قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنت شاۆكات ميرزيوەۆكە قوناقجايلىقپەن قارسى الىپ، بۇگىنگى بەيرەسمي كەزدەسۋدى ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

– شىن مانىندە، قازىرگى گەوساياسي قۇبىلمالى جاعدايدى ەسكەرسەك، بۇل ساپارىمدى وتە ماڭىزدى دەپ ايتساق، قاتە بولماس. وزبەك ەلى – قازاقستان ءۇشىن سەنىمدى ستراتەگيالىق سەرىكتەس. ءبىز وسى ساپار بارىسىندا وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە پىكىر الماسامىز. كۇن تارتىبىندە ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىمىز بويىنشا بىرقاتار اسا ماڭىزدى ماسەلە بار. الايدا ءبىزدىڭ ارامىزدا ەشقانداي تۇسىنبەۋشىلىك يا بولماسا كەدەرگى جوق. قول قويىلعان جوبالار، جوسپارلار بىرتە-بىرتە ورىندالۋدا. ءبىزدىڭ ۇكىمەت بارلىق كەلىسىمدەردى بۇلجىتپاي ىسكە اسىرۋ مىندەتىن جاقسى ءتۇسىنىپ وتىر. مەنىڭ باقىلاۋىممەن ءتيىستى جۇمىستى اتقارىپ جاتىر، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت 2,5 مىڭ جىلدان اسا تاريحى بار كيەلى بۇحارا شاھارى الەمدىك تاريحي-مادەني مۇرانىڭ اجىراماس بولىگى سانالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

– بۇحارا – شىعىستىڭ ورتا عاسىرلارداعى رۋحاني ءارى زياتكەرلىك ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى. بۇل كونە شاھار مەن قازاق حالقىنىڭ اراسىندا بەلگىلى-بەلگىسىز بايلانىستار كوپ. قازاقتىڭ ايگىلى ويشىلى ءماشھۇر ءجۇسىپ بۇحارادا ءىلىم جيعان. عاسىرلار بويى قازاقتىڭ كوپتەگەن زيالىلارى بۇحارادا ءبىلىم الىپ، جەرگىلىكتى مەدرەسەلەردە وقىعان. مۇندا ادامزاتتىڭ وركەندەۋىنە ايرىقشا اسەر ەتكەن كەزەڭدەر مەن ۇلى وركەنيەتتىڭ تىنىسىن سەزىنەسىز. بۇگىندە بۇحارا ءوزىنىڭ مىڭجىلدىق ءداستۇرى مەن جاڭا وزبەكستاننىڭ قارقىندى دامۋىن ۇيلەستىرىپ وتىر. قازىرگى بۇحارانى تاماشالاپ، بارلىق عيماراتقا جاپپاي اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىنە كۋا بولدىق. بۇل – وتە ۇلكەن ءىستىڭ ناتيجەسى، ەڭ باستىسى، ۇلى تاريحي مۇراعا مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان قامقورلىقتىڭ كورىنىسى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت تاريحي تىعىز بايلانىستار قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى شىنايى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىقتىڭ مىزعىماس ىرگەتاسى ەكەنىن ەسكە سالدى.

– ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنە، قۇرمەتتى شاۆكات ميرومونوۆيچ، ءسىزدىڭ قوسقان ۇلەسىڭىز زور. قازاقستان ەڭ جاقىن كورشى ءارى وداقتاس ەل رەتىندە ءسىزدىڭ پاراساتتى باسشىلىعىڭىزبەن جۇرگىزىلىپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق وزگەرىستەردى تولىق قولدايدى. ءوزىڭىز بەلگىلەگەن ستراتەگيالىق باعدار ارقىلى حالقىڭىزدىڭ ءال-اۋقاتى ۇدايى جاقسارىپ، ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جانە الەۋمەتتىك جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. بۇل جەتەكشى قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ رەيتينگىندە وڭ باعالانىپ، ەلىڭىزدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلى ارتىپ كەلەدى. ءسىزدىڭ ۇلتتىق مۇددەنى كوزدەيتىن دايەكتى ساياساتىڭىز وزبەكستاننىڭ، سونداي-اق تۇتاس ايماقتىڭ ودان ءارى ءوسىپ-وركەندەۋىنە ىقپال ەتەدى دەپ سەنەمىن، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلدانۋىنا بايلانىستى وزبەكستان كوشباسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋ جولداعانىنا العىس ايتتى. پرەزيدەنت وسى تاريحي وقيعا كەزىندە شەت مەملەكەتتەر باسشىلارى اراسىنان شاۆكات ميرزيوەۆ العاشقى بولىپ قۇتتىقتاعانىن جەتكىزدى.

مەملەكەت باسشىسى وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ «تازا اۋا» باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ، بۇل جوبا قازاقستاننىڭ ءىرى قالالارى ءۇشىن دە وزەكتى ەكەنىنە توقتالدى.

