بۇگىن اقىن، قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، ەڭبەك ەرى، قوعام قايراتكەرى، ديپلومات ءارى تۇركى الەمىنىڭ كورنەكتى ويشىلى ولجاس سۇلەيمەنوۆ 90 جاسقا تولىپ وتىر!

ولجاس سۇلەيمەنوۆ 1936 جىلى 18 مامىردا الماتىدا دۇنيەگە كەلگەن. اۋەلدە گەولوگيا ماماندىعىن مەڭگەرگەن. كەيىن ادەبيەتكە بەت بۇرىپ، ماسكەۋدەگى ادەبيەت ينستيتۋتىندا ءبىلىم العان.

اقىن ولجاس ومارۇلىنىڭ ەسىمىن ءدۇيىم ەلگە ايگىلەگەن شىعارماسى –گاگاريننىڭ عارىشقا ۇشۋىنا ارناپ جازىلعان «ادامعا تابىن، جەر، ەندى!» پوەماسى. بۇل تۋىندى ادامزات رۋحىنىڭ بيىكتىگىن جىرلاعان ايگىلى شىعارماعا اينالدى.

1975 جىلى جارىق كورگەن «از ي يا» كىتابى تۇركى جانە سلاۆيان مادەني بايلانىستارىن جاڭا قىرىنان تالداپ، كەڭەستىك يدەولوگياعا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلدى. ەڭبەككە تىيىم سالىنعانىمەن، ول ۇلتتىق سانانىڭ جاڭعىرۋىنا زور ىقپال ەتتى.

1989 جىلى ولجاس سۇلەيمەنوۆ «نەۆادا – سەمەي» انتيادرولىق قوزعالىسىن قۇرىپ، سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلۋىنا باستاماشى بولدى. بۇل – الەمدىك دەڭگەيدەگى بەيبىتشىلىك جولىنداعى تاريحي قادامداردىڭ ءبىرى سانالادى.

سۋرەت: sn.kz سايتىنان الىندى.

ولجاس سۇلەيمەنوۆ – پوەزيا مەن عىلىمدى، ۇلتتىق رۋح پەن ادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى توعىستىرعان بىرەگەي تۇلعا. ونىڭ شىعارماشىلىعى مەن قوعامدىق قىزمەتى قازاق حالقىنىڭ رۋحاني دامۋىنا جانە الەمدىك بەيبىتشىلىك يدەياسىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى.

Abai.kz رەداكتسياسى اقىننىڭ تۋعان كۇنىنە ورايلاستىرىپ، وقىرمان قاۋىمعا بەلگىلى اقىندار: ەرجان الاشتۋعان مەن المات ءيسادىلدىڭ ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ولەڭدەرىنەن جاساعان اۋدارمالارىن ۇسىنىپ وتىرمىز.

سۋرەت: ە.الاشتۋعاننىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىندى.

