مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندىقتاردى ەلدىڭ ءوز تاريحىن قالاي باياندايتىنىن جانە جاس ۇرپاقتى قالاي تاربيەلەيتىنىن قايتا قاراستىرۋعا شاقىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، تراگەديالارعا، جەڭىلىستەرگە جانە وتكەنگە ۇنەمى نازار اۋدارۋ ۇلتتىق سيپاتتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالماۋى كەرەك. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت تامىز ايىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسيانىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا مالىمدەدى.

«قايعى – جاستار ءۇشىن جامان سەرىك»

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان ۇنەمى قايعىرىپ جۇرەتىن ۇلت بەينەسىنەن باس تارتۋى قاجەت ەكەنىن اشىق ايتتى: «مەن بىرنەشە رەت ايتتىم، ءبىز ءبارىمىز ۇنەمى قايعىرىپ جۇرگەن ۇلت بەينەسى مەن مىنەزىنەن باس تارتۋىمىز كەرەك».

پرەزيدەنت سونىمەن قاتار ادەبيەتتەگى مۇڭ-زار تاقىرىبىنىڭ شەكتەن تىس تانىمالدىعىن اتاپ ءوتتى: «ءبىزدىڭ كەيبىر جازۋشىلارىمىز «مۇڭ» ءسوزىن ۇناتىپ قالدى: «جۇرەگىمدە مۇڭ، كوزىمدە مۇڭ!». قايعى – جاستارىمىز ءۇشىن جامان سەرىك. مەن مۇنى ناقتى ايتا الامىن». مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، جاس قازاقستاندىقتار ءوز حالقىنىڭ تاريحىن دۇرىس ءتۇسىنىپ، بولاشاققا ءۇمىت پەن سەنىممەن قاراۋى ءتيىس.

جاستار نەمقۇرايلىلىق پەن ۇمىتسىزدىكتە ءومىر سۇرمەۋى كەرەك

پرەزيدەنت جاڭا ۇرپاقتى تىعىرىقتان شىعار جول ءاردايىم تابىلاتىنىن تۇسىندىرە وتىرىپ تاربيەلەۋ قاجەت دەپ سانايدى. «ءبىز كۇشتى جانە شىعارماشىل ۇلتقا اينالۋىمىز كەرەك. جاستار نەمقۇرايلىلىق پەن ۇمىتسىزدىكتەن ارىلۋى ءتيىس».

ول ءبىرىنشى قادامدى جاساۋدان قورقاتىن، وزىنە سەنىمسىز جانە ومىرگە شەكسىز شاعىمداناتىن ادامنىڭ ءوزىن بولاشاقتان ايىراتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل ورايدا مەكتەپتەر مەن مۇعالىمدەردىڭ ءرولى ەرەكشە. ۇستازداردىڭ مىندەتى – تەك ءبىلىم بەرۋ عانا ەمەس، بولاشاق ازاماتتاردىڭ مىنەزىن قالىپتاستىرۋ.

«ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز – جاس ۇرپاقتى رۋحاني دەرتتەر مەن الالاۋشىلىقتان قورعاۋ». مەملەكەت باسشىسى مۇعالىمدەر بويىندا تازا ويى، جاقسى نيەتى، جارقىن بولاشاققا بەرىك سەنىمى بار باتىل ازاماتتاردى تاربيەلەۋى كەرەكتىگىن قوسا ايتتى.

«اينالاسىنا دەپرەسسيا تۇقىمىن سەبەتىن ازاپ شەگۋشىلەر ەمەس»

توقاەۆ قوعامعا ۇنەمى ۇمىتسىزدىكتىڭ سەبەبىن ىزدەيتىن ادامدار ەمەس، وزىنە سەنىمدى وپتيميستەر قاجەت ەكەنىن باسا ايتتى. ۇستازداردىڭ باستى مىندەتى – وسىنداي جاڭا بۋىندى قالىپتاستىرۋ.

• وتكەننىڭ پسيحولوگيالىق كەشەندەرىنەن ارىلۋ: بارلىق ماسەلەنىڭ سەبەبىن تەك وتكەننىڭ تراگەديالارىنان، تاريحي جەڭىلىستەردەن نەمەسە باسقا مەملەكەتتەردىڭ ارەكەتتەرىنەن ىزدەۋدى توقتاتۋ قاجەت.

• جەڭىمپازدار ۇلتى: «ءبىز بارلىق قيىندىقتار مەن قاۋىپ-قاتەرلەردى جەڭۋگە دايىن، تەك العا سەنىمدى تۇردە قارايتىن، جارقىن بولاشاققا سەنەتىن جەڭىمپازدار ۇلتىمىز».

وقۋلىقتاردان جۇزدەگەن كۇردەلى قاتە انىقتالدى

جاستاردى تاربيەلەۋ تاقىرىبى مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن تالقىلاۋ اياسىندا كوتەرىلدى. ۇكىمەت وتكىزگەن تەكسەرۋ ناتيجەسىندە وقۋلىقتاردان 700-دەن استام كۇردەلى قاتە تابىلاتىنى بەلگىلى بولدى.

پرەزيدەنت ءدال ەمەس تاريحي فاكتىلەرى بار وقۋ ماتەريالدارىن بولەك قاراستىرۋدى تاپسىردى. ويدان شىعارىلعان باتىرلار مەن بولماعان ەرلىكتەر ارقىلى ءپاتريوتيزمدى تاربيەلەۋ كەرى ناتيجە بەرىپ، قوعامنىڭ مورالدىق نەگىزدەرىن بۇزۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى جاستار ءوز ەلىنىڭ وتكەنىن بۇرمالاۋسىز، بىراق بۇكىل تاريحتى شەكسىز ازاپ شەگۋ حرونيكاسىنا اينالدىرماي ءتۇسىنۋى كەرەك.

«ءبىلىمدى جانە ەڭبەكقور ازاماتتار ەلدىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالادى»

قورىتىندىلاي كەلە، پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ بولاشاعى ءبىلىم الۋعا، جۇمىس ىستەۋگە جانە جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الۋعا دايىن ادامدارعا بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«وتانسۇيگىش، ءبىلىمدى، پروگرەسسيۆتى جانە ەڭبەكقور ازاماتتار ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىن قامتاماسىز ەتەتىن قوزعاۋشى كۇشكە اينالادى». پرەزيدەنت بۇل قاسيەتتەردى بۇگىنگى جاستاردىڭ بويىنان ايقىن كورىپ وتىرعانىنا قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى. مەملەكەت، اتا-انالار مەن مۇعالىمدەردىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى عانا بالالاردىڭ ۇيلەسىمدى دامۋىنا جانە ولاردىڭ جارقىن بولاشاعىنا جول اشادى.

كەرىمسال جۇباتقانوۆ

Abai.kz