IYә, Memhatshy «memlekettik biylikting bastauy Qazaqstan halqy» degen bapqa «egemendik iyesi» sózin qosudy úsyndy.

Kópshilik osy úsynysty syngha alyp ta jatyr...

Biraq, tereninen oilaghanda, men búl úsynystan basqalay bir maghyna kórdim...

Búrynghy Konstitusiyadaghy «memlekettik biylikting bastauy halyq» degen týsinik naqty, yaghni, adresti emes edi. Sondyqtan, tәuelsizdik alghan kezden bastap, býgingi kýnge deyin osy qaghida  neshe týrli korrupsiyagha jol asha aldy.

Biylik «halyq atynan» saylanyp, ne bolmasa, taghayyndalyp, sodan keyin bir ózi «egemendikke iye» bolyp shygha keldi de, jerdi, qazba baylyqty óz qalauymen, ondy-soldy satty. El mýddesi ekinshi oryngha syrghydy...

Biylik ony tegin bergen emes, әriyne - alatyn parasyn aldy...

Yaghni, Zang boyynsha «biylik bastauy» halyqta bolghan synayly, al, biraq «egemendik tizgini» biylikting ózinde qaldy. Sol sebepti, jer men strategiyalyq baylyq kózderi ghana emes, «biylik lauazymy» degen jana «tauar» ómirge keldi. Ol qarqyndy ainalymgha kirdi - qúny milliondaghan dollarlargha baghalandy!

Biylikke para berip ornalasu - jappay ýrdiske ainaldy.

Óitkeni, biylikke syrt kózge dekorasiya tәsilimen «halyq atynan» keledi, kelgen song ol jerde «sybaylasqan jemqorlyq» núsqauymen «egemendik iyelik» - jerdi satu, qyzmetti satu, ghimarattardy óz qalauymen tegin alu, su qoymalaryn jekeshelep alu jәne t.t. payda әkeletin ekonomikalyq nysandar «biylik egemendigine» auysady.

Sóitip, búl biylik pen biznesting biriguine, ekonomikanyng «halyqtyq bastaugha» emes, úrlyq pen zansyz әreketke beyim biyliktegi sheneunikterding mýddesine qyzmet etuine bastady.

Qazirgi bizding mesheu qalpymyz - sonyng aighaghy.

Endi «halyq bastauyn» shynynda da «egemendik iyelikpen» biriktirer bolsaq - әrbir strategiyalyq jer qoynauyna, qazba baylyq nysanalaryna degen EGEMENDIK konstitusiyalyq túrghyda halyqtyng qúzyryna kóshedi.

Halyq ózining jerin ózgege satudy qalamaytyn bolsa, ózining konstitusiyalyq «egemendik iyelik» qúqyn paydalanyp, biylikti toqtatugha qúzyrly.

Búryn halyq biylikke tek «óz ókilettigin» ótkizip keldi - onyng ózi korrupsiyagha jem bop jatty...

Endi, halyqqa oghan qosymsha «Egemendik iyelik», yaghny basqasha aitsaq – «Tәuelsizdik irgetasyna iyelik» berilip jatsa - ol qazaq eli ýshin ýlken qúqyqtyq algha basushylyq dep sanaymyn.

Ekinshi jaghynan, búl halyqaralyq transúlttyq korporasiyalar sәtti qoldanatyn «halyqaralyq korrupsiyanyn» aldyn alatyn, onyng soqqysyn zang jýzimen shekteytin konstitusiyalyq normagha ainala alatyn «qosymsha» bolady.

Mine, eleusiz ghana «egemendik iyesi»sózining astarynda osynday tereng maghyna jatyr...

Ábdirashit Bәkirúly,

Filosof

Abai.kz