مەنىڭشە...
ا. ۆوزنەسەنسكيگە

مەنىڭشە~
ماحامبەت،
قىتايى قورعانعا قادالعان جەبەدەي،
ماڭدايى~قىشتى ۇرعان،
شاشاقتى شالبارى~
قاۋىرسىن كوبەدەي
ساقەتەر قىستىرعان،
شوق جەبە ۇشتىرعان:
ماحامبەت،ايبارلىم،
كىم ەدىڭ، ەر ەمەي؟!
"مەنى" بار ءور ەمەي؟!
وپەرەتتاعا وتتى، وكتەم
كەيىپكەر بوپ كەتكەن
ىزگى اردام،
تەڭىزدەي تەلەگەي
داڭقىڭدى مەن سەنىڭ قىزعانبان،
مەنى دە قويا سال،
ەلەمەي;
ءبىزدىڭ بۇل بۇلدىردى
تانۋعا ءتىل قۇرلى
تالپىنبا،
ۇقپايسىڭ،
قورعاننان شىققايسىڭ،
قارعىس اتقان تاستاپ قۇرعىردى:
ۇشتاعام ۇڭعىمدى،
دايىنداپ دۋالدان ۇڭگىردى;
كىم ءبىلدى؟!
اۋىر-اۋ اماناتىڭ دا،
قارا ءسوز قاعاناتىندا
كەشتىڭ دە جىر~كۇندى
تۇزەتىپ تەڭەۋمەن تىم قۇندى
الەمنىڭ تۇرپاتىن،
ەۆروپا ەمدەۋگە سىرقاتىن
تاپ سولاي...
عاججامعا دىلگىر-ءدى.
وتكەنمەن ەكشەسەڭ جايىڭدى
بۇگىنىڭ ۇيلەسىم تابا الار،
ەسكە ساپ اۋسىلدى بايىرعى
سوناۋ ءسىزدىڭ قاسىرەتتى قارا نار~
جانىمدى جارالار...
ءيىرىپ باوباب دىڭگەگىن~
ءجىپ جالعار دۇرمەگىن،
بولمىس جوق قايىرلى
بولماسا تەڭەر تۇك...
بىلگەنىم.
پاراقتاپ پاراسات،پايىمدى:
شەندەسسە كىشىكتىڭ بىرىمەن~
ۇلى ادام،
تەڭدەسسە ۇلىمەن~
ءتىرى ادام!
قۇدىرەتتى گومو~انتروپ،
شىنىمەن
بايقالمايدى ما تۇلعامنان؟!
عاججاممەن قاتار كەپ تۇرعاننان
ەۆروپاڭ دا ءدىن امان.
اندرەي! بىز~كوشپەلىمىز،
ءبولىپ تۇر ارانى
داستۇرلەر مەنەن داۋىرلەر عالامى،
كىل توتە ىزدەردى،
تىم كونە تۇزدەردى
باعىت قىپ سان ءتۇرلى ءبىزدىڭ كوش بارادى.
ەڭ ۇلى قۇشتارلىق، قۇماردى بۇگىن مەن
مەندەگى بىلىممەن
الماقپىن سىناققا،
ولاردى
ءور نوماد بىلمەگەن بىراق تا.
ەترۋسسشا جازام مەن
بولاشاق جايىندا~
تاستارعا تۇسىرگەن تاڭبانىڭ
ساراپتاپ ءۇنى مەن ءمانىنىڭ سالماعىن،
شەشىمىن سەن ءوزىڭ دايىندا...
ساندىراقتاردى،
كەلگەن پايىمعا،
عالىمدارعا نادان ارناعىن،
زالال بىلىمدەردەن
زاۋالدار بارىن
اقىلعا قوندىرىپ،
ىزدەسىن ايىرما.
شارشاسام دا
ساحارا كەزۋدەن تانبادىم،
سۇق ساۋساق سىندى ~
قاعىلىپ تەمىر قادالار،
سىلتەيدى جولدىڭ ءجون باعدارىن.
مەنىڭشە~
ءاز ءھام مەن~عاججاممەن،
ءجۇرمىن جاڭىلىپ،
وزىمىزگە قارسى كوشتىك ءبىز،
وزگەشە تۇستاردان
تانىلىپ!

P.S. عاججام~ازيا;
ءاز ءھام مەن ~از ي يا; 

قۇمان جىرى

ۋا، بابالار!
قولتىعىمنان دەمەڭدەر مەنى ۇرىستا.
جالقى داراقتى
اينالىپ وتپەن جىلىستاپ.
قايقى بۇتاققا
قايىرا تاستارمىن ارقاندى.
سوڭعى شايقاستا
ءبىرىنشى بولىپ قۇلامان،
قانعا دا بوياپ قالقاندى.
بويىمدى كەتەم تىك ۇستاپ!
التىن ساقامدى
بىلمەيدى كىمدەر توپتا انىق؟
قاسيەتىنە كوپ قانىق...
انە ءبىر جۇلدىز كەتتى اعىپ،
باسىم دا مەنىڭ
بارادى تارتىپ تومەنگە،
ايەل زاتىنا
ادالدىق انتىن بەرەردە،
الاقاندارىن سۇيگەن ەم.
ۇكى، قارعانى،
اققۋدى ۇركىتىپ، تيمەگەم،

ۋا، ارۋاق!
بالاتون جاققا
سىلتەگىن جولدى مەن بارار،
وتەيىن جۇيتكىپ ءبىرجولا، ماڭگى
بەلگىسىز قايدان شىققانىم،
ول تۋراسىندا كەم حابار.
ادامدار ءۇشىن
تەرەڭدەۋ ءتۇسسىن ىزدەرىم،
مەنىڭ ءجۇرىپ وتكەن
جولدارىم جاپان تۇزدەگى،
جاۋىنداردان سوڭ
جاۋلارىمنىڭ كوزىنە كورسەتسىن
توستاعانداردىڭ تىزبەگىن.
اپتاپتان ولار
كەتپەسىن جانىپ، شولدەي كەپ،
مەندەي بوپ.

