قازاقستاندا حالىقتىڭ باسىم بولىگى اقپاراتتى قازاق تىلىندە تۇتىنىپ، جاڭالىقتاردى نەگىزىنەن الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى الاتىنى انىقتالدى. مۇنداي دەرەكتەردى Demoscope قوعامدىق پىكىردى جەدەل مونيتورينگتەۋ بيۋروسىنىڭ زەرتتەۋى كورسەتتى.

زەرتتەۋ ناتيجەسىنە سايكەس، رەسپوندەنتتەردىڭ 76,5%-ى اقپاراتتى قازاق تىلىندە نەمەسە قازاق جانە ورىس تىلدەرىن قاتار قولدانا وتىرىپ الادى. ونىڭ ىشىندە 45,4%-ى تەك قازاق ءتىلىن تاڭداسا، 31,1%-ى ەكى ءتىلدى بىردەي پايدالانادى. ال تەك ورىس تىلىندە اقپارات تۇتىناتىندار ۇلەسى – 21,1%. بۇل – ەلدەگى مەدياكەڭىستىكتە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءرولى ايتارلىقتاي كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن بىلدىرەدى.

سونىمەن قاتار، قازاقستاندىقتاردىڭ اقپارات كوزدەرىنە دەگەن سەنىمى بىركەلكى ەمەس. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 57,4%-ى مەملەكەتتىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن سالىستىرمالى تۇردە سەنىمدى دەپ ەسەپتەيدى. ال 54,4%-ى اقپاراتتى تۋىستارى، دوستارى مەن تانىستارىنان الۋعا سەنىم بىلدىرەدى. دەگەنمەن، بۇل ەكى دەرەككوزگە دە سەنبەيتىندەردىڭ ۇلەسى شامامەن 30% توڭىرەگىندە.

قالعان اقپارات كوزدەرىنە قاتىستى سەنىم دەڭگەيى ايتارلىقتاي تومەن. ماسەلەن، بلوگەرلەر مەن قوعامدىق پىكىر كوشباسشىلارىنا 66,1% رەسپوندەنت سەنبەيتىنىن ايتقان. الەۋمەتتىك جەلىدەگى پابليكتەر مەن توپتارعا سەنبەيتىندەر – 62,9%. رەسەيلىك باق-قا 60,7% سەنىمسىزدىك بىلدىرسە، شەتەلدىك باق-قا سەنبەيتىندەر – 48,9%. ال جەكەمەنشىك باق بويىنشا قوعام پىكىرى ەكىگە جارىلعان: 43,3% سەنبەيدى، 37,3% سەنەدى.

جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي ايىرماشىلىق تا بايقالادى. 18–29 جاس ارالىعىنداعى جاستار مەملەكەتتىك باق-قا كوبىرەك سەنىم بىلدىرسە، 50–59 جاستاعىلار اراسىندا سەنىم دەڭگەيى ەڭ تومەن. ال بلوگەرلەرگە قاتىستى ەڭ جوعارى سكەپتيتسيزم 33–39 جاس ارالىعىندا بايقالعان.

زەرتتەۋ كورسەتكەندەي، الەۋمەتتىك جەلىلەر قازاقستاندىقتار ءۇشىن باستى اقپارات كوزىنە اينالعان. رەسپوندەنتتەردىڭ 55,9%-ى جاڭالىقتى وسى پلاتفورمالاردان الادى. ودان كەيىن ينتەرنەت-سايتتار (30,6%) مەن تەلەديدار (30,2%) ورنالاسقان. YouTube (16,1%) پەن مەسسەندجەرلەر (13,1%) دە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ال ءداستۇرلى باق – گازەتتەر (3,4%) مەن راديو (2,5%) – ەڭ از سۇرانىسقا يە.

الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ىشىندە ەڭ تانىمالدارى: Instagram (58%), TikTok (39,1%), WhatsApp (29%), YouTube (28,1%) جانە Telegram (16,4%).

اقپاراتتىڭ شىنايىلىعىن تەكسەرۋ ماسەلەسىنە كەلسەك، ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 65%-ى مالىمەتتى بولىسپەس بۇرىن تەكسەرەتىنىن ايتقان. الايدا 10,8% مۇلدە تەكسەرمەيدى، ال 7,8% وتە سيرەك تەكسەرەدى. سونىمەن بىرگە، رەسپوندەنتتەردىڭ ۇشتەن ءبىرى جالعان اقپاراتتى اجىراتۋدا قيىندىق كورەتىنىن مويىنداعان.

ءسوز بوستاندىعىنا قاتىستى پىكىرلەر دە ءارتۇرلى. قاتىسۋشىلاردىڭ 34,9%-ى جاعدايدى وڭ باعالاسا، 33,6%-ى بەيتاراپ كوزقاراس تانىتقان. ال 27,2%-ى ءسوز بوستاندىعىنىڭ دەڭگەيىنە كوڭىلى تولمايدى.

جالپى، زەرتتەۋ ناتيجەلەرى قازاقستانداعى مەدياتۇتىنۋ قۇرىلىمىنىڭ كۇردەلى ءارى اركەلكى ەكەنىن كورسەتەدى. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءرولى ارتىپ، الەۋمەتتىك جەلىلەر نەگىزگى اقپارات الاڭىنا اينالعان. بۇل ءوز كەزەگىندە ساپالى قازاق تىلىندەگى كونتەنتتى كوبەيتۋ جانە مەديا ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ قاجەتتىگىن ايقىندايدى.

Abai.kz