اقىن، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى بەكجان اشىرباەۆ 52 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن وزدى.

اشiرباەۆ بەكجان تورەبەكۇلى 1974 جىلى وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسى، ماقتاارال اۋدانى، «لەنين جولى» ۇجىمشارىندا دۇنيەگە كەلگەن.

1996 جىلى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتiنiڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتiن ۇزدiك بiتiرگەن. سول جىلدان بەرi اتالمىش بiلiم ورداسىندا قىزمەت اتقارىپ كەلدى. جۋرناليستيكا سالاسىندا ەلەۋلى ەڭبەك ەتتى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ رەسپۋبليكاعا تارايتىن «قازاق ۋنيۆەرسيتەتi» گازەتiنiڭ باس رەداكتورى (2002-2006); رەسپۋبليكالىق «Azamat.kz» قوعامدىق-ساياسي اپتالىعى باس رەداكتورىنىڭ بiرiنشi ورىنباسارى (2005-2006); رەسپۋبليكالىق «ەل مەن جەر» قوعامدىق-ساياسي اپتالىعىنىڭ باس رەداكتورى (2006); رەسپۋبليكالىق «جاس قازاق ءۇنi» گازەتi باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى (2007); قازاقستان جازۋشىلار وداعىنا قاراستى رەسپۋبليكالىق «قازاق ادەبيەتi» گازەتi باس رەداكتورىنىڭ بiرiنشi ورىنباسارى ت.ب. قىزمەتتەردى اتقاردى.

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسi. رەسپۋبليكالىق «قازاق ادەبيەتi»، «جۇلدىز»، جاس قازاق ءۇنi»، «Azamat.kz»، «پاراسات» باسىلىمدارىندا توپتاما ولەڭدەرi جاريالاندى. 2008 جىلى «جازۋشى» باسپاسىنان مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا جارىق كورگەن «قوڭىر اۋەن» ولەڭدەر كىتابىنىڭ جانە وزگە دە جىر جيناقتارىنىڭ اۆتورى.

«اباي» اقپاراتتىق پورتالى ۇجىمى مارقۇمنىڭ تۋعان-تۋىسقاندارى مەن جاقىندارىنا، قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا قايعىرىپ كوڭىل ايتادى.

قاسىمقان بەگمان:

«ونىڭ اقىندىق الەمى دە ەرەكشە بولاتىن. «قوڭىر اۋەن» اتتى جىر جيناعى وقىرمانعا جول تارتسا، ايتىس ونەرىندەگى ورنەكتى سوزدەرى، سازگەرلىك قىرى مەن ەل اراسىنا كەڭ تاراعان اندەرى شىعارماشىلىق بولمىسىنىڭ سان قىرلى ەكەنىن تانىتتى. ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ادەبيەت پەن جۋرناليستيكاعا قىزمەت ەتىپ، ارتىندا وشپەس ءىز قالدىردى.

2009 جىلى بەكجان اشىرباەۆتى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنا جاساعان «مۇستافا شوقاي جولىمەن» اتتى ەكسپەديتسياما بىرگە ەرتىپ بارعان ەدىم. سول ساپار بارىسىندا ونىڭ اقىندىق، جۋرناليستىك قىرىمەن قاتار، ىزدەنىمپاز زەرتتەۋشىلىك قابىلەتىنە دە جاقىننان كۋا بولدىم.

وسى وتكەن شىلدە ايىنىڭ 16-شى جۇلدىزى كۇنى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنا، مەنىڭ جۇمىس كابينەتىمە بەكجان ءوزى باس بولىپ، ساكەن سىبانباي، ەرماحان شايقى، اسقار دۇيسەنبى تورتەۋى ارنايى ىزدەپ كەلىپ، كابينەتتە ءبىر ساعاتتاي، سوسىن دامحاناعا بارىپ، تۇستەنىپ، ءتورت ساعاتتاي ارمانسىز سىرلاسىپ ەدىك.