*****

قۇماندار - قىپشاقتاردىڭ ۇرىمدىك
(ۆيزانتيالىق) اتاۋى(و.س.).

قىزىل جاۋشى مەن قارا جاۋشى

ويدىم ورماندار،
توبەلەر، اتى زورىعىپ،
جولسىزدا،  تارتىپ توتەلەي
جۇيتكيدى جاۋشى جايدارى،
بەت-ءجۇزىن جاپقان
قاتپار بوپ قاتقان
تۇزدى تەرiنە كومىلىپ،
بەس اتتى باسىپ توپەلەي،
بەس اتتى كەزەك،
بەس اتتى كەزەك سايلادى،
تەمىردەن تۇتاس سوقتىرعان
دۋلىعاسىن دا لاقتىرعان،
تالىس قالقانىن تاستاعان،
قىلىشى قالعان جۋساندا،
نايزاسىن قاداپ كودەگە،
بۇقار ساداعى
مويىنقۇمداردىڭ قۇمىندا
جاتىر... جەبە دە.
اك بەرەنى دە تاتتانىپ
القاپتارىندا ماقتانىڭ.
بايراعى عانا قولىندا!
جەڭىس ايعاعىن —
قانقىزىل بايراعىن -
ءجالاڭتوس جاۋشى تاستاماي
جوعارى ۇستاعان جولىندا.
سيراعى سيدام ءھام سۇڭعاق قۇيعان،
قۇيىنداي قۇيعىتىپ،
جەلدەيىن جەلگەن
جەتى اتتى كەردەڭ،
جەتى اتتى بەرگەن،
جەتى اتتى بەرگەن...
باعى دا بولەك
ايبارى بولعان بايراعى.
ءشولىن دە باسار
ايرانى بولعان بايراعى،
دامىلداعاندا،
تابان استىنا تاستاعان قويداي ءتىزىلىپ،
تارتقان تاباقتى قابىلداعاندا،
تارتۋ ەتتى وعان
تالاي ءبىر بەكتەر قىزىنىپ —
بەۋ، شىركىن! -
ارۋلاردىڭ ەڭ اسقاعىن،
توستاق كوزدەرىن توڭكەرە قارار ءسۇزىلىپ،
سىڭسي جىلاعان ءوڭدىسىن،
قارسىلاسپاس تەك كونبىسىن!
بiراق بىربەتكەي سول جاۋشى
ۇيقى دەگەندى بىلمەگەن،
توقتاعان شاقتا
قاس قاعىپ، كىرپىك ىلمەگەن.
«ابىرويىن ارتسىن، ارىقتارىڭمەن
اتاعىڭ شىققان، اق شاhap!
قۇتتى دا بولسىن جەڭiسiن!
ءبارi دە سەن ءۇشiن!..»
سول ءسات قۇلادى ول،
الاقاندارىمەن كومكەرە
اتجاقتى بەتتىڭ تەرىسىن...

ۋا، بايتاق ەل،
سەنىڭ شالقار شاتتىعىڭ -
وعان داڭق بۇگىن!
قىران قۇس قوسقان
ساياتتا قوزعار لاعىل وي
ول ءۇشىن بولسىن... ابىروي!
ازاتتىق ءۇشiن اجال دا قۇشقان،
ءىز-ءتۇزسىز، قۇنسىز قۇت قۇلاپ،
جاۋىنگەر داڭقىنان
جاۋشىنىڭ جولى مىقتىراق.
اراب قىزدارىن ولجا قىپ وعان،
كۇڭدەرىن قوسا سىيلاعان،
قالاساڭ، ءبىرىن ءسۇي جالاڭ،
نيەتىڭ اۋسا –
ۇشەۋىن دە قۇش كىل ءمىنسىز!..
ول بولسا تۇردى ءۇنسىز،
قۇشاقتاپ شۇبار قاتىنىن،
جالاڭاياق، جالاق ەرىندى،
قوجالاقتارىن ايمالاپ قانا اقىرىن
بالاپاندارىن قيماعان.

