قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ەلىمىزدە اۋقىمدى ساياسي رەفورمالار جۇزەگە اسىپ جاتىر. سول وزگەرىستەردىڭ، كونستيتۋتسيالىق جاڭارۋلار اياسىندا قۇرىلتاي سايلاۋى 23 تامىزعا بەلگىلەنىپ وتىر.

قۇرىلتاي سايلاۋى قارساڭىندا «قازاقستان» رەسپۋبليكالىق تەلەراديوكورپوراتسياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن الماتى قالاسىنداعى جاڭا مەدياكەشەندە سايلاۋعا قاتىساتىن ساياسي پارتيالار اراسىنداعى ۇلتتىق تەلەدەبات ءوتتى.

پىكىرسايىسقا «ادىلەت»، «اۋىل»، Respublica, قازاقستان حالىق پارتياسى، «بايتاق»، «اقجول» جانە جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيالارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

تەلەدەبات 5 كەزەڭنەن تۇردى. العاشقى كەزەڭدە پارتيا وكىلدەرى وزدەرىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلامالارىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن تانىستىرىپ، قۇرىلتاي سايلاۋىنا قانداي ماقساتپەن قاتىسىپ وتىرعانىن جانە سايلاۋشىلارعا ۇسىناتىن باستامالارىن باياندادى.

ءىى كەزەڭدە بارلىق قاتىسۋشىعا ورتاق ەكى سۇراق قويىلىپ، پارتيالار ادام كاپيتالىن دامىتۋعا قاتىستى كوزقاراستارى مەن باعدارلامالىق ۇستانىمدارىن ورتاعا سالدى.

«بەتپە-بەت» فورماتىنداعى ءىىى كەزەڭدە پارتيا وكىلدەرى ءبىر-بىرىنە سۇراق قويىپ، ءوزارا پىكىر الماستى. بۇل بولىمدە قاتىسۋشىلار باعدارلامالارىنداعى باسىمدىقتاردى ناقتىلاپ، كوتەرىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا ءوز پىكىرلەرىن دالەلدەۋگە مۇمكىندىك الدى.

ءىV كەزەڭدە الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەر ارقىلى كورەرمەندەردەن تۇسكەن ساۋالدار قويىلدى. ول ساۋالدار مەن ۇسىنىس-پىكىرلەرىن قابىلداۋ ءۇشىن ارنايى بايلانىس ورتالىعى جۇمىس ىستەدى. پارتيا وكىلدەرى قوعامدى تولعاندىرعان الەۋمەتتىك سالا، ەكونوميكا، ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ باعىتتارىنا قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.

قورىتىندى كەزەڭدە ءار پارتيا وكىلى سايلاۋشىلارعا ءتۇيىن  سوزىن سويلەپ، ءوز باعدارلامالارىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىن تاعى ءبىر مارتە تانىستىردى.

سەرىك ەگىزباەۆ «اۋىل» پارتياسىن قولداعاندارعا العىسىن ايتىپ، پارتيانىڭ سايلاۋعا ناقتى باعدارلامامەن قاتىسقالى وتىرعانىنى ايتتى. سوڭعى كەزەڭدە ول «قالاعا حات» دەگەن ولەڭنەن ءۇزىندى وقىپ بەردى.

«اۋىل سولاي بيىكتە قالۋ كەرەك،

ال اۋىلعا ەرىنبەي بارۋ كەرەك.

ادامنىڭ كىندىك قانى تامعان جەرگە»، دەپ اقىن  باۋىرجان شەرمەديننىڭ ولەڭىنەن ءۇزىندى وقىعان ساياساتكەر ءسوزىن ەلەكتورتاتتىڭ قولداۋىن سۇراپ، قورتىندىلادى.

نۇرگۇل قادىرباەۆا «بايتاق» جاسىلدار پارتياسىنىڭ ۇستانىمى – تازا اۋا، تازا سۋ، تازا جەر، تازا نيەت، اعايىن. ول تازا تابيعاتسىز ءبىزدىڭ ءومىرىمىز جوق. تابيعات پەن ادام ءومىرى تىكەلەي بايلانىستى. ءبىز تەك تابيعاتپەن ۇيلەسىمدى ءومىر سۇرەمىز» دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن.

