سوڭعى ۋاقىتتا كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستى تۇسىندىرۋگە، ونىڭ قاجەتتىلىگىن سارالاۋعا دەگەن قوعامدىق سۇرانىس كەڭ قانات جايىپ كەلە جاتىر. ازات ەلدىڭ ازاماتتارىنان وسىنداي سۇرانىستىڭ تۋىنداۋى زاڭدىلىق.

سەبەبى مەملەكەت دەگەن تەك قايتالانباس قوعامدىق قۇرىلىستى رەتتەۋگە باعىتتالعان فەنومەن عانا ەمەس، كۇش قولدانۋى زاڭداستىرىلعان، لەگيتيمدى الاپات كۇش. بۇل الاپات كۇشتى قاداعالاۋ، قوعام، حالىق مۇددەسىنە جۇمىس ىستەتۋ، ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتىگىنە اينالدىرۋ بۇگىنگى كۇنى ازاماتتىق قوعام ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى ساۋالداردىڭ ءبىرى. شىن مانىندە مەملەكەتتىڭ تابىيعاتى كەمەلدەنگەن تەتىكتەردەن تۇراتىن قوعامدىق كەلىسىمگە نەگىزدەلەتىندىگى ايقىن. ال ونى قاداعالاۋشى نەگىزگى كۇش، ازاماتتىق قوعام. ازاماتتىق قوعامنىڭ توبىردان ايىرماشىلىعى، ونىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن بەلسەندى پوزيتسياسى. سانداعان عاسىر بۇرىن ءومىر سۇرگەن ريم يمپەرياسىندا ەڭ اۋىر جازا ازاماتتىقتان ايىرۋ بولىپ ەسەپتەلگەندىگى بەلگىلى. وسى جازا ادامنىڭ ۇلى وركەنيەت، ۇلى مەملەكەت، ۇلى ۇلتتىڭ ءبىر بولىگى بولۋدان قالىپ، شەشىمدەرى مەملەكەت وركەندەۋىنە ىقپال ەتپەيتىن قاراپايىم حالىقتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالۋدى زاڭداستىرعان بولاتىن. ۇلى يدەياعا قىزمەت ەتۋ مۇمكىندىگىنەن ايرىلعان ادام ءوزىنىڭ قوعامداعى ماڭىزىن جوعالتىپ قانا قويماي، مەملەكەتپەن تۇراقتى بايلانىستان ايرىلاتىن. ازاماتتىق ول كەزەڭدە دە، بۇگىن دە تەك قۇقىقتاردان عانا ەمەس، قوعام تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن مىندەتتەردەن دە تۇراتىن. اتاقتى ريم لەگيوندارىنىڭ تيىمدىلىگىنىڭ ءبىر كورىنىسى دە وسىنىڭ ايعاعى. سەبەبى باسقىنشىلىق سوعىس بولسىن، قورعانىس ماقساتىنداعى سوعىس بولسىن، ازامات تۇبىندە ءوز مۇددەسى ءۇشىن، ءوز ارمانى ءۇشىن، ءوز وتانى ءۇشىن سوعىستى، ءوز ۇرپاعىنىڭ ەرتەڭىنە قىزمەت ەتتى. بۇل قۇقىقتاردى قامتاماسىز ەتۋ، ريم سەناتى، اقساقالدار كەڭەسى سەكىلدى القالى ورگاندارعا ارقا سۇيەدى. ءريمنىڭ ءتىپتى يمپەرياعا اينالۋ كەزىندە دە القالى ورگاندار تۇرلەنگەنىمەن جويىلىپ كەتكەن جوق. سەبەبى ازاماتتىق وكىلدىك ينستيتۋتى رەتىندە القالى ورگاندار قوعام دامۋىنىڭ ماڭىزدى ينستيتۋتتارى بولىپ قالا بەردى. مۇنى ەڭ باسسىز يمپەراتورلاردىڭ ءوزى ءتۇسىنىپ، بۇل ورگانداردى جويۋعا ىنتا بىلدىرمەدى. تيىسىنشە يمپەريانىڭ ىدىراۋىنا بىردەن ءبىر ىقپال ەتكەن فاكتور عۇن جورىقتارى نەمەسە حريستيان ءدىنىنىڭ پايدا بولۋى مەن ونىڭ كەڭ قانات جايۋىندا جاتقان جوق. نەگىزگى سەبەپ ينستيتۋتتاردىڭ تەجەۋشى باسقارۋشى تەتىكتەرىنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەي الماۋىندا، ازاماتتاردىڭ توبىرعا اينالىپ، ازاماتتىق ۇعىمىنىڭ وزگەرۋىندە جاتىر. ورتاق