سول كۇنى مەن بەكجان باۋىرىمدى سوڭعى رەت كورىپ تۇرعانىمدى بىلگەن جوق ەدىم. ودان كەيىن تەك تەلەفونمەن عانا  سويلەسىپ جۇردىك. سوڭعى رەت حابارلاسقانىندا: «قاس - اعا، تارازدا ءسىزدىڭ شىعارماشىلىعىڭىز جايلى جازىپ جۇرگەن گۇلسارا بايدانوۆا  دەگەن سىنشى قارىنداسىمىز بار. سول جاس  سىنشىنىڭ ماقالاسىن سىزگە جىبەرەمىن»،- دەپ وزىمە بەيتانىس قىزدىڭ ماقالاسىن جىبەرگەن ەدى.

بەكجان باۋىرىم الەۋمەتتىك جەلىگە ەڭ سوڭعى پوستىن بەس كۇن بۇرىن جازىپ، «كوكتوبەگە شاقىرۋ» دەگەن ولەڭىن سالعان ەكەن.

كوكتوبەگە شاقىرۋ

الماتى – اسەم ءجانناتىم،
عاشىقتار ءانىن تاباتىن.
جۇلدىزدى تۇندە جازۋ بار
ءبىز عانا وقي الاتىن.

كوكتوبە جاقتا كوپ قىزىق،
قايتايىق، اينام، كوك ءسۇزىپ.
جاڭا اشىلعان گۇلدەردىڭ
تۇساۋكەسەرىن وتكىزىپ.

باقىتتى ساتتەر تىم ساراڭ،
سىيلايىن ءبارىن ءبىر ساعان.
كوكتەمنىڭ كيگەن كويلەگىن
كوبەلەك قۋشى قىرقادان.

بوكتەرى تاۋدىڭ توڭدانىپ،
وينايدى ىزعار قول قارىپ.
ۇمتىلعانىمدا سۇيۋگە
تۇرارسىڭ ءالسىز قورعانىپ.

(بەكجان اشىرباەۆ)

بۇكىل حالىقتى كوكتەبەگە شاقىرىپ، ەڭ سوڭعى ولەڭىن جازعان اقىن ءوزى دە جەتى قات كوككە  ۇشىپ كەتتى...

بەكجان باۋىرىمنىڭ  جارقىن بەينەسى، ازاماتتىق بولمىسى، اقىندىق ءۇنى مەن قالامگەرلىك مۇراسى ونى قادىرلەگەن قالىڭ جۇرتتىڭ جادىندا ۇزاق ساقتالارى ءسوزسىز.

اللا الدىنان جارىلقاپ، يمانى سالامات بولسىن. جانى ءجانناتتا، رۋحى پەيىشتە شالقىسىن. ارتىندا ارماندا قالعان اتا-اناسىنا، ءوز وتباسى مەن تۋعان-تۋىستارىنا، باۋىرلارىنا، ۇزەڭگىلەستەرىنە  سابىر مەن ءتوزىم تىلەيمىن».

دوسان كەنجەتاي:

«بەكجان باۋىرىمدى سىرتتاي قۇرمەتتەدىم. ول اقىن ەدى. سوناۋ 90 -شى جىلدارى لەك لەگىمەن قازاق ايتىس ساحناسىنا كەلگەن جاس اقىندار ۇلتتىڭ ەرتەڭىنە قانات سەرمەتكەن، قيالىن كوككە ورلەتكەن ناعىز جىرشى، اقىن ەدى.. بىردە ءبىر تويدا “كورشىنىڭ قىزى” ءانىڭ ناعىز ليريكا بولدى، راحمەت دەگەنىمدە، ە ول ءان دە ءسوزى دە كوپ سىنعا ۇشىرادى. جانىما جاقىن ەمەس، جاستىقتىڭ ءبىر كۇيلەرى عوي دەگەنى بار. مەيلى جۇرت نە دەسە و دەسىن باۋىرىم، مەنىڭ ەسىمدە سول انىڭمەن اق قىمباتسىڭ! جاتقان جەرىڭ جايلى بولسىن! جانىڭ جۇماقتا شالقىسىن! ورنىڭ ويسىراپ قالدى اۋ…».