...ۋا، تىنىش، ادامدار!
وكپەسى سىرىلداپ،
ارعىماق ءولىپ-تالادى،
جولسىزدا جاياۋ، ەتiكسiز،
اينالىپ ءوتىپ قىستاقتى،
تۇنەرە تارتىپ بارادى
جابىققان جاۋشى قارالى،
قۋعىننان قاشىپ قۇتىلعان،
كورسە دە قىساس، قىسپاقتى،
شىقسا دا الاۋ-دالاۋى.
نايزا ۇشىندا
جالبىراپ قارا جالاۋى.
جالاۋدىڭ بارداي جۇرەگى،
جانى اشىپ وعان جۇرەدى -
اپتىقپا، اسىقپا...
باسىڭمەن جاۋاپ بەرمەككە
ابىروي ايرانداي توگىلگەنى ءۇشىن،
داڭقتىڭ كۇلگە كومىلگەنى ءۇشىن...
قانىڭدى توكپە قاسىقتاپ!
ارعىننىڭ وپاسىزدىعى ءۇشiن،
پاشانىڭ جوتاسىزدىعى ءۇشىن
كىناڭ بار قانداي وتكىزگەن؟
جازىعىڭ بار ما، جاۋشىم-اۋ،
قارالى حابار جەتكىزگەن؟
قاي كىناڭا كوزىڭ جەتتى انىق؟
جاۋ بارا جاتىر
بەسشاتىر جاقتى بەتكە الىپ.
اۋىلدارىمدا اقىرەت كۇنى ورناۋدا،
ءدۇبىرى دۇلەي دۇرەلەپ،
تىرىدەي تەرىسىن iرەمەك...
ءجۇز مىڭ قولمەنەن قورلاۋدا;
كوزدەرىن كومىپ،
جەگىدەي جەيدى قارا تەر،
الاوكپە بولىپ ارعىماق.

ۋا، باتىرىم!
نايزاعا شانشىلىپ ولگەنىڭ ءجون-ءدى
جاساۋىلدايىن جالبىراپ!..
و، سورماڭداي، تiلەدiڭ سونداي،
قاسىرەتتى قارا حابارشى بولماي،
قىزىل جاۋشى بولۋدى قالادىڭ!
ايەلدەرىڭنىڭ،
اتاڭ مەن اناڭنىڭ الدىنا
ەڭبەكتەي قۇلاپ،
قۋانا جىلاپ،
سۇيiنشiلەتiپ،
سىي الۋ بولدى تالابىڭ!!.
جاسىرىن، سامان... ساز قالام!..
قارالى كۇندەر ورناعان!
اجال قۇش، انام... سورلى انام!..
اياقتا، بولار، سەن دە، اتام،
سوزباققا سالماي
توزىعى جەتكەن عۇمىردى،
ارلى كەزىڭدە بۇگىنگى،
جەبە بوپ جەتكىن
جەتى قات كوگىڭە تۇعىرلى!

ۋا، ايەلدەر،
ايەلدەر، ءسۇتى سۋالعان،
سامايلارىندا
قۋاڭ جازيرا قۋارعان،
بالالارىڭدى
لاقتىرىڭدار قورعاننان،
تاستاندار تومەن دۋالدان!
ۋ ىشىڭدەر دە...
ولىڭدەر!
شايىر قايناتىپ،
شىمىرىكپەستەن...
تۇلا بويلارىڭا توگىڭدەر!
و... كۇندەر!

كەشىگۋ

پويىزدار كەشىگىپ ءجۇر ءالى.
كوك ءتۇستى باعدارشام قاۋىپتى،
كۇلگىن-سۇر جۇلدىز دا قۇلادى~
ۇشاقتار كەستەدەن اۋىتقىپ.

قويقوڭىر ساۋلەنى قاباقپەن
قاعىپ قاپ،
ءدۇر عاسىر داناسى~
اقىلىڭ كەشىكتى ءسال-اق كەم...
قامشىنىڭ سابىنداي اراسى.

كەلەشەك،
سىندىرىپ سىرلاردى،
كولەڭكە قۇلاتار كەسكىنگە...
سۇيگەنىم،
تۇسادىڭ جىلداردى،
قۇشاعىڭ قۇشادى،
كەش مۇلدە؟!