– ءسىزدىڭ تازا اۋاعا قاتىستى باستاماڭىزدى قۇپتايمىن. تاشكەنتتەگى ەكولوگيالىق جاعدايعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرۋىڭىزدى تۇسىنەمىن. ءبىزدىڭ الماتى قالاسىنداعى احۋال دا تىم كۇردەلى. وكىنىشكە قاراي، الماتى الەمدەگى اۋاسى لاستانعان ءىرى قالالار قاتارىندا تۇر. سوندىقتان شۇعىل شارالار قابىلداۋ قاجەت. ەگەر ءسىز قارسى بولماساڭىز، «تازا اۋا» باستاماسىن بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋدى ۇسىنامىز. پرەزيدەنتتەر ۇيىتقى بولعان بۇل جوبانى ۇكىمەتتەرىمىز جۇزەگە اسىرادى. جۇرتشىلىق پەن حالىقارالىق قوعامداستىق مۇنى قۋاتتايدى دەپ سانايمىن. شىن مانىندە، بۇل باستاما اياسىندا كوپ ءىس اتقارۋعا بولادى. وسى ارقىلى جەرگىلىكتى بيلىك پەن كاسىپكەرلەر ەكولوگيانى قورعاۋدا، تابيعاتتى ايالاۋدا جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن جەتە سەزىنەدى، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

وزبەكستان پرەزيدەنتى بۇحاراداعى بۇگىنگى جۇزدەسۋدىڭ ەكى ەل اراسىنداعى سان قىرلى بايلانىستاردى كەڭەيتۋدە ماڭىزى زور دەپ پايىمدايدى.

– ءسىزدىڭ بۇل ساپارىڭىز عاسىرلاردان تامىر تارتاتىن قوس حالىق اراسىنداعى دوستىقتى، تىعىز باۋىرلاستىقتى كورسەتەدى، سونداي-اق ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىق قارىم-قاتىناستىڭ ۇدايى نىعايىپ كەلە جاتقانىنا دالەل. اشىق ءارى رياسىز كەلىسسوزدەر ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ مازمۇنىن بايىتا ءتۇسىپ، ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە، وڭىردەگى ءوزارا ىقپالداستىق اياسىن ودان ءارى كەڭەيتۋگە نەگىز بولاتىنىنا سەنىمدىمىن، – دەدى شاۆكات ميرزيوەۆ.

ول وزبەك حالقىنىڭ ەڭ جاقىن كورشى جانە وداقتاس رەتىندە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جولىنداعى ءتيىمدى رەفورمالارىنا شىنايى قولداۋ بىلدىرەتىنىن جەتكىزدى.

– الەمدەگى كۇردەلى احۋالعا قاراماستان، ەلىڭىزدىڭ ەكونوميكا كولەمى 300 ميلليارد دوللاردان استى. شيكىزاتتىق ەمەس سەكتور جاندانىپ، ىشكى جالپى ونىمدە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ ۇلەس سالماعى 40 پايىزعا جۋىقتادى. ءسىز مەملەكەتتى تسيفرلاندىرۋ ىسىنە ەرەكشە ءمان بەرەسىز. بيىل قازاقستاندا تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالادىڭىز. ەلىڭىزدىڭ جاھاندىق كەڭىستىكتەگى ابىرويى ارتىپ كەلەدى. ءسىزدىڭ باسشىلىعىڭىزبەن قازاقستان حالقىنىڭ مۇددەسىنە نەگىزدەلگەن كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات تابىستى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ءسىز كوتەرگەن حالىقارالىق باستامالار كەڭىنەن قولداۋ تاۋىپ وتىر. بۇل ءسىزدىڭ ايماقتىق جانە الەمدىك پروبلەمالاردى شەشۋ ىسىندەگى كورنەكتى ساياسي قايراتكەر ەكەنىڭىزدى كورسەتەدى. National Interest باسىلىمىنا جاريالانعان ماقالاڭىزدى ەرەكشە ىقىلاسپەن وقىدىم. قازىرگى حالىقارالىق احۋالدا پراگماتيزمنىڭ، اشىقتىقتىڭ جانە شىنايىلىقتىڭ ءرولى ارتتى دەگەن ويىڭىزبەن تولىق كەلىسەمىن. ەكونوميكالىق جاڭعىرۋ ماسەلەسىنە تەرەڭ ۇڭىلەتىنىڭىزدى اتاپ وتكىم كەلەدى. ينۆەستيتسيا مەن ورنىقتى دامۋ رەفورمالارىن ۇشتاستىرۋدى جەكەلەگەن باستاما رەتىندە قاراستىرماي، تۇتاس ستراتەگياعا اينالدىردىڭىز. مۇنى ەرەكشە باعالايمىن. ءبىز ءسىزدىڭ باۋىرلاس حالىقتار اراسىنداعى تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناستى، ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىقتى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسىڭىزدى ايرىقشا قادىرلەيمىز، – دەدى وزبەكستان پرەزيدەنتى.

كەزدەسۋدە تاراپتار ەكونوميكالىق سەرىكتەستىكتى كەڭەيتۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق باعىتتى ۇستاناتىنىن راستادى. ساۋدا مەن ءوندىرىس سالالارىندا ناقتى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنىڭ ىقپالداستىعىن ارتتىرۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالدى. ىسكەر ورتانى جۇيەلى تۇردە قولداۋ مەن ىنتالاندىرۋدىڭ ماڭىزى اتاپ ءوتىلدى.

مەملەكەتتەر باسشىلارى سيرەك كەزدەسەتىن مەتالداردى ءوندىرۋ مەن وڭدەۋ، كولىك-ترانزيت، سۋ-ەنەرگەتيكا سالالارى جانە ءىت سەكتورىنداعى ىقپالداستىق ماسەلەلەرىن ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلادى. سونداي-اق مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ مەن ءتۋريزمدى دامىتۋ ىسىنە ايرىقشا ءمان بەرىلدى.

كەلىسسوز قورىتىندىسى بويىنشا پرەزيدەنتتەر ەكى ەل ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن قابىلداۋعا ۋاعدالاستى.

Abai.kz