بەرىك ءجۇسىپوۆ:

«بىردەڭە جازۋعا دا قولىمنىڭ بارماي وتىرعانىن قاراشى. ويپىرماي، وتكەندە عانا ەدى عوي باۋىرجاننىڭ شاقىرتۋىمەن جايىققا بىرگە بارىپ، ءبىراز نارسەنى بازارلاپ قايتقانىمىز. بارعانشا، قايتقانشا اعىمىزدان اقتارىلىپ، اعىل-تەگىل اڭگىمە ايتىپ، جاساندى زەردەنىڭ جايىن قوزعاپ. ەكەۋمىز بۇرىن-سوڭدى ءبۇيتىپ ساپارلاس بولماعان ەكەنبىز. قۋ تىرشىلىكتەن قولىمىز قالت ەتىپ، ۇزاق سويلەسكەنىمىز دە سول ەكەن. ونىڭ ۇستىنە، قايتار باعىتىمىز دا ءبىر بولىپ شىقتى. سودان، ءۇيىنىڭ تۇسىنا دەيىن الىپ كەلدىم. جول بويى تاعى دا سول، تاۋسىلمايتىن ۇزاق سونار اڭگىمەنىڭ سورابىنا ءتۇسىپ الىپ. سىرتقا سىرىن اشا بەرمەيتىن بەكجان بولمىسقا سوندا تاڭىرقاعانمىن، پاراسات، پايىمدارىنا تاڭعالىپ. كولىكتەن ءتۇسىپ بارا جاتىپ: «اعا، ارالاسىپ تۇرايىق تا»، — دەپ ەدى-اۋ، اينالايىن. كولەڭكەڭنىڭ قاسىنان جىلىستاپ ەسىل ءومىرىڭ ءوتىپ بارا جاتىر ەكەن دا. ىشتەي ارالاسىپ تۇرۋدى ويلاعانمىن سوندا. بىراق، بۇل ادام پەندەنىڭ قاي ويى ىسكە اسىپ، دەگەنى بولىپتى؟ ەندى، مىنە، «باقۇل بول!» دەۋگە دە ءتىلىم كەلمەي تۇر. پىراعىڭ كوككە كوتەرىلىپ كەتىپتى. اسىل بەكجان-اي، باۋىرىم-اي…».

سەرىك ابىكەن:

«قايران، بەكەڭ… الاشتىڭ اياۋلى اقىنى بەكجان اشىرباەۆ كوز جۇمدى دەگەن حابار كەلدى. نازارباەۆ كەزىندە “كومسومولدار ورنىنا نانسوعارلار كەلدى عوي” دەپ سىپايى سويعان ايتىسكەر، سوڭعى جىلدارى قالامىنا سۇيەنىپ، وقشاۋلاۋ كۇيدە  جىرمەن سىرلاسقان سىرباز ليريك بەكەڭنىڭ ەلۋدىڭ اسۋىنان ەندى اسقاندا تۇز-ءدامى تۇگەسىلىپتى. وتكەندە: سەكە، جي-گە ءان جازدىردىم، — دەپ “جالعان كۋالىكتىڭ” ولەڭى مەن مۋزىكاسىن جىبەرىپ ەدى. سوندا:

ادامدا بولماس از ارمان،
اي كۇزەتكەنشە توبەسىن.
قۇتىلعان كىم بار اجالدان،
كوپ بولسا جۇزگە كەلەسىڭ…— دەگەن جولدار بار. قازۇۋ قالاشىعى تۇسىندا شىلىم شەگىپ تۇرىپ “كەي جولى اۋىر ەكەن” — دەگەم. جۇرەگىڭ ءبىر سۇمدىقتى سەزگەندەي مە، جۇزگە دەيىن ءالى كوپ بار ەدى عوي، بەكە؟! يماندى بول.  اللا الدىڭنان جارىلقاسىن!».

Abai.kz