2026 جىلعى 12–15 قاڭتار ارالىعىندا وتكەن ۆەناداعى تۇركى اپتالىعى تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (تمۇ) ايتۋلى ءىس-شارالارىنىڭ ءبىرى بولىپ، ۇيىمنىڭ كوپجاقتى دەڭگەيدەگى كورىنىمدىلىگىن جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كوپجاقتى ءوزارا ىقپالداستىعىن ەداۋىر نىعايتتى.

تمۇ-عا مۇشە ەلدەر، ۆەناداعى حالىقارالىق ۇيىمداردى، ديپلوماتيالىق ميسسيالار، ساراپشىلار، مادەنيەت قايراتكەرلەرى مەن تۇركى دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرىن ءبىر ارناعا توعىستىرعان تۇركى اپتالىعى تۇركى الەمىنىڭ ورتاق مۇراسىن، ستراتەگيالىق باعىت-باعدارىن جانە ىنتىماقتاستىعىن كەشەندى تۇردە تانىتتى.

كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتى: تۇركى الەمىنىڭ وركەنيەتتەراراسىنداعى  رولى ۆەنادا دارىپتەلدى.

ۆەناداعى تۇركى اپتالىعى ءبىر اپتالىق باعدارلاما باستالماس بۇرىن تمۇ مەن ۆەناداعى ديپلوماتيالىق ميسسيا وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان جۇمىس كەزدەسۋىنەن باستالدى.

تۇركى اپتالىعىنىڭ العاشقى ءىس-شاراسى رەتىندە تمۇ مەن تۇركى اكادەمياسى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان «جىبەك جولى بويىنداعى تۇركى الەمى» تاقىرىبىندا وتكەن فوتوكورمەسى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ۆەناداعى بولىمشەسىندە (UNOV) اشىلدى. اشىلۋ سالتاناتىنا ۆەناداعى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارى، ديپلوماتيالىق ميسسيا باسشىلارى مەن مارتەبەلى قوناقتار قاتىستى.

اتالمىش جيىندا بۇۇ-نىڭ ەسىرتكى جانە قىلمىس جونىندەگى باسقارماسىنىڭ (UNODC) وپەراتسيالار جونىندەگى ديرەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى  وكىلى  بو ماتياسەن، تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (تمۇ) باس حاتشىسى، ەلشى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ، ازەربايجاننىڭ تمۇ-عا توراعالىعى اياسىندا ءازىربايجان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى سامير شاريفوۆ، بۇۇ-نىڭ ونەركاسىپتىك دامۋ ۇيىمى (UNIDO) باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى فاتۋ حايدارا جانە بۇۇ-نىڭ عارىش كەڭىستىگى جونىندەگى ىستەر باسقارماسى (UNOOSA) ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دريسس ەل-حاداني، سونداي-اق اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ باس ديرەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارۋشىسى لۋيس لونگوريا ءسوز سويلەدى.

ءسوز تىزگىنىن العان قوناقتار تۇركى الەمىنىڭ ۇلاڭ-عايىر كەڭىستىكتە وركەنيەتتەردى بايلانىستىرعان تاريحي رولىنە توقتالىپ، جىبەك جولىن جاھاندىق بايلانىستىلىقتىڭ ماڭگىلىك سيمۆولى رەتىندە باعالادى. كورمە تۇركى الەمىنىڭ تاريحي تەرەڭدىگىن، مادەني ارالۋاندىعىن جانە وركەنيەتتىك مۇراعا قوسقان ۇلەسىن ۆەناداعى زيالى قاۋىمعا بايان ەتتى.