دابىلداپ،
ۇرانداپ ۇمتىلار~
دامىلداپ،
ليست جولى كەسىلىپ...
جىرداعى جىگىتتەر جۇلقىنار،
قۇتقارماق،
ءۇش ءجۇز جىل كەشىگىپ...

P.S. ليست~ماجار، المان حالىقتارىنا
ورتاق، 19 عاسىردىڭ ۇلى
كومپوزيتورى فەرەنتس ليست.

اناما

نە جايلى مەكەن بۇل؟
ماحاببات جايلى...
اقىلدىم!
ماڭگى ءومىر جايلى
استىندا كوكتىڭ ورناعان.
اسىقپاي باتار شاپاعى كۇننىڭ،
شاقىرعىن
ويلارعا مەنى،
بارماعان ءالى،
بولماعان.

قاز با كۇزدەگى؟
ۇزاق قارعا ما كوكتەمگى؟
قاققاندا قانات
جارتى جاھاندىق شۋ قالعان،

ليمپوپوعا دا
قاۋىرسىن مالىپ وتكەنمىن،
اششى جەلگە دە
سوققان تسەيلوندىق نۋلاردان.

نە جايلى جول بۇل؟
اق، ادال بولساڭ تۇك ەمەس،
ورمەنەن ءور بول:
اتاسى بولماس كەسىردىڭ،
ۇياڭعا ىزەت قىل:
اتاڭنان قالعان قۇل ەمەس،
انت ەتەمىن، جول،
باسىمنان مۇنى كەشىردىم.

مۇقتاجعا بارشا
بەرمەدىم كومەك،
جاقپادىم،
ەمەسپىن ءتاڭىر!
جالقى اقىن قايتپەك مۇنشاعا؟
ساۋالداردىڭ دا
جاۋابىن تۇگەل تاپپادىم،
جالعان ايتپادىم،
ورايى كەلىپ تۇرسا دا...

سىبىر

ۇلى مىسىردىڭ
باسىندا ءمولدىر دە تىنىق
كورىكتى نەتكەن
راۋانى كۇننىڭ~تاڭ نۇرى؟!
بۇركەمەلەردىڭ استىندا
سەلدىر دە تۇنىق
ەرىپ تە كەتكەن
جالاڭ جۇزدەردىڭ
بارلىعى.
ءشول ءۇستى،
الەم كوگىندە.
جاناردا مۇڭداي...
~نە ءۇشىن؟
~اشەيىن، ءتۇر ءتۇزىپ.
ارۋ قىزداردىڭ انارلارىنداي
پيراميدالار ءجۇر ءجۇزىپ...

~كەرۋەن باسى...
كوش باسى،جاۋاپ بەر دەمدە...
تۇيەلەر باياۋ كولەڭكەدە ەرىپ،
الاڭدار...

ساۋداگەرلەر مە؟
كىم ولار؟
ءتاۋ ەتكەندەر مە؟
كەرۋەنمەن سوناۋ كىمدەر كەلەدى؟
~ادامدار...

جاۋاپتارى بار
قۇدىققا قاراي امالدار
كوپنۇكتە بولىپ
قۇمدارعا تۇسكەن قادامدار...

كۇزگى ءشوپ

كەزدەسىپ ءجيى
توبىلدىڭ  ارعى جاعىندا،
ورماندا، كۇزگى
شوپكە اۋناپ،
بەيقام ورىنداي،
جاتامىز تىنىش،
مەن سول ءسات سەنىڭ جانىڭدا
ەسىلگە قۇيار،
تازامىن، ءبىزدىڭ توبىلداي.

اعاشتان سىرعىپ
قىپ-قىزىل جاۋىن جاتتى اسەم،
ءشوپ جاپىراقتىڭ
قوشقىل قانىندا جۇزگەندە،
شەكىرتكەنىڭ دە،
جادىڭدا ماڭگى ساقتا سەن~
تۇرعانىن شوپتەن
سۇيسىنە قاراپ بىزدەرگە.

