقىرىمعا دەيىن، ياعني 87,5%-عا ارتادى.

سول كەزەڭدە الماتى ستانساسىن اينالىپ وتەتىن ۇزىندىعى 75 شاقىرىم تەمىرجول جەلىسى دە پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل جوبانىڭ ماقساتى – جۇك اعىنىن مەگاپوليستىڭ تەمىرجول تورابىن اينالىپ وتەتىن باعىتقا بۇرۋ. بۇل ترانزيتتىك تاسىمال ۋاقىتىن 24 ساعاتقا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قىتايمەن شەكارا ارقىلى وتەتىن «اياگوز-باقتى» باعىتى بويىنشا ۇزىندىعى 300 شاقىرىم بولاتىن ءۇشىنشى تەمىرجول وتكەلىنىڭ قۇرىلىسى ترانزيت كولەمىن بىرنەشە ميلليون تونناعا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«قورعاس – شىعىس قاقپاسى» قۇرعاق پورتى دا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. كونتەينەرلىك الاڭداردى كەڭەيتىپ، باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەرىن ەنگىزۋ ناتيجەسىندە ونىڭ قابىلداۋ، تيەپ-ءتۇسىرۋ، جونەلتۋ بويىنشا جالپى جۇك كولەمى 372 مىڭ TEU-عا جەتتى. بۇل نىساننىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى قۇرعاق پورت جانە قىتاي مەن قازاقستاننىڭ تەمىرجول جەلىلەرىن تۇيىستىرەتىن ماڭىزدى كولىك تورابى رەتىندەگى ورنىن نىعايتتى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ زاماناۋي لوگيستيكا وزىق تسيفرلىق شەشىمدەردى تالاپ ەتەتىنىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى كولىك ەكوجۇيەسىن تولىق تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى الەمنىڭ وزىق تاجىريبەسىنە سايكەس جۇرگىزىلۋدە.

Time Business News: قازاقستان ۇلتتىق جول ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋدا

ماڭىزدى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى – «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ قازاقستان اۋماعىنداعى 2 787 شاقىرىم ۋچاسكەسىن اۋقىمدى رەكونسترۋكتسيالاۋ بولدى. قازىرگى ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى – «جەزقازعان-قاراعاندى» تراسساسىن جاڭعىرتۋ. جوبانىڭ جالپى قۇنى $1,529 ملرد-قا باعالانادى. ونىڭ ىشىندە $650 ملن-ىن دۇنيەجۇزىلىك بانك پەن ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالار بانكى ينۆەستيتسيالايدى. قازاقستان جوباعا شامامەن $228,8 ملن باعىتتايدى. «جەزقازعان-قاراعاندى» تراسساسىن جاڭعىرتۋ 498 شاقىرىم جولدى رەكونسترۋكتسيالاۋدى جانە ەكى جولاقتى تراسسانى ءتورت جولاققا دەيىن كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. جولدى ءبىرىنشى ساناتقا اۋىستىرۋ قىتاي شەكاراسىنان قازاقستاننىڭ باتىس شەكاراسىنا دەيىن جۇك تاسىمالداۋ ۋاقىتىن 11 كۇننەن 5 كۇنگە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ مالىمەتىنشە، 1 600 شاقىرىمنان استام ساپاسى جوعارى جولدىڭ سالىنۋى قازاقستاندا جاڭعىرتىلعان ۋچاسكەلەردەگى جول ءجۇرۋ ۋاقىتىن شامامەن 67%-عا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. قوزعالىستىڭ ورتاشا جىلدامدىعى 25-تەن 80 شاقىرىم/ساعاتقا دەيىن ارتسا، جول پايدالانۋشىلاردىڭ شىعىندارى 35%-عا تومەندەدى.

بۇل رەتتە كولىك ءدالىزى كوممەرتسيالىق تاسىمالدار كولەمىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتىپ قانا قويماي، «ورتالىق-وڭتۇستىك» ءدالىزىنىڭ جانە جاڭعىرتىلىپ جاتقان «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» حالىقارالىق ءدالىزىنىڭ ۋچاسكەسى سياقتى باسقا دا ماڭىزدى باعىتتارمەن بايلانىسادى.

قازاقستان جۇك جانە ازاماتتىق اۆياتسيا ءۇشىن اۋە حابىنا اينالۋدا

2025 جىلى وتاندىق اۋە تاسىمالداۋشىلارى 15 ملن-نان استام جولاۋشى تاسىمالدادى. بۇل وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشىنەن شامامەن 5%-عا جوعارى. جالپى، ەلىمىزدىڭ اۋەجايلارى 32 ملن-عا جۋىق جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتتى.

