بۇگىن كىتاپ تۋرالى ءسوز ايتۋ – تەك وقۋ مادەنيەتى جايىنداعى اڭگىمە ەمەس. بۇل – ۇلت بولاشاعىن قالاي قالىپتاستىراتىنىمىز تۋرالى ماسەلە. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋ جانە زەردەلى ۇلت قالىپتاستىرۋ جونىندەگى باستاماسى قوعام الدىنا ۇلكەن مىندەت قويىپ وتىر. باسپاگەر رەتىندە بۇل باستامانى ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلدادىق. ويتكەنى زەردەلى ۇلت تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا، وقىرماننىڭ قولىنا قانداي كىتاپ ۇسىنىپ جۇرگەنىمىزگە دە نازار اۋدارۋىمىز قاجەت.

ۇزاق جىلدار بويى مەكتەپ وقۋلىقتارى مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەرىن شىعارىپ جۇرگەن باسپا بولعاندىقتان، الدىمەن وسى سالاعا شولۋ جاساپ كەتەيىن.

كەلەسى جىلى Arman-PV باسپاسىنا 25 جىل تولادى. وسى ۋاقىت ىشىندە بىرنەشە بۋىنعا ارنالعان وقۋلىقتار مەن بالالار ادەبيەتتەرىن شىعاردىق. بۇگىندە سول وقۋشى-وقىرمانداردىڭ كەيبىرى ەندى ءوز بالالارىنا ءبىزدىڭ كىتاپتاردى ۇسىنىپ ءجۇر. بۇل بىزگە ۇلكەن سەنىم مەن زور جاۋاپكەرشىلىكتى جۇكتەيدى.

بيىل Arman-PV باسپاسىندا 3-سىنىپقا ارنالعان جاڭا وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەر ازىرلەندى. شيرەك عاسىرعا جۋىق تاجىريبە بىزگە ءبىر اقيقاتتى كورسەتتى: قازىرگى وقۋشىعا جاي عانا وقۋلىق ەمەس، ونىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتاتىن جانە وزدىگىنەن ويلانۋىنا، تالداۋ جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مازمۇن كەرەك. بيىل ازىرلەنگەن 3-سىنىپ وقۋلىقتارىنا دا وسى تالاپپەن جاڭاشا قارادىق. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە ءبىلىم الاتىن بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى، ماتەماتيكا، دۇنيەتانۋ، پوزنانيە ميرا پاندەرىنىڭ جاڭا وقۋلىقتارى مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەرىندە وقۋشىنىڭ جاس ەرەكشەلىگى مەن تانىمدىق مۇمكىندىگى دە البەتتە ەسكەرىلدى.

سۋرەت: Arman-PV باسپاسىنان الىندى.

جاڭا تەحنولوگيا جانە سەنىمدى مازمۇن

جاساندى ينتەللەكت بۇگىندە وقىرماننىڭ عانا ەمەس، باسپا ءىسىنىڭ دە ءبىر بولىگىنە اينالىپ كەلەدى.

وسىدان جيىرما جىل بۇرىنعى بالانىڭ اقپارات الاتىن ورتاسى مەن بۇگىنگى وقۋشىنىڭ مۇمكىندىگىن سالىستىرۋ قيىن. قازىرگى بالانىڭ الدىندا مىڭداعان بەينە، ويىن، قوسىمشالار مەن تسيفرلىق پلاتفورما بار. ول ءبىر سۇراقتىڭ جاۋابىن ساناۋلى سەكۋندتا تابا الادى. سوندىقتان بۇگىنگى باسپا جۇمىسىنا قويىلاتىن تالاپ تا وزگەردى.

ءبىزدىڭ بيىلعى جاڭالىعىمىزدىڭ ءبىرى – «ماتەماتيكا» سمارت-وقۋلىعى. ول – ءداستۇرلى وقۋلىق پەن زاماناۋي تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى بىرىكتىرەتىن جاڭا بۋىن وقۋلىعى. وقۋشى ەلەكتروندىق نۇسقاعا ءوتۋ ءۇشىن بولەك پلاتفورماعا جازىلۋدىڭ كەرەگى جوق، وسى وقۋلىقتىڭ ىشىندەگى QR-كود ارقىلى ءوتىپ، ينتەراكتيۆتى تاپسىرمالاردى ورىنداي الادى. مۇندا بەينەساباقتار، ينتەراكتيۆتى تاپسىرمالار، جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى كومەكشى، اۆتوماتتى كەرى بايلانىس جانە وقۋشىنىڭ جەكە وقۋ جەتىستىگىن باقىلاۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. بۇل وقۋشىنىڭ پانگە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ، ماتەماتيكالىق، لوگيكالىق ويلاۋىن دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. ءار جاڭا ساباقتاعى ەرەجەلەر ۆيدەو ارقىلى تۇسىندىرىلەدى. بۇل ءتاسىل بالانىڭ ەرەجەنى قايتالاۋىنا، تۇسىنبەي قالعان جايتتاردى تاپتىشتەپ، انىقتاپ الۋىنا وتە ءتيىمدى.