مۇددەدەن ايرىلعان مەملەكەت ۇزاق ءومىر سۇرە المايتىندىعى ايقىن. دەمەك مۇنداي جاعدايدا وركەنيەت قۇلاپ، ىدىراي باستايدى، نەمەسە سول قوعامدا قابىلدانعان قاعيداتتارعا ساي تەرەڭ وزگەرىستەر ورىن الىپ، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار تۇرلەنىپ وزگەرە شىعادى. ءمۇنى باتىس ريم ىدىراعاننان كەيىن، شىعىس ريم، ياعني ۆيزانتيا مىسالىنان كورە الامىز. ءتيىمدى ازاماتتىق ينستيتۋتتار قىزمەت ەتكەن قوعامنان ءدىندى ءوز قىزمەتىنە باعىندىرا وتىرىپ، شىعىستىق دەسپوتيانىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىن بويىنا سىڭىرگەن ۆيزانتيا ريم ءداستۇرىن جالعاستىرۋشى مەملەكەتكە قاراعاندا، توبىرعا ارقا سۇيەيتىن ورتالىقتانعان شەكسىز مونارحياعا قاراي بەت الىپ، وكىلدىك ورگانداردىڭ تابيعاتى دا، مازمۇنى دا بىرتىندەپ بۇرىنعى ىقپالدىڭ كولەنكەسىنە اينالدى. دەمەك مەملەكەتتىڭ تابيعاتى، ينستيتۋتتاردىڭ اراقاتىناسى وزگەردى.

وسى تۇرعىدان العاندا وتىز جىلدان استام ءار ءتۇرلى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ استارىندا ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان قازاق قوعامى بۇگىنگى كۇنى قانداي ينستيتۋتسيونالدى وزگەرىستەردى باستان وتكەرىپ وتىرعاندىعىنا ءبىر نازار اۋدارىپ كورەلىك. بۇل ءۇشىن وتە ماڭىزدى فاكتور مەملەكەتتىڭ دەربەستىك الۋىنا سەبەپ بولىپ، تاۋەلسىزدىگىنىڭ تىرەگى نە بولعاندىعىنا نازار اۋادارۋ كەرەك سەكىلدى. ايتالىق اقش كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى وزەگى تەك ۇلىبريتانيادان تاۋەلسىزدىك الىپ قويۋ يدەياسىنان عانا تۋىندادى دەپ ايتۋ قيىن بولار. مۇنداعى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستىڭ پايدا بولۋى مەن وزگەرۋىنە ىقپال ەتكەن وزگە فاكتور ءاربىر شتاتتىڭ ءوز دەربەستىگىن قامتاماسىز ەتۋگە دەگەن قاجەتتىلىگىنەن تۋىندادى. كونستيتۋتسيا قۇراۋشىلاردىڭ نەگىزگى ويى مۇحيتتىڭ ار جاعىنداعى دەسپوتتى جەرگىلىكتى دەسپوتپەن ايىرباستاماۋ، دەسپوت بولدىرمايتىن ينستيتۋتتار قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلدى. كونفەدەراتسيا باپتارى دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى العاشقى كونستيتۋتسيا جوباسى ءتيىمسىز بولعاندىقتان كونفەدەراتسيادان فەدەراتسياعا قاراي بەت العان مەملەكەتتىك اپپارات ايماقتاردىڭ وسى ءبىر قورقىنىشىن، ال ەڭ ماڭىزدىسى قاجەتتى كەپىلدىگىن ەسكەرە وتىرىپ، تەك ورتالىق بيلىك دەڭگەيىندە بيلىكتەردىڭ تارماقتارعا ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتۋدى باسشىلىققا الىپ قويعان جوق، سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى بيلىك پەن فەدەرالدى بيلىكتىڭ اراقاتىناسىنا ءجىتى نازار اۋداردى. سوندىقتان ايتارلىقتاي مىقتى بولىپ كورىنەتىن پرەزيدەنت ينستيتۋتى حالىق تاراپىنان تىكەلەي ەمەس، ايماقتىق ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرەتىن سايلاۋشىلار تاراپىنان سايلانادى. پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكا مارتەبەسىنە قاراماستان كونگرەسستىڭ ىقپالى پرەزيدەنت ىقپالىنان كەم ەمەس، ءتىپتى جەكەلەگەن جاعدايدا ودان كۇشتى. سوندىقتان دا بولار اقش ۋنيتارلى بيلىك دوكتريناسىنا عانا ەمەس، ساياسي ساۋال دوكتريناسىنىڭ وركەندەۋىنە دە جول اشتى. سوندىقتان دا بولار، رەسمي تۇردە كونستيتۋتسيادا كورىنىس تاپپاعانىنا قاراماستان جانە رەسمي دوكتريناعا سايكەس ساياسي بيلىككە قاتىستى ماسەلەلەردى قاراستىرۋ قۇقىعى شەكتەلگەن اقش جوعارعى سوتى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستىڭ مىزعىماستىعىنىڭ كەپىلىنە، قايتالانباس فەنومەنگە اينالىپ وتىر. بيلىك تارماقتارىنىڭ اراسىندا تۇراقتى ورىن الىپ وتىرعان قاقتىعىستار بىرتىندەپ قۋاتتى ينستيتۋتتاردىڭ قالىپتاسۋىنا جول اشتى. تەك جول اشىپ قانا قويعان جوق، بيلىك تارماقتارىنىڭ اراسىندا زامان تالابىنا ساي يكەمدىلىك تە بەردى. الىسقا بارۋدىڭ قاجەتى جوق، ۇلى دەپرەسسيا جىلدارىندا فرانكلين رۋزۆەلتتىڭ ىقپالى مەن بيلىكتىڭ ءتيىمدى شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن بەلگىلى دارەجەدە ءبىر ورتالىققا شوعىرلانۋ قاجەتتىلىگىن تۇسىنگەن كونگرەسس پەن جوعارعى سوت العاشقى كەزدە كورسەتىلگەن قارسىلىققا قاراماستان، ۋاقىت وتە كەلە بۇل قاجەتتىلىككە مويىنسۇندى. دەگەنمەن بۇل رۋزۆەلت بيلىكتى جەكە باسىپ الدى دەگەن ءسوز ەمەس. بيلىكتىڭ نەگىزگى يەسى رەتىندە كونگرەسس پرەزيدەنتكە ۋاقىتشا وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىگىن بەرگەنىمەن، بيلىكتىڭ ليبەرالدى سيپاتىنا قاجەتتىلىك تۋعان جاعدايدا بيلىكتى قايتارىپ الۋ تەتىگىن قولىندا ساقتاپ قالدى. پرەزيدەنت بولىپ سايلانعان ترۋمەن رۋزۆەلت كەزىندەگى بيلىكتەگى پرەزيدەنت باسىمدىعىن پايدالانا وتىرىپ بولات، شويىن ءوندىرىسىن مەملەكەت مەنشىگىنە الۋ تۋرالى شەشىمى كونگرەسس تاراپىنان ۇلكەن قارسىلىق تۋدىرىپ، ناتيجەسىندە تەڭدىك قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا، مەنشىكتى مەملەكەت مەنشىگىنە الۋ، سوعىس جاريالاۋ سەكىلدى قۇقىقتار كونگرەسسكە قايتارىلعان بولاتىن. ەستەرىڭىزدە بولسا بۇل كورەي سوعىسىنىڭ جاڭا باستالىپ جاتقان كەزەڭى بولاتىن. وڭتۇستىك پەن سولتۇستىك بولىپ بولىنگەن تۇبەك ءوزارا جانجالعا جول بەرگەن ساتتە، بولات جانە شويىن وندىرەتىن كاسىپورىن جۇمىسشىلارى ستاچكا مەن ءار ءتۇرلى قارسىلىق اكتسيالارىنا بوي الدىرىپ، كاسىپورىن جۇمىستارىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. كاسىپورىن ەگەلەرى ماتەريالدىق جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن بوس قارجى رەسۋرستارىن تابا الماي دال بولادى. مەتالسىز قارۋ ەوق. قارۋسىز وداقتاستى قولداي المايسىز، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتە المايسىز. اسكەري قاجەتتىلىكتى ەسكەرە وتىرىپ پرەزيدەنت ترۋمەن، رۋزۆەلتتىڭ كەزىندەگىدەي وكىلەتتىگىم بار دەپ مەتالل زاۋىتتارىن مەملەكەت مەنشىگىنە وتكەرۋ تۋرالى ورىنداۋشىلىق اكتىگە قول قويادى. شىن مانىندە ويلانىپ قاراساڭىز رۋزۆەلت بۇدان دا قيىن، كۇردەلى شارالارعا بارىپ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالدى ەمەس پە؟ ەندى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماقساتىندا نەگە وسى تەتىكتى قايتادان ىسكە اسىرماسقا دەگەن ساۋالعا كونگرەسس اشىق قارسىلىق بىلدىرمەگەنىمەن، قولداۋ دا كورسەتپەيدى. بىرقاتار كونگرەسسمەن باستاماسىمەن اقش جوعارعى سوتىنا پەتيتسيا تولتىرىلادى. پەتيتسيادا اقش پرەزيدەنتى ءوز قۇزىرەتتىلىگىن اسىرا پايدالانعانى تۋرالى ايتىلىپ، ارەكەتتەردىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىنەت قاتىستى قورىتىندى جاساۋ ءوتىنىشى تىركەلەدى. سول كەزدە اقش جوعارعى سوتى پرەزيدەنت ترۋمەننىڭ بيلىكتى اسىرا پايدالانىپ، كونگرەسس قۇزىرەتىن يەمدەنگەندىگى جونىندە شەشىم شىعادى. تيىسىنشە اتقارۋشى اكت كونستيتۋتسياعا قايشى دەپ مويىندالىپ، ونىڭ كۇشى جويىلادى. سوت سونىمەن بىرگە كونگرەسستىڭ نەگىزگى بيلىك كوزى ەكەندىگىن جانە تيىسىنشە ۇندەمەي قولداۋ بىلدىرگەن جاعدايدا اتقارۋشى بيلىك ءوز وكىلەتتىگىن كونگرەسستىڭ ءۇنسىز رۇقساتى نەگىزىندە كەڭەيتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولا الاتىندىعى، ال قارسىلىق كورسەتكەن جاعدايدا بارلىق بيلىك كونگرەسسكە قايتۋى قاجەتتىگى جونىندە شەشىم شىعارادى. جوعارعى سوت تاراپىنان قابىلدانعان شەشىم ساياسي شەشىم بە، قۇقىقتىق شەشىم بە؟ سوتتىڭ وزگە بيلىك تارماقتارىنىڭ بۇلاي ىسىنە ارالاسۋى قانشالىقتى دارەجەدە ونىڭ تابيعاتىنا سايكەس كەلەدى دەگەن ساۋالدار تۋى مۇمكىن جانە زاڭدى. بىراق ماسەلە وندا ەمەس. ماسەلە سوعىس جاڭا اياقتالعان داۋىردە، پرەزيدەنت ءوز ايتقانىن ىستەتە الماس پا ەدى؟ پرەزيدەنتتىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى جەلەۋ ەتىپ سوت شەشىمىن ورىنداماي تاستاۋعا شاماسى كەلمەس پا ەدى؟ نەگىزى بيلىككە سايلاۋ ناتيجەسىندە جەتكەن پرەزيدەنت نەلىكتەن جوعارعى سوت شەشىمدەرىن تىڭداپ، ورىنداۋى كەرەك دەگەن ساۋالداردا جاتىر. شىن مانىندە بيلىكتى ماقسات ەتىپ قويعان ادامنىڭ شالىس باسۋى، شالىس باسىپ قانا قويماي ءوزى باسقارىپ وتىرعان بيلىك ينستيتۋتىن وزگە بيلىك ينستيتۋتتارىنا باعىنىشتى ەتىپ قويۋى قانشالىقتى دارەجەدە لوگيكاعا سيادى دەپ ويلايسىز؟ بۇل بيلىك ينستيتۋتتارى تەنگەرىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتكەن كوپ كەيستىڭ ءبىرى. بۇل كەيستىڭ ماڭىزى ونىڭ ورناتقان تەڭگەرىمىندە عانا ەمەس، بيلىك تارماقتارىنىڭ ءوز اراسىنداعى قابىلدانعان شەشىمدەرگە دەگەن كوزقاراسى مەن سىيلاستىعىندا جاتىر. بۇل قالىپتاسقان ساياسي مادەنيەتتىڭ مەملەكەتتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزدەرىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ساياساتىنىڭ ايقىن كورىنىسى ەكەندىگىندە جاتىر.