تمۇ باس حاتشىسى ەلشى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ ۆەناداعى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جوعارى لاۋازىمدى وكىلدەرىمەن، اتاپ ايتقاندا، ماگاتە باس ديرەكتورى رافاەل ماريانو گروسسي، UNOOSA ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دريسس ەل-حاداني جانە UNIDO باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى فاتۋ حايدارامەن بىرقاتار جوعارى دەڭگەيدەگى ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. كەزدەسۋلەردە ينستيتۋتسيونالدىق ديالوگتى تەرەڭدەتۋ، ناقتى ءارى ناتيجەگە باعىتتالعان ىنتىماقتاستىق باعىتتارىن ايقىنداۋ، سونداي-اق ونەركاسىپتىك دامۋ، يننوۆاتسيا، عىلىم جانە وزىق تەحنولوگيالار سالالارىندا تمۇ-نىڭ حالىقارالىق قاۋىمداستىقپەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن نىعايتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

جوعارى دەڭگەيدەگى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى: ورتا ءدالىزدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى كوپجاقتى الاڭدا تالقىلاندى.

13 قاڭتاردا تۇركى اپتالىعى اياسىندا تمۇ باس حاتشىسى ەلشى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ (ەقىۇ) باس حاتشىسى فەريدۋن ح. سينيرليوعلۋمەن كەزدەستى. بۇل كەزدەسۋ تمۇ مەن ۆەنادا ورنالاسقان جەتەكشى كوپجاقتى ينستيتۋتتار اراسىنداعى تىعىز ءارى سىندارلى ديالوگتى تاعى ءبىر مارتە راستادى.

تۇركى اپتالىعىنىڭ نەگىزگى ساياسي ءىس-شارالارىنىڭ ءبىرى دە «جىبەك جولىنان ورتا دالىزگە: كولىك پەن ساۋدانى جەڭىلدەتۋ ارقىلى بايلانىستىلىقتى دامىتۋ» اتتى تاقىرىبىمەن ەقىۇ-نىڭ حوفبۋرگ عيماراتىندا وتكەن جوعارى دەڭگەيدەگى دوڭگەلەك ۇستەل جيىنى بولدى.

اشىلۋ سالتاناتياندا ەقىۇ باس حاتشىسى فەريدۋن ح. سينيرليوعلۋ مەن تمۇ باس حاتشىسى ەلشى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ ءسوز سويلەدى. وتىرىستى ەقىۇ-نىڭ ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق قىزمەتتەر جونىندەگى ۇيلەستىرۋشىسى ەلشى باكىت دجۋسۋپوۆ جۇرگىزدى.

جيىنعا تمۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كولىك جانە ساۋدا سالالارىنداعى جوعارى لاۋازىمدى وكىلدەرى، حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالداۋ وداعى (IRU) مەن دۇنيەجۇزىلىك بانك سياقتى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى، قارجى ينستيتۋتتارى جانە جەكە سەكتوردىڭ مۇددەلى تاراپتارى قاتىستى. قاتىسۋشىلار ورتا ءدالىزدىڭ شىعىس–باتىس باعىتىنداعى بايلانىستىلىق، ساۋدانى جەڭىلدەتۋ، ينفراقۇرىلىمدىق ىقپالداسۋ جانە ورنىقتى ەكونوميكالىق دامۋ تۇرعىسىنان ارتىپ كەلە جاتقان ستراتەگيالىق ماڭىزىن تالقىلادى. ءىس-شارا تمۇ-نىڭ وڭىرلىك جانە جاھاندىق بايلانىستىلىق كۇن ءتارتىبىن دامىتۋداعى بەلسەندى ءارى باستاماشىل ءرولىن ايشىقتادى.

تۇركى ونەرپازدارىنىڭ گالا كونتسەرتى

ۆەناداعى تۇركى اپتالىعى اياسىندا 2026 جىلعى 13 قاڭتاردا MuTh كونتسەرت جانە تەاتر زالىندا تۇركى ونەرپازدارىنىڭ گالا كونتسەرتى ءوتتى. ءىس-شاراعا ۆەناداعى حالىقارالىق ۇيىم وكىلدەرى، ديپلوماتيالىق ميسسيا قىزمەتكەرلەرى، تۇركى دياسپوراسىنىڭ مۇشەلەرى مەن زيالى قاۋىمنان تۇراتىن 400-دەن استام قوناق قاتىستى.

