يزرايل مەن امەريكا بۇگىن تاعى دا كاسپي ايلاعىنا شابۋىل جاسادى. يران جاعالاۋىنداعى ستراتەگيالىق ورتالىق ءانزالي پورتىنداعى اسكەري نىسانداردى اتقىلادى. 19 ناۋرىزدا وسى ايلاقتاعى اسكەري كەمەلەردى سوققىلاعان، كەدەن تەحنيكالارى مەن عيماراتتارى دا زارداپ شەككەن. كەمەلەرگە رەسەيدەن اسكەري قۇرىلعىعا جاتاتىن "قۇپيا جۇك" تيەلگەنى حابارلانعان.

العاشقى سوققىنى يزرايل جالعىز جاساسا، بۇگىنگى سوققىعا امەريكانىڭ دا ءۇن قوسۋى نازار اۋدارتادى. قاقتىعىس اۋماعىنىڭ كەڭىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەتىن كورىنىس. اقش-تىڭ ءۇن قوسۋى ونىڭ كاسپي جاعالاۋىنداعى باسقا ەلدەردەگى كومپانيالارىنا دا قاۋىپ. اسىرەسە، ازەربايجان مەن قازاقستانداعى اقش كومپانيالارىنا ۇلكەن سيگنال. ونىڭ ىشىندە ازەربايجاننىڭ كاسپي ماسەلەسىندە اقش-پەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋى يرانعا بۇرىن دا جاقپاي كەلە جاتقان.

كاسپي قانشاما اسكەري ەمەس سۋ ايدىنى رەتىندە جاريالانعانىمەن، رەسەيدىڭ كەزىندە سيريا وپپوزيتسياسىن، كەيىن ۋكراينانى وسى تەڭىزدەن اتقىلاۋى ساۋال تۋىنداتقان. ءانزالي مەن استراحان اراسىندا اسكەري جۇكتىڭ تاسىمالدانۋى بۇگىنگىدەي سوققىنىڭ بولارىن دا اڭداتقان. مۇنى ازەربايجان ساراپشىلارى سوعىستىڭ باسىندا-اق ەسكەرتكەن.

16 ناۋرىزدا يراننىڭ يسلام رەۆوليۋتسياسى ساقشىلارى كورپۋسى كاسپي ماڭىنداعى تۇركىمەنستان ءتارىزدى ەلدەرگە دە ەسكەرتۋ جاساعان. سونداعىسى - ۇلىبريتانيادا ورنالاسقان يران بيلىگىنە جاقپايتىن پارسى تىلىندەگى تاۋەلسىز تەلەارنالاردىڭ تۇركىمەنستان سپۋتنيكتىك جەلىلەرى ارقىلى حابار تاراتۋى ۇناماعان. يران مۇنىڭ اقىرى "اسكەري قيمىلعا" باستايتىنىن ەسكەرتكەن.

جالپى، 28 اقپاندا يزرايل مەن اقش يرانعا شابۋىلدار قارساڭىندا تۇركىمەنستانعا اقش اسكەري ۇشاقتارىنىڭ قونۋى دا رەسەي مەن يرانعا ۇناماعان. ءتىپتى ۆەنەسۋەلاداعى وپەراتسياعا قاتىسقان دەلتا كۇشتەرى دە تۇركىمەنستانعا ورنالاسقانى ايتىلادى. بىراق ەشكىم راستاعان جوق، جوققا دا شىعارعان جوق.

شەتەلدەن يراننىڭ قازىرگى بيلىگىنە جاقپايتىن پارسى تىلىندە حابار تاراتاتىن ارنالار بارشىلىق. جانە ولاردىڭ ءبارىن سپۋتنيكتىك جەلىدەن عانا ەمەس، الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى دا كورۋگە بولادى. سوندىقتان وسى ارنالاردان حابار تاراتۋعا مۇمكىندىك جاسادىڭ دەپ تۇركىمەنستانعا كىنا ارتۋىنىڭ ار جاعىندا باسقا دا سالماقتى ماسەلەلەر جاتىر.

سوۆەت وداعى ىدىراعان سوڭ كاسپيدىڭ قۇقىقتىق ماسەلەسىن ايقىنداۋدا دا يراننىڭ ۇستانىمى اۋەلدە قىرىق قۇبىلعان. 2018 جىلى اقتاۋدا بەكىگەن قۇقىقتىق مارتەبە تۋرالى كونۆەنتسياعا يران جاعالاۋداعى كورشىلەرىنە قارسى كەلە الماعانىمەن، بىردەن يلىكپەدى. بۇل ماسەلەدە يراننىڭ جاعالاۋ ەلدەرىنە وكپەسى دە بار. كونۆەنتسيانى ءالى راتيفيكاتسيادان وتكىزبەي كەلە جاتىر.

سوڭعى سوعىستا قازاقستاننىڭ يران اياتوللاسى قازاسىنا كوڭىل بىلدىرمەۋى جانە يراننىڭ كورشى ەلدەرگە شابۋىلىن ايىپتاۋىن دا تەگەران بىردەن ۇمىتپاق ەمەس. يران زىمىراندارىنىڭ راديۋسى كاسپيدىڭ ارعى-بەرگى جاعاسىنداعى اقش مۇددەسىندەگى نىسانداردى اتقىلاۋعا جەتىپ تۇر. سوندىقتان كاسپي جاعالاۋىنداعى ەلدەر ءۇشىن يرانداعى سوعىس كادىمگىدەي قاتەر ۇيالاتىپ وتىر.

مۇنىڭ سىرتىندا قازاقستاننىڭ اقتاۋ پورتى مەن يراننىڭ ءانزالي ايلاعى باستاتقان بىرنەشە پورتىمەن ارادا الىس-بەرىس جولعا قويىلعان. كەلىسىمدەر بار. تاجىريبەدەن دە وتكەن باعىت. ول جاقتان كەلەتىن يمپورت ونىمدەر مەن قازاقستاننان يرانعا ەكسپورتتالاتىن شيكىزاتتتار دا وسى ءانزالي ارقىلى تاسىمالدانادى. كاسپيدىڭ يران جاعالاۋىنا شابۋىلى وسى تۇرعىدا قازاقستانعا دا زاردابىن تيگىزىپ وتىر.

قۋانىشبەك قاري

Abai.kz