بۇگىندە باسپانىڭ تسيفرلىق باعىتى Ekitap.kz پلاتفورماسىندا جالعاسىپ وتىر. سەگىز جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيتىن پلاتفورمادا ەلەكتروندىق وقۋلىقتار، ينتەراكتيۆتى تاپسىرمالار جانە قوسىمشا وقۋ ماتەريالدارى جيناقتالعان. Arman AI سۇراق-جاۋاپ قۇرالى دا وقۋ مازمۇنىمەن ساباقتاستىرىلا دامىپ كەلەدى.

قازىرگى اقپارات كەڭىستىگىندە بالا ءبىر ساۋالعا بىرنەشە جاۋاپ تابادى. بىراق ولاردىڭ قايسىسى عىلىمي تۇرعىدان دۇرىس؟ قاي مالىمەت ونىڭ جاسىنا ساي؟ قاي دەرەككە سەنۋگە بولادى؟ اۆتوردىڭ، رەداكتوردىڭ جانە باسپاگەردىڭ كاسىبي ەڭبەگى ءدال وسى تۇستا بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى.

تەحنولوگيا وزگەرەدى، وقۋ فورماتى جاڭارادى. بىراق دەرەككە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ، تىلگە قۇرمەت جانە مازمۇن ساپاسىنا قويىلاتىن تالاپ وزگەرمەۋگە ءتيىس.

توعىز جاستاعى بالا ۇنەمى سۇراق قويۋعا بەيىم. ول ەسەپتىڭ جاۋابىن تاۋىپ قانا قويماي، ونىڭ قالاي شىققانىن تۇسىنگىسى كەلەدى. ءماتىندى وقىپ، كەيىپكەردىڭ ارەكەتىنە پىكىر بىلدىرەدى. وزىمەن سالىستىرادى. قورشاعان ورتاداعى قۇبىلىستاردىڭ سەبەبىن ىزدەيدى. سول سەبەپتى جاڭا وقۋلىقتارداعى تاپسىرمالار بالانىڭ بايقاۋىنا، سالىستىرۋىنا، وي قورىتۋىنا جانە العان ءبىلىمىن كۇندەلىكتى ومىردە قولدانۋىنا باعىتتالدى. وقۋلىق مازمۇنىندا بىلىممەن قاتار تاربيە دە تابيعي كورىنىس تاپتى.

قۇندىلىق بالانىڭ ومىرىنەن باستالادى

مەملەكەت باسشىسى كەيىنگى جىلدارى «ادال ازامات»، «تازا قازاقستان»، «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتتارىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ كەلەدى. كىتاپ وقۋ مادەنيەتى، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك، تاريحي جادى مەن ۇلتتىق مۇراعا ۇقىپتى قاراۋ ماسەلەلەرى دە مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كوتەرىلىپ وتىر. بۇل قۇندىلىقتار ءبىلىم مازمۇنىنا جاساندى تۇردە قوسىلماي، بالانىڭ كۇندەلىكتى ومىرىمەن ساباقتاسۋى قاجەت.

ءۇشىنشى سىنىپ وقۋشىسىنا ادالدىقتىڭ كۇردەلى عىلىمي انىقتاماسى كەرەك ەمەس. ول ادالدىقتى ناقتى ارەكەت ارقىلى تانيدى: بەرگەن ۋادەسىندە تۇرۋ، شىن سويلەۋ، وزگەنىڭ ەڭبەگىن قۇرمەتتەۋ، تاۋىپ العان زاتتى يەسىنە قايتارۋ. «تازا قازاقستان» تۋرالى ەكولوگيالىق تۇسىنىك تە كۇندەلىكتى داعدىدان قالىپتاسادى. ءوز كىتابىن ۇقىپتى ۇستاۋ، قوقىس تاستاماۋ، سىنىبىنا، مەكتەپ اۋلاسىنا جانە تابيعاتقا جاناشىرلىقپەن قاراۋ – ۇلكەن مادەنيەتتىڭ العاشقى بەلگىلەرى.

«زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى دا بالاعا تۇسىنىكتى ارەكەتتەردەن باستالادى: ورتاق ەرەجەنى ساقتاۋ، كەزەك كۇتۋ، وزگەنىڭ قۇقىعىن قۇرمەتتەۋ، جاساعان ءىسىنىڭ سالدارىن ءتۇسىنۋ. جاڭا وقۋلىقتارىمىز بەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەرىمىزدە بۇل مازمۇن وقۋشىنىڭ جاسىنا جاقىن ماتىندەر مەن جاعداياتتىق تاپسىرمالار ارقىلى بەرىلدى. بالا وقيدى، ويلانادى، بولعان جاعدايعا باعا بەرەدى، ءوز پىكىرىن بىلدىرەدى. قۇندىلىق وسىنداي ساتتەردە ونىڭ ومىرلىك تاجىريبەسىمەن ۇشتاسادى. وسى قۇندىلىقتى بويىنا سىڭىرە وتىرىپ، قۇرداستارىنا دا تاراتىپ وتىرادى.

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ۇيىمداستىرعان قوسىمشا مازمۇندىق ساراپتاما بارىسىندا دا مەملەكەتتىك باسىمدىقتاردىڭ وقۋ ماتەريالدارىندا كورىنىس تابۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ءبىزدىڭ جاڭا كەشەندەرىمىزدە بۇل باعىتتار ازىرلەۋدىڭ باستاپقى كەزەڭىنەن-اق ەسكەرىلگەن بولاتىن.

ءبىلىم مەن تاربيە ءبىر عانا سىنىپتىڭ نەمەسە ءبىر ءپاننىڭ اياسىندا قالىپتاسپايدى. بالانىڭ وقىعان كىتابى، كورگەن دۇنيەسى، ەستىگەن اڭگىمەسى ونىڭ تانىمىنا بىرتىندەپ ءىز قالدىرادى. سوندىقتان ءبىز وقۋلىقتارمەن قاتار تاريحي جانە تانىمدىق ادەبيەتكە دە ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىرمىز.

بالاعا «وقى» دەۋ از

كەيدە «قازىرگى بالا كىتاپ وقىمايدى» دەگەن پىكىر ايتىلىپ جاتادى. مەن بۇل تۇجىرىمعا وتە ساق قارايمىن. باسپاگەر رەتىندە وزىمىزگە باسقا ساۋال قويعان دۇرىس دەپ ويلايمىن: ءبىز قازىرگى بالا ىزدەپ ءجۇرىپ تاباتىن، قىزىعىپ وقيتىن جانە دوسىنا ۇسىناتىن كىتاپتى جەتكىلىكتى تۇردە شىعارىپ ءجۇرمىز بە؟

كىتاپ وقۋ داعدىسى وتباسىنان، مەكتەپتەن جانە قوعامنان باستالادى. ال بالانىڭ قولىنا وقۋعا تۇرارلىق ساپالى كىتاپ ۇسىنۋ – باسپا ىسىندەگى مامانداردىڭ كاسىبي مىندەتى. ول ءۇشىن وقۋشىنىڭ جاسىن، تىلدىك قورىن، قىزىعۋشىلىعىن جانە اقپاراتتى قابىلداۋ ەرەكشەلىگىن ەسكەرۋ قاجەت.

تاريحتى وقىرمانعا جاقىنداتۋ

مايا بەكباەۆانىڭ «جوشى حان. ۇلى ۇلىستىڭ بيلەۋشىسى» كىتابىنىڭ جارىققا شىعۋى باسپامىز ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا بولدى. قازاق تاريحىنداعى ءىرى تۇلعانىڭ ءومىرى مەن ءداۋىرىن كەڭ تاريحي ايادا تانىتقان ەڭبەك تەك قازاقستاندا عانا ەمەس، حالىقارالىق كاسىبي ورتادا دا جوعارى باعالاندى. كىتاپ «ۇلى جىبەك جولىمەن» حالىقارالىق كىتاپ كورمەسىندە گران-پري يەلەنسە، تمد ەلدەرىنىڭ «كىتاپ ونەرى» حالىقارالىق بايقاۋىندا گران-پري نوميناتسياسىنىڭ ديپلومانتى اتاندى. بۇل جەتىستىك قازاق تاريحىنا ارنالعان ساپالى تانىمدىق ادەبيەتكە سۇرانىس بار ەكەنىن دالەلدەدى.