شوپتە تايعاناپ،
شاعىلىسادى ساۋلە كوپ،
ورمانىم مەنىڭ
جاۋلىقسىز مەكەن بوپ الدى،
انالىق-قۇمىرسقا
قولىڭمەن سەنىڭ اۋرە بوپ،
سالدى دا سۇرلەۋ،
كەتتى ۇزاپ،سوسىن...
جوعالدى.

بارشا قۇس باستاپ
اتسىز ءبىر اۋەن دۇرمەگىن،
توبىل تۇر ءۇنسىز،
ۇيەڭكىلەردى ىقتاپ كەڭىنەن.

ول بولماعاندا قالاي بولارىن؟
بىلمەدىم.
قالاي بولارىن،
بولماسام بىرگە سەنىمەن؟

رەنجىتپەي جاننىڭ
ەشبىرىن،ساعان ۇقساعان،
اعاشتىڭ اعىن
ايالاپ،قورعاپ باعامىن،
ءاردايىم، سەنى
كورگەندە تولقىپ ءتۇپسانام،
بولامىن جايساڭ،
ەڭ مەيىرىمدى ادامىڭ.

قالاي بولارىن،
بولماسا مىنا جانارلار،
نۇر مەنەن نالا،
جاراسى جاننىڭ تۇنعانداي...
سۇيىكتىم،
ءدايىم جالىنمەن قۇشىپ
جان اربار،
ءسۇي مەنى،
سول ءسات
سوڭعى رەت كورىپ تۇرعانداي.

ايەل زاتى

يىعىمنان كەلەتىن~
ايەل زاتى كوپ بولدى،
كەۋدە تۇسىن كومەتىن~
ايەل زاتى كوپ بولدى.
ءبىرى عانا سولاردىڭ
جۇرەگىمنەن ءدوپ كەلدى.
جۇرەك سوعان جىلىدى،
ول جۇرەككە وت بەردى!

جاراسىمدى ءبارى وعان~
كوزدەرى دە مۇڭدى ەرەك،
شاشىنداعى مامىق تا
سۇيكىمدى ەدى تىم بولەك.
كەي كەزدەرى قاتتى ايتار
ەرىنى دە ەركە ەدى،
جالاڭ مۇزداي
تىزىلگەن ءتىسى~تىستىڭ كوركەمى!

ساۋساقتاردىڭ سىقىرلار
اسا نازىك ءۇنى دە،
ەرەسەككە ءتان ەمەس
بويى، بالاڭ ءتۇرى دە،

تىپتەن ونىڭ جاسى دا
وتىز ۇشتەن ءسال اسقان،
ۇيلەسىمدى ءبارى وعان.
وعان سونداي جاراسقان!

سۋرەت: ا.ءيسادىلدىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىندى.

ماحامبەتتىڭ سوڭعى ءسوزى

ءبىسمىللا!
الىس جاققا جورىتقاندا،
جورىقتاردا  بوگىپ قانعا،
جۇرەگىمدى سۋىتتىم.
ايلام بار ما –
ايلاپ، جىلداپ مايدانداردا،
اشۋ، ىزا بويدى العاندا،
ءوزىمدى ءوزىم ۇمىتتىم...

ەر ۇستىندە تۋعان ەدىم،
شىنجىرىمەن ماتاپ مەنى،
بارا جاتىر بۋناپ ءولىم.

اتا جاۋىم قارا جاياۋ قالدىردى،
مويىنىما
يتكە ۇقساتىپ، قارعىباۋىن سالدىردى.
ۇمىتارمىن
قاس تۇلپاردان تامعان تەردىڭ ءيىسىن.
ۇمىت قالار زىنداندا،
ۇرانداعان ۇرىسىم.
ال تاڭەرتەڭ بولشەكتەپ وتقا تاستار ءتانىمدى،
ۇمىتتىرىپ سول ءبىر تارلان شاعىمدى.

ۇمىتارمىن جارلارىمنىڭ قىلىعىن،
جالاڭ قىلىش سەكىلدى ەدىم – قۇرىدىم.
توت باستى دا جارقىلداعان ءجۇزىمدى،
ءوز جۇرەگىم جىلانعا ۇقساپ كومەيىمە تىعىلدى.

