ءتىل ساياساتى دوڭگەلەك ۇستەل سۇزگىسىنەن ءوتتى مە؟

ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا قازاقشاسى – وياعاش، ورىسشاسى بورودۋليحا دەگەن قۇقاي بار. بۇل اۋدان 1944 جىلعا دەيىن بەلاعاش اتانسا، 1990 جىلداردىڭ ورتاسىندا تاراعان سەمەي وبلىسىنىڭ جاڭا سەمەي جانە نوۆوشۋلبا اداندارىن وزىنە قوسىپ العانىمەن اتاۋى سول قالپىندا قالعان ەدى. بىراق قازاق ءتىلى ەسىكتەن سىعالاۋدان ارىلىپ، بوساعاعا ۇمىتىلا باستادى. بۇنى اباي وبلىسىنىڭ قايىرا قۇرىلۋىمەن بايلانىستىرامىز.

قازاقستان حالقىنىڭ تىلدەرى كۇنى قارساڭىندا بورودۋليحا اۋدانىندا وتكەن «احمەت بايتۇرسىنۇلى: ءتىل، ءبىلىم، ۇلت» اتتى جيىن ادەتتەگى مەرەكەلىك فورماتىمەن عانا شەكتەلىپ قالماي، ايماقتاعى تىلدىك ورتانىڭ شىنايى احۋالىن ساراپتاۋعا ۇمتىلىس جاسادى. «مەملەكەتتىك جانە باسقا تىلدەردى وقىتۋ ورتالىعىنىڭ» باسشىسى مەيرامگۇل اتاەۆانىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان بۇل شارا اۋدانداعى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋدەگى وزەكتى تۇيتكىلدەردى بەتكە ۇستادى.

وڭىردەگى مەملەكەتتىك مەكەمە باسشىلارى، ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى، ارداگەر ۇستازدار مەن دوستىق ءۇيى وكىلدەرىنىڭ باس قوسۋى اۋىلدىق جەردەگى تىلدىك ورتانىڭ قازىرگى جاعدايىن جان-جاقتى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەردى. جيىننىڭ ءتۇيىندى تۇيتكىلدەرى كەلەسى باعىتتار بويىنشا ايقىندالدى:

ەرەسەكتەردى وقىتۋداعى ادىستەمەلىك شەكتەۋلەر: اۋىلدىق ايماقتاردا ەرەسەك تۇرعىندارعا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدىڭ ءتيىمدى، كوممۋنيكاتيۆتى ادىستەمەلەرى ءالى دە جەتكىلىكسىز. وقىتۋ ورتالىقتارىنىڭ تىڭداۋشىلارى ءۇشىن تەوريادان گورى كۇندەلىكتى تۇرمىستىق جانە قىزمەتتىك قارىم-قاتىناسقا قاجەتتى پراكتيكالىق داعدىلاردىڭ تاپشىلىعى بايقالادى.

شەكارالىق ايماقتاعى تىلدىك ورتا: بورودۋليحا اۋدانى سياقتى كوپۇتتى وڭىرلەردە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ شىنايى سۇرانىسقا يە بولۋى باياۋ جۇرۋدە. مەكەمەارالىق ءىس-قاعازداردى جۇرگىزۋ مەن رەسمي جيىنداردا قازاق ءتىلىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ءالى دە بولسا اكىمشىلىك باقىلاۋدى قاجەت ەتەدى.

فورماليزمنەن ينتەراكتيۆكە ءوتۋ: دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ «60 سەكۋندتىق پىكىرلەر»، توپتىق ساراپتاما جانە «5 ناقتى قادام» سياقتى فورماتى ءداستۇرلى بايانداما جاساۋدان گورى، ناقتى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان پراكتيكالىق ۇسىنىستار دايىنداۋعا جول اشتى.

احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ «ءتىل – ءبىلىم – ۇلت» ۇشتىگى بۇگىنگى بورودۋليحا اۋدانىنىڭ ءتىل ساياساتى ءۇشىن جاي عانا ۇران بولىپ قالماۋى ءتيىس. جيىن بارىسىندا ساراپشىلار مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋدى مەرەكەلىك داتالارعا بايلاماي، ونى كۇندەلىكتى اۋىل ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدىرۋدىڭ ناقتى الگوريتمىن ۇسىندى.

ءابىل-سەرىك الىاكبار

Abai.kz