تاريحىمىزدا وقىرمانعا ءالى دە كەڭىنەن تانىستىرىلۋعا ءتيىس تۇلعالار، كەزەڭدەر مەن وقيعالار كوپ-اق. كەيبىرى تۋرالى بالا وقۋلىقتان ءبىر-ەكى ابزاتس قانا وقيدى. سول شاعىن مالىمەت ونىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋى مۇمكىن. ەندى سول قىزىعۋشىلىقتى جالعاستىراتىن مازمۇندى كىتاپ قاجەت.

قازىر باسپامىزدىڭ اۆتورى، بەلگىلى جۋرناليست مايا بەكباەۆامەن بىرگە شوقان ءۋاليحانوۆ تۋرالى جاڭا جوبا ازىرلەپ جاتىرمىز. شوقاننىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرى، ساياحاتتارى، زەرتتەۋشىلىك مىنەزى جانە قىسقا عۇمىرىندا قالدىرعان مول مۇراسى بۇگىنگى جاس وقىرمانعا تۇسىنىكتى ءارى تارتىمدى تىلمەن ۇسىنىلۋعا ءتيىس دەپ سانايمىز.

ءبىز كىتاپتىڭ فورماتىن تاقىرىپتىڭ تابيعاتىنا قاراي تاڭدايمىز. ءبىر تاريحي ەڭبەككە سالماقتى دەرەكتى بايانداۋ جاراسسا، ەكىنشى جوباعا كوركەم شەشىم قاجەت بولۋى مۇمكىن. ال بالالار كىتابىندا ينتەراكتيۆتى ءتاسىل ءتيىمدى. «التىن وردادان اقورداعا دەيىن» اتتى جاڭا جوبا دا وسىنداي ىزدەنىستەن تۋعان. ول pop-up فورماتىندا ازىرلەنىپ جاتىر. بالا كىتاپتى اشقان ساتتە تاريحي كەڭىستىكتى ماتىنمەن عانا ەمەس، كورنەكى بەينەلەر ارقىلى دا قابىلدايدى.

تاريحي، ادەبي جانە تانىمدىق باعىتتاعى كىشكەنتاي وقىرماندارىمىزعا توسىنسىي رەتىندە وزگە دە جوبالارىمىز بار. ولاردىڭ فورماتى ءارتۇرلى بولعانىمەن، ءبارىن بىرىكتىرەتىن ورتاق كاسىبي ۇستانىم – بالاعا ساپالى، سەنىمدى جانە ويلانۋعا جەتەلەيتىن مازمۇن ۇسىنۋ.

زەردەلى ۇلتقا ءوز تاريحىن بىلەتىن وقىرمان كەرەك

كىتاپ وقۋ مادەنيەتى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا كىتاپتىڭ سانىمەن عانا شەكتەلمەۋ كەرەك. ادامنىڭ نە وقىعانى، ودان قانداي وي تۇيگەنى دە ماڭىزدى. ماسەلەن، بالا جوشى حان تۋرالى كىتاپتى وقىپ، التىن وردا تاريحىنا قىزىقسا، شوقاننىڭ ومىرىمەن تانىسىپ، زەرتتەۋشىلىككە ىنتالانسا، كۇي تاريحىن وقىپ، ۇلتتىق مۋزىكاعا باسقا كوزبەن قاراي باستاسا، كىتاپ ءوزىنىڭ تانىمدىق مىندەتىن ورىندادى دەگەن ءسوز.

ءبىز قازىر تاريحي جادىنى، ادەبيەت پەن مادەنيەتتى جاس وقىرمانعا جاقىنداتاتىن بىرنەشە جوبا بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتقانىمىزدى جوعارىدا تىلگە تيەك ەتتىك. ولاردىڭ ءبارىن ءبىر ماقالادا ءتىزىپ شىعۋ مىندەت ەمەس. ءار كىتاپتىڭ ءوز ۋاقىتى جانە ءوز وقىرمانى بار. الايدا باسپا رەتىندەگى باعىتىمىز ايقىن: بالانىڭ ءوز تاريحىن تانۋىنا، انا ءتىلىنىڭ بايلىعىن سەزىنۋىنە جانە الەمگە قىزىعۋشىلىقپەن قاراۋىنا ىقپال ەتەتىن ادەبيەتتى كوبەيتۋ.

