قازاقستانداعى ءدىن ماسەلەسى – قوعامداعى ماڭىزدى ءارى كۇردەلى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنى جاسىرىن ەمەس.

ەلىمىز – زايىرلى مەملەكەت بولىپ تابىلعاندىقتان، ياعني مەملەكەت دىننەن بولەك جۇمىس ىستەيدى جانە بارلىق ازاماتتاردىڭ ءدىني سەنىم بوستاندىعىنا اتا زاڭىمىز كەپىلدىك بەرەدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاق جەرىندە ءارتۇرلى ءدىن وكىلدەرى بەيبىت ءھام تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. ستاتيستيكالىق مالىمەت بويىنشا قازاق ەلىندەگى حالىقتىڭ باسىم بولىگى يسلام ءدىنىن ۇستانسا، سونىمەن قاتار، سانى ازشىلىقتاعى حريستيان ءدىنى مەن باسقا دا كونفەسسيالار بار.

قازاقستاندا ءدىن سالاسىن رەتتەۋ مەن ءدىني تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن مەملەكەت ارنايى ساياسات جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى سياقتى ۇيىمدار قوعامداعى كونفەسسياارالىق تاتۋلىقتى نىعايتۋعا زور ۇلەس قوسىپ وتىرعانىن باسا ايتۋىمىزعا بولادى. سونىمەن قاتار ءدىني ۇيىمداردىڭ قىزمەتى زاڭمەن رەتتەلىپ، ولاردىڭ قوعامداعى قىزمەتى باقىلاۋدا ۇستالىنادى.

سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا ءدىن ماسەلەسىنە قاتىستى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەر دە بايقالادى. ولاردىڭ قاتارىندا ءدىني ساۋاتتىلىقتىڭ تومەندىگى، جاستاردىڭ راديكالدى ءدىني اعىمداردىڭ ىقپالىنا ءتۇسۋ قاۋپى جانە ينتەرنەت ارقىلى تارالاتىن ءدىني اقپاراتتىڭ باقىلاۋسىز بولۋىن جوققا شىعارا المايمىز. سوندىقتان مەملەكەت پەن قوعام بىرلەسىپ، جاستار اراسىندا دۇرىس ءدىني ءبىلىم بەرۋدى، ءداستۇرلى رۋحاني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋدى ماڭىزدى دەپ ساناۋىمىز كەرەك.

رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسى ءاربىر ازاماتتىڭ ءدىني سەنىم بوستاندىعىنا قۇقىعىن بەكىتەدى جانە قازاقستانداعى بارلىق دىندەردىڭ قۇندىلىعىن مادەني مۇرانىڭ رۋحاني قۇرامداس بولىگى رەتىندە تانيدى. قازاقستان قالالارىندا پراۆوسلاۆ شىركەۋلەرى مەن مەشىتتەر، سيناگوگالار مەن ناماز وقيتىن ۇيلەرى سالىنعان ءارى ولار تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى.

2019 جىلعى دەرەكتەر بويىنشا قازاقستان حالقى ءدىني قاتىستىلىعى بويىنشا:

70% (كوپشىلىگى) - حانافي مازحابىنىڭ سۋنني يسلامىن ۇستانادى;

20% - وزدەرىن پراۆوسلاۆ حريستياندارىنىڭ قاتارىنا جاتقىزادى;

1,3% - كاتوليك شىركەۋىنىڭ ءىزباسارلارى;

2% - پروتەستانتتارعا جاتادى;

0,09% - ءبۋدديزمدى ۇستانادى;

0,03% - يۋدايزم دەپ بولىنەدى.

قازاقستاننىڭ 16 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى قاتىسقان قر اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ 2020 جىلعى الەۋمەتتىك ساۋالناماسى بارىسىندا سۇرالعانداردىڭ 67,4% وزدەرىن ءدىندار دەپ اتادى. ولاردىڭ 40,5% -ى حرامدارعا تەك مەرەكە كۇندەرى عانا باراتىنىن مويىندادى، تەك 26,9% -ى عانا ءدىني جورالاردى ۇنەمى ۇستاناتىنىن مالىمدەدى. ەرەكشە ايتا كەتەر ءبىر جايت: قازاقستاندىق قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىر بولىگى قوعامدى شامادان تىس يسلامداستىرۋدى قولدامايدى. ولار مۇنداي ءۇردىس تۇركى مادەنيەتىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىن جوعالتۋعا جانە قازاقستان حالقىنىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىگىن جوعالتۋعا الىپ كەلۋى مۇمكىن دەپ سانايدى.

جالپى العاندا، قازاقستانداعى ءدىن ماسەلەسىنىڭ باستى ماقساتى – قوعامداعى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ، ءدىني توزىمدىلىكتى دامىتۋ جانە ءتۇرلى كونفەسسيا وكىلدەرىنىڭ بەيبىت ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ.

Abai.kz