Qajet Taxi reseylik Yandeksti yghystyra ala ma?
Otangha qajet serviys. QAJET TAXI Almaty naryghynda Yandeksting 10% ýlesin ózine qarata ala ma?
Almatyda taksy naryghy ýshin jana bәseke bastaldy. Endi otandyq Qajet Taxi serviysi naryqqa kirip jatyr. Eki ay búryn Vietnamnyng Green SM kompaniyasy júmysyn bastap ketken edi. Endi otandyq jobanyng әleuetin patrioemosiyamen emes, naryqtyng naqty kartinasy arqyly baghalap kóreyik.
Últtyq statistika burosyna say, 2025 jyly Qazaqstandaghy taksy kәsiporyndarynyng tabysy 186,1 mlrd tengege jetti. Sonyng 47,4 mlrd tengesi Almatygha tiyesili. Qalada bir jyl ishinde 33,2 mln jolaushy tasymaldanghan. Ortasha jolaqy 1 400 tengeni qúrady.
2025 jylghy nauryzda Bәsekelestikti qorghau jәne damytu agenttigi Almaty men Astana siyaqty iri qalalarda Yandeksting naryqtyq ýlesi shamamen 90 payyz ekenin mәlimdegen bolatyn.
Demek, Almatynyng resmy tirkelgen taksy naryghynyng kólemine osy ýlesti shartty týrde qoldansaq, Yandeksting ýlesine jylyna shamamen 42,7 mlrd tenge sәikes keledi. Búl kompaniyanyng jariyalanghan naqty qalalyq ainalymy emes, bizding eseptik baghalauymyz.
Endi Qajet Taxi osy naryqtyng 10 payyzyn iyelendi delik. Búl jylyna 4,74 mlrd tengelik sapar ainalymy degen sóz. Ortasha jolaqyny 1 400 tenge dep alsaq, jylyna 3,4 mln-gha juyq, tәuligine 9 mynnan astam sapar oryndau qajet.
Áriyne, búl әzirge ssenariy ghana. Biraq matematikalyq túrghydan qarasaq, qol jetkizuge bolatyn naryqtyq maqsat. Qajet unikaldy sauda úsynysymen kelip otyr. Jýrgizushilerge komissiya bastapqyda 0 payyz dep bekitilgen. Barlyq aqshany taksist alady. Al 2025 jyly antimonopoliyalyq organ Yandeks serviysining komissiyasyn shamamen 16 payyz, taksoparkterding qosymsha ýlesin 4 payyz dep kórsetken bolatyn.
Eger Qajet úzaq merzimde tómen komissiyany saqtay alsa, jýrgizushiler ýshin tartymdy balamagha ainalady. Al jýrgizushi kóbeygen jerde kólik kýtu uaqyty qysqarady. Búl óz kezeginde jolaushyny tartady. Biraq taksy naryghynda tek arzan tarifpen jeniske jetu qiyn. Yandeksting basty kýshi qalyptasqan ekojýiesi, paydalanushylar bazasy, algoritmderi jәne kólikterding kóptiginde bolyp túr.
Qajet ýshin negizgi synaq ta osy. Aldymen jetkilikti jýrgizushini, sodan keyin túraqty jolaushylar aghynyn qalyptastyruy qajet. Onyng ýstine nóldik komissiyamen úzaq uaqyt júmys isteu investisiyany talap etedi. Meninshe, Qajet-ting Almatydaghy taksy naryghynyng 10 payyzyn iyelenuge mýmkindigi bar. Biraq ol ýshin otandyq servis kóp úzamay ekonomikalyq artyqshylyqqa ótui tiyis.
Búl jerde mәsele Yandeksti tolyq yghystyruda emes. Naryqta ekinshi myqty oiynshynyng payda boluynyng ózi taksy baghasyna, komissiyagha jәne qyzmet sapasyna ong yqpal ete alady. Eng manyzdysy, qazaqstandyq IT-jobanyng milliardtaghan tengelik naryqta óz ornyn qalyptastyruyna mýmkindik bar.
Bәseke jýrgizushige de, jolaushygha da tiyimdi. Monopoliyagha qarsy memlekettik organ basshylary da tynysh úiyqtaytyn bolady.
Aybar Oljaev
Abai.kz