ءدال وسى سەكىلدى اقش-تىڭ العاشقى پرەزيدەنتى، ازاتتىق سوعىسىنىڭ باتىرى دجوردج ۆاشينگتوننىڭ ءۇشىنشى كەزەڭگە پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا ءتۇسۋ مۇمكىندىگى بولمادى دەپ ويلايسىز با؟ بولعان بولسا بۇل يدەيادان باس تارتۋىنا نە سەبەپ بولدى؟ العاشقى كۇننەن قارقىن الىپ، ءوز ءۇنىن تۇسىرمەگەن كونگرەسس پە، ديكتاتۋرانى بولدىرماۋدى ماقسات ەتىپ قويعان قوعام قۇندىلىعى ما، جوق الدە دەموكراتيالىق قۇندىلىق پەن ازاتتىق يدەياسىنا بەرىك ۆاشينگتوننىڭ ىشكى دۇنيەسى مەن قۇندىلىقتار جۇيەسى ما؟ قايسىسى باسىم بولعانى بەلگىسىز، بىراق ورتاق نيەت پەن بىرىزدىلىك عالامدىق دەڭگەيدە ەڭ ومىرشەڭ، ەڭ ۇزاق جازباشا كونستيتۋتسياعا ارقا سۇيەگەن كەمەل جۇيەنىڭ دامۋىنا جول اشتى. ۇلكەن وزگەرىسسىز، بيلىك بالانسى مەن قاتىناستارىنا اسەر ەتكەن ءتۇرلى پرەتسەدەنتتەرگە ارقا سۇيەي وتىرىپ بۇل جۇيە ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىر. بيلىكتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزى تەك جازىلعان كونستيتۋتسيا باپتارىنىڭ مىزعىماستىعىنا عانا ەمەس، پرەزيدەنت، كونگرەسس پەن جوعارعا سوتتىڭ ءوزارا ىقپالداستىعى، دەربەستىگى مەن تەجەۋ تەتىكتەرىنە ارقا سۇيەدى. كونستيتۋتسيانىڭ قارپى دە، ودان بولەك كونستيتۋتسيانىڭ رۋحى دا بيلىكتەگى بىرىزدىلىككە ارقا سۇيەيدى.

قازاقستان جاعدايىنداعى نەگىزگى كۇردەلى ماسەلە بيلىكتىڭ ينستيتۋتسيونالدى نەگىزىن ايقىندايتىن بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ اراسىندا پرەتسەدەنتتەردىڭ بولماۋىندا نەمەسە ولاردىڭ السىزدىگىندە جاتىر. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى بەرى ءبىر بيلىك ينستيتۋتى عانا نىعايىپ، دامىپ تۇرلەنىپ، وزگە ينستيتۋتتار سول سيتۋاتسياعا يكەمدەلىپ وتىردى. زاڭ شىعارۋشى بيلىك پەن اتقارۋشى بيلىكتىڭ قايشىلىعى زاڭ شىعارۋشى بيلىكتىڭ جەڭىلىسىمەن اياقتالىپ وتىردى. ونىمەن شەكتەلىپ قانا قويماي، ءتيىستى كونستيتۋتسيالىق رەفورما نىسانىنا قاراي ويىسىپ، پرەزيدەنت ينستيتۋتىن بيلىكتىڭ ءبىر تارماعى ەمەس، بيلىك تارماقتارىنىڭ ۇستىنەن قارايتىن تورەشىگە اينالدىردى. ءار قابىلدانعان جاڭا كونستيتۋتسيا رەفەرەندۋم ارقىلى زاڭداستىرىلىپ وتىرسا، ءار كونستيتۋتسيالىق وزگەرىس ءتيىستى راسىمنەن وتكىزىلدى. دەمەك حالىقارالىق ارەنادا كەڭىنەن تارالعان حالىقتىق ەگەمەندىك تۇجىرىمداماسىنا ارقا سۇيەدى. كەڭ ماعىنادا ساياسي نەمەسە قۇقىقتىق عىلىم تۇرعىسىنان ەشقانداي كۇمان تۋدىرمايتىن قۇقىقتىق شەشىم بولدى. بىراق ماڭىزدى ماسەلە ول ەمەس، ماڭىزدى ماسەلە وسىناۋ كۇردەلى رەفورمالاردىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتە الاتىن كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستىڭ ينستيتۋتسيونالدى نەگىزدەرى قالىپتاستى ما دەگەن ساۋال. ال بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرۋ وڭاي ەمەس. پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتان باسقا ينستيتۋتتاردىڭ بارلىعىنىڭ السىزدىگى بيلىك تارماقتارى ىقپالداستىعىنىڭ ماردىمسىزدىعى مەن شەكتەۋلىگىنەن تۋىنداسا كەرەك. سوڭعى شەشىم قابىلداۋشى رەتىندە پرەزيدەنت فيگۋراسىنىڭ بولۋى بۇل ينستيتۋتقا ۇلكەن ىقپال مەن جاۋاپكەرشىلىك ارتقانىمەن شىن مانىندە بۇل ينستيتۋتتى دا السىرەتتى. بۇل رەتتە ن. نازارباەۆ كەزىندە پرەزيدەنت مال شارۋاشىلىعىنان باستاپ، مەكتەپتەردە تاڭعى اسقا دەيىنگى ۇلكەن ارالىقتى قامتيتىن ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەتىن ورگانعا اينالعاندىعىن اڭعارماي قالدىق. تۇلعانىڭ ينستيتۋتقا اينالۋى، ينستيتۋتتىڭ تۇلعا شەشىمدەرىنە ارقا سۇيەۋى الەم تاريحىنداعى تاڭسىق دۇنيە ەمەس. بىراق قالىپتاسقان دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا ارقا سۇيەيتىن قوعامعا ءتان ەمەس ەكەندىگىن ەسكەرۋ كەرەك. كۇشتى فيگۋرا ينستيتۋتتىڭ ىقپالىن كۇشەيتكەنىمەن تابيعاتىن السىرەتەدى. ناتيجەسىندە مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىن جۇزەگە اسىراتىن ماڭىزدى ورگان بيلىكتەر كوورديناتىندا ءوز ورنىنان ايرىلىپ، جاۋاپكەرشىلىگى ايقىندالدماعان، بارلىعىنا ءبىر مەزەتتە جاۋاپتى، الايدا، سول مەزەتتە ەشتەڭەگە ناقتى جاۋاپ بەرمەيتىن دارمەنسىز فيگۋراعا اينالادى. قوعام بۇل جاعدايدا مەملەكەتتىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىن تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ينستيتۋتتارمەن ەمەس، جەكە تۇلعامەن بايلانىستىرادى. ناتيجەسىندە بيلىكتە جەكە تۇلعانىڭ باسىمدىعى ورىن السا، پارلامەنتتە تۇلعالىق پارتيالاردىڭ ىقپالى كۇشەيەدى. ياعني قوعامنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى يدەياعا ارقا سۇيەيتىن ماڭىزدى ساياسي پلاتفورمالارى بار ينستيتۋتسيونالدى پارتيالار ەمەس، ليدەرلەردىڭ حوريزمالارىنان اسىپ كەتە المايتىن تۇراقسىز قۇرىلىمدار ورىن الادى.

سوڭعى ۋاقىتتا پارتيالاردا ورىن العان باسشىلىق اۋىستىرۋ ۇدەرىسىن دە، جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋىن دا وسىمەن تۇسىندىرۋگە بولادى. بىراق بۇل رەفورمانىڭ باستاماسى عانا. كەلەسى قادام پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتىنىڭ بيلىك بولىنىسىندەگى ورنىن ناقتى ايقىنداپ، وزگە بيلىك تارماقتارىمەن قاتىناستارىن رەتتەۋ. بۇل جۇمىس وتە كۇردەلى بولماق. ءبىز مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ العاشقى پرەزيدەنتتىك كەزەڭىندەگى سىننىڭ تابيعاتىن دا وسىدان كورە الامىز. قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالالارىنا ارالاسىپ، بەلسەندى باسقارماشىلىق باعىتتى ۇستانعان جۇيە قۇراۋشى ەلباسى مەن پرەزيدەنتتىكتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن قايتا قاراپ بيلىك تارماعى رەتىندە ورنىعۋىنا ىقپال ەتۋ ۇستىندەگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايىرماشىلىعى دا وسىندا. بەلسەندى پرەزيدەنتكە ۇيرەنگەن قوعامنىڭ ساليقالى پرەزيدەنتكە ۇيرەنۋىنە تۋرا كەلدى. جەكە ادامعا ارقا سۇيەيتىن جۇيەدەن، يسنتيتۋتسيونالدىق جۇيەگە بەتبۇرىستىڭ ارقاۋى دا وسى بولماق.

شىڭعىس ەرگوبەك

Abai.kz