كىتاپ وقيتىن قوعامعا جاقسى كىتاپ كەرەك

پرەزيدەنتتىڭ زەردەلى ۇلت قالىپتاستىرۋ جونىندەگى باستاماسى كىتاپ سالاسىندا ەڭبەك ەتەتىن ءار ماماننىڭ ءوز جۇمىسىنا قايتا ۇڭىلۋىنە سەبەپ بولدى دەپ ويلايمىن. وقىرماندى شىعارما وقۋعا شاقىرۋمەن قاتار، ونىڭ قولىنا قانداي كىتاپ بەرەتىنىمىزدى دە ويلاۋىمىز كەرەك.

زەردەلى ۇلت كىتاپ وقۋعا ۇندەۋدەن عانا قالىپتاسپايدى. ول ساپالى كىتاپتان، سەنىمدى بىلىمنەن جانە ويلانۋعا جەتەلەيتىن مازمۇننان باستاۋ الادى. ول ىزدەنۋدەن، سۇراق قويۋدان، وزگەنىڭ پىكىرىن تىڭداپ، ءوز كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋدان وسەدى. سوندىقتان بۇگىن جارىق كورگەن ءاربىر جاقسى كىتاپ – ەرتەڭگى زەردەلى ۇلتقا قوسىلعان ۇلەس.

جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرى

جاساندى ينتەللەكت باسپا ومىرىنە قارقىندى تۇردە ەنىپ كەتتى. جي – بىزگە تەك وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەردى ازىرلەۋدە عانا كومەكشى ەمەس. ماسەلەن، «جوشى حان. ۇلى ۇلىستىڭ بيلەۋشىسى» كىتابىن ازىرلەۋ بارىسىندا ءبىز جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن يلليۋستراتسيالار جاساۋدا پايدالاندىق. ول كەزدە بۇل قۇرالدار كىتاپ وندىرىسىندە كەڭ قولدانىلا قويماعان ەدى. باسپامىزدىڭ ماماندارى وسىلاي جاڭا تەحنولوگيانى زەرتتەپ، جەتىلدىرە وتىرىپ، تاريحي مازمۇندى كورنەكى تۇردە جەتكىزۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىن تاجىريبەدە سىناپ كەلەدى. اتا-بابا تاريحىنان، سالت-داستۇرىنەن سىر شەرتەتىن «كوشپەندىلەر ويىنى» كىتابىمىزدى دا جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن قولدانعان نەيروسۋرەتشى ارلەگەن بولاتىن. بۇل كىتابىمىز دا ءحىىى «ۇلى جىبەك جولىمەن» حالىقارالىق كورمەنىڭ «ۇزدىك تانىمدىق باسىلىم» نوميناتسياسىن يەلەندى.

ءتۇيىن: قازىرگى تاڭدا كىتاپتىڭ فورماتى ءارتۇرلى مۇمكىن. ول قاعاز كىتاپ تا، ەلەكتروندىق وقۋلىق تا، ينتەراكتيۆتى پلاتفورما دا بولۋى ىقتيمال. بىراق ونىڭ باستى ميسسياسى وزگەرمەيدى – سەنىمدى ءبىلىم بەرۋ، ويلاۋعا جەتەلەۋ جانە تۇلعانى قالىپتاستىرۋ. Arman-PV ءوز جۇمىسىن ءدال وسى قاعيداتقا سۇيەنىپ جۇرگىزىپ كەلەدى. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن زەردەلى ۇلت تاربيەلەۋ – ۇران ەمەس، كۇندەلىكتى كاسىبي جۇمىسىمىزدىڭ باستى ماقساتى.

پرەزيدەنت كوتەرگەن زەردەلى ۇلت قالىپتاستىرۋ باستاماسى كىتاپ سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ءار مامانعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ءبىز ءۇشىن ءاربىر وقۋلىق، ءاربىر تانىمدىق كىتاپ، ءاربىر جاڭا جوبا – بولاشاق وقىرمانعا سالىنعان ينۆەستيتسيا. سوندىقتان Arman-PV الداعى ۋاقىتتا دا ساپالى مازمۇن، جاڭا تەحنولوگيا جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇشتاستىراتىن كىتاپتار ازىرلەۋدى جالعاستىرا بەرەدى.

قىمبات قاراەۆا،

Arman-PV باسپاسى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى

Abai.kz