تۇركى مەملەكەتتەرىنەن كەلگەن ونەرپازداردىڭ ساحنالىق قويىلىمدارى تۇركى الەمىنىع باي ءارى سان قىرلى مادەني مۇراسىن ايشىقتاپ، كورەرمەننىڭ زور ىقىلاسىنا بولەندى.

دياسپورا باعدارلاماسى ينستيتۋتسيونالدىق الەۋەت پەن حالىقتار اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتتى.

تۇركى اپتالىعى اياسىندا تمۇ مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ دياسپورامەن جۇمىس جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتىنىڭ ۇيتقىسىمەن، ۆەناداعى ازەربايجان مادەني ورتالىعىندا تمۇ-نىڭ 3-ءشى دياسپورا الەۋەتىن ارتتىرۋعا ارنالعان وقىتۋ باعدارلاماسى ءوتتى. باعدارلاما تمۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ديپلوماتيالىق ميسسيا باسشىلارىن، دياسپورا ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرىن جانە ەۋروپانىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن تۇركى دياسپوراسى ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرىنىڭ باسىن قوستى.

اشىلۋ سالتاناتىندا تمۇ باس حاتشىسى ەلشى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ پەن تمۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ ۆەناداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەرى مەن تۇراقتى وكىلدەرى ءسوز سويلەدى. سەسسيالاردا دياسپورا ۇيىمدارىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق الەۋەتىن نىعايتۋ، دياسپورالىق جەلىلەر اراسىنداعى ۇيلەستىرۋدى ارتتىرۋ جانە حالىقتار اراسىنداعى بايلانىستى بەكەمدەۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالدى. سونداي-اق تۇركى دياسپوراسىنىڭ تۇركى الەمىن حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىتۋداعى ءرولى تالقىلاندى.

ۆەنا تۇركى اپتالىعىنىڭ قورىتىندىلارى

ۆەناداعى تۇركى اپتالىعى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعالىعىمەن ۇيىمداستىرىلعان ساوتاناتتى قابىلداۋمەن اياقتالدى. جەنەۆادا وتكەن العاشقى تۇركى اپتالىعىنان كەيىن وتكەن ەكىنشى ايتۋلى ءىس-شارا  بۇل باستامانىڭ ينستيتۋتسيونالدانعان ءارى ورنىقتى پلاتفورماعا اينالعانىن كورسەتتى.

تمۇ حاتشىلىعى تمۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەرى مەن ديپلوماتيالىق ميسسيالارىنا، بۇۇ-نىڭ ۆەناداعى بولىمشەسىنە، ەقىۇ-عا، ءتيىستى ۇيىمدار مەن دياسپورا وكىلدىكتەرىنە، سونداي-اق، تمۇ-عا توراعالىعى اياسىندا ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنا قولداۋلارى ءۇشىن شىنايى العىس ءبىلدىردى.

ۆەناداعى بۇل جيىن تۇركى اپتالىعىنىڭ ديالوگ، مادەني ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەرىكتەستىك ءۇشىن تۇراقتى ءارى ينستيتۋتسيونالدانعان پلاتفورماعا اينالىپ كەلە جاتقانىن تاعى ءبىر مارتە ايشىقتادى.

جالپى العاندا، ۆەناداعى تۇركى اپتالىعى تۇركى الەمىنىڭ ستراتەگيالىق باعىت-باعدارىن، مادەني مۇراسى مەن ىنتىماقتاستىق كۇن ءتارتىبىن كوپجاقتى جۇيەنىڭ وزەگىندە ءتيىمدى تۇردە پاش ەتكەن جوعارى دەڭگەيدەگى ديپلوماتيالىق باستاما بولدى. ءىس-شارا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ سىندارلى حالىقارالىق اكتەر رەتىندەگى ءرولىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن تاعى ءبىر مارتە راستاپ، داستۇرگە اينالعان تۇركى اپتالىعى باستاماسىن الداعى جىلداردا دا  الەمنىڭ وزگە دە ماڭىزدى ديپلوماتيالىق ورتالىقتارىندا جالعاستىرۋعا بەرىك نەگىز قالادى.

Abai.kz