وكىنىشتى-اق!
ەت جۇرەگىم – ءتىلىم-ءتىلىم، جارالى...
بارلىعىن دا ۇمىتارمىن،
كەسكىلەسكەن مايداندى،
وتقا ورانعان دالانى.
ءبارى، ءبارى قالادى:
كومەيىمدى كەرنەپ شىققان ۇرانىم دا،
قۇتقارۋشى – قۇرانىم دا...
ءيا، ارۋاق!

ءشول دالاعا ايدىڭ نۇرى توگىلىپ،
بۋرالار ءجۇر ىنگەندەرگە ەمىنىپ...
قازاقتاردىڭ قازانىندا ءسۇت ءپىسىپ،
ءبىرىن-ءبىرى جۇلقيدى يتتەر ءىشى پىسىپ...
ال، مەن بولسام زىنداندامىن، وبال-اق.
سوڭعى كۇلشە سەكىلدەنىپ جارىق اي،
الاقانعا كەلە جاتىر دومالاپ...

اناما

نە تۋرالى بۇل اۋىل؟
ماحاببات پەن
اشىق اسپان استىنداعى ءومىر جايلى –
ماڭگىلىككە سوندىرمەيتىن شىراعىن.
اسىقپايتىن كەشقۇرىم شاق،
شاقىر مەنى، ارالاۋعا
قيالىمنىڭ مەن كورمەگەن تۇراعىن.

كوكتەمدەگى تورعايداي،
الدە كۇزگى قازدارداي،
قاناتارىم جارتى الەمدى شارلاپ ۇشتى اسىعىپ،
ليمپوپونىڭ وزەنىنە قاۋىرسىنىن ماتىرىپ.
تسەيلون جاقتان سوققان ءتاتتى جەلگە دە،
قۇلاش سەرمەپ، اسىلىپ...

نە تۋرالى مىنا جول؟
وزىڭدىكىن دۇرىس دەسەڭ،
وزىمشىلگە سىنا بول:
پايعامباردىڭ اكەسى ەمەس، بىراق ول.
جۋاس بولعىن جۋاسپەن:
قۇل عىپ ونى جۇمساماعىن بىراق سەن.
مەن دە سولاي ىستەگەنمىن، راسىندا:
انت ەتەمىن، قارا جول!
كومەك قولىن سوزا المادىم بارىنە،
مەن ءبىر قۇداي ەمەسپىن عوي ارينە.
قاۋقار بار ما جالعىز-جاياۋ اقىندا؟
بار سۇراقتىڭ تابا المادىم جاۋابىن،
قولدان كەلىپ تۇرسا-داعى قالايدا،
ادامداردى الداعام جوق الايدا...

شولدەگى ءتۇن

ءۇنسىز جاتقان سۋىق قۇمدا،
شولدەسەڭ دە سۋ ىزدەمە.
ءشول دالادا شىق تۇرمايدى.
شىق تۇرمايدى،
جۇزىڭە، كيىزگە دە...

الىپ تاستار ۇنتاقتالىپ،
قۇم تولقىندا قۇنداقتالىپ،
ساعات سىندى سابىر ساقتاپ،
ءتۇن باتسا دا،
اي استىندا،
تىرشىلىكتى تىڭداپ باعىپ،
قاپىرىقتان قاجىپ ابدەن،
جاتا بەرەر سۇلاپ، تالىپ.
تاڭقالامىن، بۇل دالادا
شىق تۇرمايدى بىراق، ناعىپ؟..

قورقاۋلار ءجۇر داڭعازا عىپ،
شىق تۇرمايتىن ءشول دالانى.
سەكسەۋىلدىڭ قاڭقاسى دا،
شىققا شولدەپ، دولدانادى.

ايدىڭ بوزعىلت ساۋلەلەرى،
ءتۇرىپ ءتۇننىڭ پەردەلەرىن.
جالاڭاشتاپ ءشول دالانىڭ
كەۋىپ-پىسكەن كەۋدەلەرىن.
قۇم-جوتالار ايتا الماي تۇر،
شىق-تامشىعا شولدەگەنىن.

تاڭعا جۋىق،
اي دا سۋىپ،
كوكجيەگى شىعىستىڭ،
جارق ەتەدى شىعىپ كۇن.
مىڭ قۇبىلىپ، قىزىنىپ –
جالعىز جاننىڭ جۇزىندەگى
جالعىز تامشى ءمولدىر شىقتى ءسىمىرىپ...

Abai.kz