الاكولدىڭ سۋى ەم، اۋاسى جۇپار، تۇنگى كورىنىسى ەرتەگى. بىراق جاعالاۋداعى باعا، سەرۆيس پەن تازالىق ءتۋريستىڭ دەنساۋلىعىن ساۋىقتىرماي-اق، جۇيكەسىن جۇقارتىپ قايتارادى.

جاعالاۋعا اياق باسقان ساتتەن باستاپ دەمالىس ەمەس، قارجىلىق كۆەست باستالادى. ءبىر بوتەلكە سۋىڭ كۋرورتتىق تاريفپەن، ءبىر تاباق اسىڭ حالىقارالىق فورۋمنىڭ بانكەت باعاسىمەن ەسەپتەلەدى. بىراق الدىڭا كەلگەن تاعامعا قاراساڭ، اۋىل اراسىنداعى جول بويىنداعى اسحانانىڭ ءوزى ۇيالاتىنداي. اس ءمازىرى مەيرامحانانىكى، باعاسى دۋبايدىكى، ءدامى ستۋدەنتتىك جاتاقحانانىكى.

داياشىنى شاقىرۋ ءۇشىن قول كوتەرۋ ازدىق ەتەدى. ىسقىرۋعا بولمايدى، ايقايلاۋ مادەنيەتسىزدىك. ەڭ ءتيىمدى ءتاسىل – ونىڭ كوزىنە ۇزاق قاراپ، تاعدىرلاس ەكەنىڭدى ءبىلدىرۋ. ءساتى تۇسسە، جارتى ساعاتتان كەيىن قاسىڭا كەلەدى. ءساتى تۇسپەسە، سول كۇنى اش قالۋىڭ مۇمكىن.

اقشي اۋىلىنداعى كەي دەمالىس ورنىنا كىرگەندە ءوزىڭدى تولەم تەرمينالىنىڭ الدىندا تۇرعانداي سەزىنەسىڭ. سەنىڭ شارشاعانىڭ، بالاڭنىڭ اش ەكەنى، بولمەدە سۋ بار-جوعى ەشكىمدى قىزىقتىرمايدى. باستىسى الدىن الا تولەم جاساۋ ماڭىزدى. سودان كەيىن ەسكى اشىلادى. قوسىمشا توسەككە اقشا تولەندى مە، مانگالعا جاقىنداعانىڭ ءۇشىن ەكولوگيالىق الىم تولەگەندەي كۇي كەشەسىڭ.

كاسىپكەرلەردىڭ ءجيى قايتالايتىن ءۋاجى بار. «ماۋسىم ەكى-اق اي. جىل بويى وسى كەزدە تابىس تابامىز» دەيدى. بىردەڭەنى ءتۇسىندىرۋ مۇمكىن ەمەس.

ولاردىڭ ەكى ايلىق ماۋسىمىن تۋريست ءۇش كۇندە قارجىلاندىرۋعا مىندەتتى سەكىلدى. جۇرت جىل بويى جالاقى الىپ، سونىڭ ءۇش ايلىعىن اقشيدە ءۇش كۇندە قالدىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەمەگەنى انىق قوي. بىراق ونى ءتۇسىندىرىپ ايتۋ مۇمكىن ەمەس.

الاكولدەگى كاسىپكەرلەرگە تۋريست ءبىر رەت كەلسە بولدى. كەلەسى جىلى كەلە مە، جوق پا وعان باس اۋىرتىپ جاتپايدى. كاسىپكەردىڭ مىندەتى كليەنتتى قايتارۋ ەمەس، قالتاسىن بارىنشا قاعىپ قالۋ. بولدى.

ايتقانداي الاكولدە سەرۆيس دەگەن ۇعىمدى دا اركىم وزىنشە تۇسىنەدى. ءبىر جەردە كونديتسيونەر بار، بىراق ءپۋلتى اكىمشىلىكتە ساقتالادى. ەكىنشى جەردە دۋش بار، بىراق سۋى كەستەمەن بەرىلەدى. ءۇشىنشى جەردە دارەتحانا بار، الايدا وعان كىرۋ ءۇشىن ادامنىڭ تابيعي قاجەتتىلىگىنەن بۇرىن باتىلدىعى بولۋى كەرەك.

تازالىققا كەلگەندە جاعالاۋدا ەرەكشە دەموكراتيا ورناعان. قوقىس جاشىگىنە دە، قۇمعا دا، سۋدىڭ جيەگىنە دە قوقىس تاستاۋعا بولادى. ەشكىم ەشكىمدى الالامايدى. پلاستيك بوتەلكە مەن جۇگەرى سوبىعى الاكول جاعاسىنىڭ تابيعي لاندشافتتىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالعانى اقاشان؟

وسىنداي ساتتە دەمالىس ورىندارى مەن بوس جاتقان اۋماقتاردى تۇگەل تۇرىك كاسىپكەرلەرىنە جالعا بەرە سالعىڭ كەلەدى. تۇرىكتەر ءتۋريستى قالاي كۇتۋ كەرەگىن، تاماقتى قالاي ۇسىنۋدى، ادامنىڭ كوڭىلىن قالاي تابۋدى جاقسى بىلەدى.

تۇركى اعايىندار قوناق كەلگەندە «اقشاسى بار ادام كەلدى» دەپ ەمەس، «قايتا كەلەتىن كليەنت كەلدى» دەپ قارايدى. بىزدە كەي جەردە ءتۋريستىڭ قايتا كەلۋ ىقتيمالدىعى كاسىپكەردى اسا الاڭداتپايدى. ويتكەنى كەلەسى جىلى باسقا تۋريست تابىلادى. قازاقستان حالقى ازىرگە تاۋسىلعان جوق.

الاكولدەگى باستى ماسەلە باعانىڭ قىمباتتىعىندا عانا ەمەس. قىمبات دۇنيەگە ساپالى قىزمەت كورسەتىلسە، ادام تىم بولماسا نە ءۇشىن اقشا تولەگەنىن ءتۇسىنىپ، كۇيىنبەيدى. ال مەيرامحانا باعاسىن تولەپ، ءدامحانانىڭ تومەنگى سورەسىندە ۇمىت قالعان اسىن جەۋ راسىندا وكىنىشتى.

ءتۋريزمدى دامىتامىز دەسەك، الاكول جاعالاۋىنا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق مارتەبەسىن بەرۋ ماسەلەسىن قاراستىرعان ءجون. كاسىپكەرلەرگە ينفراقۇرىلىم تارتۋعا، ساپالى نىسان سالۋعا جانە قىزمەتكەرلەردى وقىتۋعا سالىقتىق جەڭىلدىك ۇسىنىلۋى كەرەك. بىراق جەڭىلدىك العان كاسىپكەرگە مىندەت تە جۇكتەلۋگە ءتيىس.

تازالىق ساقتالسىن. دارەتحانا تالاپقا ساي بولسىن. باعا اشىق كورسەتىلسىن. قىزمەت ساپاسى تەكسەرىلسىن. ءتۋريستىڭ شاعىمى «ۇناماسا كەلمەڭىز» دەگەن جاۋاپپەن جابىلماۋى كەرەك.

سونىمەن بىرگە باسەكەلەستىكتى قورعاۋ ورگاندارى جاعالاۋداعى باعا ساياساتىن تۇراقتى باقىلاۋعا الۋى قاجەت. نارىقتىق ەكونوميكا دەگەن باعانى ويىنا كەلگەنشە كوتەرۋ ەمەس. اسىرەسە ءبىر اۋماقتاعى بارلىق دەمالىس ورنى ءبىر مەزەتتە قىمباتتاپ، ءبىر ستاقان شاي ۇلتتىق ۆاليۋتا تۇراقتىلىعىنا قاۋىپ توندىرە باستاسا، سۇراق تۋىنداۋى زاڭدى.

جىل سايىن الاكولگە بارىپ، جىل سايىن اشۋلانىپ پوست جازۋدان حالىق تا شارشادى. كول وزگەرمەيدى. سۋ ءالى تۇزدى. كۇن ءالى ادەمى باتادى. وزگەرمەي كەلە جاتقان جالعىز نارسە ءتۋريستىڭ شاعىمى مەن كاسىپكەردىڭ «ماۋسىم قىسقا» دەگەن جاۋابى.

نۇرلان جۇماقانوۆ

Abai.kz