MSN اۆتورلارى قازاقستانداعى اۋە تاسىمالدارى سەكتورىنىڭ تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتەدى. قازاقستانداعى اۋە تاسىمالدارى سەكتورى تۇراقتى دامىپ كەلەدى. الماتى اۋەجايىنىڭ جاڭا حالىقارالىق جولاۋشىلار تەرمينالى پايدالانۋعا بەرىلدى، ول ەندى جىلىنا 14 ملن جولاۋشىعا دەيىن قابىلداي الادى. كەلەسى جىلى استانا قالاسىنىڭ اۆياتسيالىق ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالادى. سونىڭ ناتيجەسىندە الداعى بىرنەشە جىلدا استانا اۋەجايىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى جىلىنا 12 ملن جولاۋشىعا دەيىن ارتادى. سونىمەن قاتار ءتۋريزمدى دامىتۋ جانە كولىك قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وڭىرلەردە اۋەجايلار سالىنۋدا.

جۇك تاسىمالىنا كەلەتىن بولساق، وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ اۋەجايلارى ارقىلى 173,3 مىڭ توننا جۇك قابىلدانىپ، جونەلتىلدى. جۇك قابىلداۋ، جونەلتۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قازاقستان الەمنىڭ جەتەكشى جۇك اۋە كومپانيالارىن تارتۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا Cargolux Airlines International جانە Pacific Cargo بار. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە الەمنىڭ 10-نان استام ءىرى اۋە جۇك تاسىمالداۋشىسى جۇمىس ىستەيدى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – «اشىق اسپان» رەجيمىن كەڭەيتۋ. بۇل تاعى دا شەتەلدىك اۋە تاسىمالداۋشىلاردى تارتۋعا، حالىقارالىق باعىتتاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا جانە قازاقستان اۋەجايلارىنىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستاننىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى – اۆياتسيالىق وتىن باعاسىنىڭ تيىمدىلىگى. بۇل ءوز كەزەگىندە ترانزيتتىك جولاۋشىلار مەن جۇك اعىندارىن ەلگە تارتۋعا ىقپال ەتەدى. 2026 جىلى حالىقارالىق باعىتتار جەلىسىن 30 ەل بويىنشا 135 باعىتقا دەيىن كەڭەيتۋ جوسپارلانعان. سالىستىرا كەتسەك، 2024 جىلى 115 باعىت بولعان.

كاسپي پورتتارىنىڭ جىلدىق وتكىزۋ قابىلەتى 21 ملن توننادان استى

Time Business News ەلدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن دامىتۋعا ارنالعان ماقالاسىندا جەكەلەگەن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردان ينتەگراتسيالانعان مۋلتيمودالدى كولىك ەكوجۇيەسىن قۇرۋعا كوشۋدى قازاقستان دامۋىنىڭ قازىرگى كەزەڭىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى دەپ اتاپ وتكەن.

2025 جىلى «اقتاۋ» پورتىندا كونتەينەرلىك حاب سالىندى. «قۇرىق» پورتىندا تەڭىز ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى اياقتالىپ، كوتەرگىش ەستاكادا جاڭعىرتىلدى. بۇل جوبالارعا ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ونداعان ميلليون ەۋرو كولەمىندە بەلسەندى ينۆەستيتسيا سالدى.

جالپى العاندا، قازاقستاننىڭ كاسپيدەگى پورتتارىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان جۇمىستار ولاردىڭ كونتەينەرلىك قۋاتىن ءۇش ەسەگە ارتتىرىپ، جالپى وتكىزۋ قابىلەتىن ەكى ەسەگە ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

جاڭعىرتۋ جانە كەڭەيتۋ ازەربايجان مەن گرۋزيانىڭ باكۋ پورتىن جاڭعىرتۋ جانە «باكۋ-تبيليسي-كارس» تەمىرجولىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ جونىندەگى جوسپارلارىمەن تىعىز بايلانىستى. بۇل جۇكتەردىڭ تۇركياعا جانە ودان ءارى ەۋروپاعا ۇزدىكسىز جەتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) مالىمەتىنشە، قازاقستان بۇگىندە قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى قۇرلىق ارقىلى وتەتىن جۇك ءترانزيتىنىڭ شامامەن 83%-ىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل ەلىمىزدى قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ەۋرازيالىق كولىك بايلانىسىنىڭ نەگىزگى بۋىندارىنىڭ بىرىنە اينالدىرادى. الايدا بۇل – اۋقىمدى ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيانىڭ ءبىر بولىگى عانا. قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى نەگىزگى كولىك دالىزدەرى بويىندا ورنالاسقان سەرىكتەس قالالاردا مۋلتيمودالدى لوگيستيكالىق ورتالىقتار جەلىسىن قۇرۋدى، سونداي-اق ماڭىزدى تەمىرجول جەلىلەرىن ودان ءارى ەلەكترلەندىرۋدى كوزدەيدى.

Abai.kz