«ادىلەت» پارتياسىنىڭ وكىلى رەنات بەكتۇروۆ ەل بولاشاعى ادامنىڭ ءال-اۋقاتىن اشاتىن جۇيە قۇرۋمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ايتىپ، «ادىلەت» پارتياسىنا داۋىس بەرۋگە شاقىردى. ول ءبىلىمدى قوعام عانا باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەت قۇرا الاتىنىن، دەنساۋىلىعى مىقتى قوعام عانا قۋاتتى مەملەكەت قۇراتىنىن، ادەلەتتىلىك، وتانسۇيگىشتىك، ەڭبەكقورلىق، جاۋاپكەرشىلىكتى وزىنە الاتىن قوعام دامىعان قوعام بولاتىنىن باسا ايتتى.

جسدپ وكىلى تازابەك سامبەتباي ەڭ قىمبات قۇندىلىق ادام ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك ەكونوميكانىڭ، كاسىپكەرلىكتىڭ، اسىرەسە، ورتا جانە شاعىن بيزنەستىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. سونىمەن بىرگە دارىگەر، قۇرىلىسشى، كوشە سىپىراتىن قاراپايىم جۇمىسكەر دە قاجەتتىگىنە، ولار دا قامقورلىققا ءزارۋ ەكەنىنە نازار اۋداردى. وسىعان بايلانىستى ول پارتيا باعدارلاماسىندا تەڭ مۇمكىندىكتەر ۇسىنىلعانىن جەتكىزدى.

«اق جول» پارتياسىنىڭ مۇشەسى ولداس نۇرالدينوۆ ءوز پارتياسىنىڭ ادامي كاپيتالعا سالىنعان ناقتى ينۆەستيتسيالاردىڭ ءبىرى – ادامدارعا ەكىنشى مۇمكىندىك بەرۋ دەپ سانايتىنىن جەتكىزدى. ول پارتيالاستىرىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسقان زاڭ جوباسىنىڭ ناتيجەسىندە مىڭداعان قازاقستاندىق وزدەرىنىڭ قارىز جۇكتەمەسىنەن قۇتىلىپ، ءومىردى جاڭادان باستاۋعا مۇمكىندىك العانىن ەسكە سالدى.

Reslublica وكىلى ەكاتەرينا سمولياكوۆا سايلاۋ – ەل بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كىم ءوز موينىنا الا الاتىنىن ايقىندايتىن تاڭداۋ ەكەنىن ايتتى. «ءبىز ادال ەڭبەك باعالاناتىن، كاسىپكەر ەركىن جۇمىس ىستەي الاتىن، بالانىڭ بولاشاعى ءبىلىمى مەن قابىلەتىنە بايلانىستى بولاتىن، ادامنىڭ قۇقىعى قورعالاتىن ەلدە ءومىر سۇرگىمىز كەلەدى» دەگەن ۇستانىمدى ءبىلدىردى.

قازاقستان حالىق پارتياسىنىڭ وكىلى سۇڭقار يسلام پارتيانىڭ سايلاۋ باعدارلاماسى ناقتى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە جاۋاپ بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكالىق باعدارلامالار ىسكە قوسۋ، سۋتدەنتتەردىڭ ستيپەندياسىن كوتەرۋ، جاتاقحانامەن قامتۋ، ەڭ تومەنگى جالاقانى كوتەرۋ سياقتى ماسەلەلەردى نازاردا ۇستايتىندارىن جەتكىزدى.

تەلەدەبات بارىسىندا كورەرمەندەر ەكرانداعى QR-كود ارقىلى ونلاين ساۋالناماعا قاتىسىپ، پىكىرسايىسقا قاتىسقان پارتيا وكىلدەرىنىڭ ونەر كورسەتۋىنە باعا بەرگەن ەدى. تىكەلەي ەفير سوڭىندا داۋىس بەرۋ قورىتىندىسى جاريالاندى. بارلىعى 21334 ادام داۋىس بەردى. ونىڭ ىشىندە «ادىلەت» – 67,1%، جسدپ – 2,2%، «بايتاق» – 2,1%، قحپ – 8,2%،  «اۋىل» – 5,4%، «اق جول» – 9,9%، Reslublica – 4,3%، ەشقايسىسى ۇنامادى  – 0,8% بولدى.

ۇلتتىق تەلەدەبات قازاقستان رەسپۋبليكاسى سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ۇيىمداستىرىلىپ، تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلدى. پىكىرسايىستان كەيىن تەلەدەباتتىڭ قورىتىندىلارى مەن كوتەرىلگەن ماسەلەلەر ساياسي ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن «Qazaqstan» تەلەارناسىنىڭ «اشىق الاڭ» باعدارلاماسىندا تالقىلاندى.

Abai.kz