ۆاشينگتون ۋكرايناداعى سوعىستىڭ تابيعاتىن ءالى دە دۇرىس باعالاماي وتىر

اقش پرەزيدەنتىنىڭ ارنايى وكىلدەرى ستيۆ ۋيتكوفف پەن دجارەد كۋشنەردىڭ ماسكەۋ مەن كيەۆكە جاساعان ساپارى سوعىستى توقتاتۋعا قاتىستى ناقتى سەرپىلىسسىز اياقتالدى. امەريكا ساراپشىسى ەندريۋ ميحتانىڭ پىكىرىنشە، ماسەلە ديپلوماتيالىق ارەكەتتىڭ ناتيجەسىز بولۋىندا عانا ەمەس. ەڭ باستى پروبلەما – ۆاشينگتوننىڭ رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى سوعىسىنىڭ شىنايى تابيعاتىن ءالى دە دۇرىس تۇسىنبەۋىندە.

بۇل تۋرالى 19FortyFive باسىلىمى جازادى.

ۋيتكوفف پەن كۋشنەر ماسكەۋدە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن شامامەن ءۇش ساعات كەلىسسوز جۇرگىزدى. ودان كەيىن كيەۆكە بارىپ، ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيمەن بىرنەشە ساعات سويلەستى. اقش تاراپى سوعىستى توقتاتۋعا باعىتتالعان جاڭا ۇسىنىستارىن تانىستىرعانىمەن، تاراپتار اتىستى توقتاتۋ جونىندە ورتاق مامىلەگە كەلە المادى.

ماسەلە – جاي عانا تەرريتوريا ءۇشىن تالاس ەمەس

ەندريۋ ميحتانىڭ پىكىرىنشە، ۆاشينگتوننىڭ نەگىزگى قاتەلىگى – رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى سوعىستى كادىمگى اۋماقتىق داۋ رەتىندە قاراستىرۋى.

شىن مانىندە، دونباستىڭ ەكى تاراپ ءۇشىن دە ستراتەگيالىق ماڭىزى الدەقايدا تەرەڭ.

ۋكراينا ءۇشىن بۇل ايماقتاعى قورعانىس شەپتەرىن ساقتاۋ – تەك بەلگىلى ءبىر تەرريتوريانى ۇستاپ قالۋ ماسەلەسى ەمەس، مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ومىرشەڭدىگىنە تىكەلەي قاتىستى بولىپ كەلەتىن باستى فاكتور. ساراپشىنىڭ پايىمداۋىنشا، بۇل پوزيتسيالاردىڭ ۋكراينا ءۇشىن جوعالۋى رەسەي ارمياسىنا دنەپر باعىتىنا، ودان ءارى ۋكراينانىڭ ورتالىق بولىگىنە قاراي جىلجۋعا مۇمكىندىك بەرۋى مۇمكىن.

ال كرەمل ءۇشىن دونباستان باس تارتۋ اسكەري عانا ەمەس، ساياسي تۇرعىدان دا اۋىر سالدارعا اكەلۋى ىقتيمال. ويتكەنى رەسەي ۋكرايناداعى سوعىسقا وراسان زور ادام رەسۋرسىن، قارجى مەن اسكەري تەحنيكانى جۇمسادى. وسىنداي شىعىنداردان كەيىن ماسكەۋدىڭ نەگىزگى اسكەري ماقساتتارىنىڭ بىرىنەن باس تارتۋى رەسەي قوعامىنداعى سوعىس تۋرالى رەسمي پايىمداۋعا سوققى بولىپ ءتيۋى مۇمكىن.

پۋتين سوعىستى سوزۋعا دايىن با؟

ميحتانىڭ باعالاۋىنشا، پۋتين قازىرگى جاعدايدا ءوزىن بىرتىندەپ جەڭىسكە جاقىنداپ كەلەمىن دەپ ەسەپتەيدى.

سوندىقتان ماسكەۋدىڭ كەلىسسوزدەرگە قاتىسۋى سوعىستى دەرەۋ توقتاتۋعا دايىن ەكەنىن بىلدىرمەيدى. رەسەي ۋكرايناعا قارسى اسكەري قىسىمدى جالعاستىرىپ، سونىڭ ىشىندە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمعا سوققىلارىن كۇشەيتىپ وتىر. كرەملدىڭ ەسەبى – الداعى قىس ماۋسىمىن ۋكراينا ءۇشىن بارىنشا اۋىر وتكىزۋ ارقىلى كيەۆكە ساياسي جانە ەكونوميكالىق قىسىمدى ارتتىرۋ.

وسى تۇرعىدان العاندا، ۋيتكوفف پەن كۋشنەردىڭ ساپارىنىڭ باستى ناتيجەسى كەلىسىمنىڭ جاسالۋى ەمەس، كەلىسىمگە جەتۋدىڭ قانشالىقتى قيىن ەكەنىن ۆاشينگتوننىڭ تاعى ءبىر مارتە ءتۇسىنۋى بولۋى مۇمكىن.

ميحتا:

«ەگەر كۋشنەر مەن ۋيتكوففتىڭ ساپارى قانداي دا ءبىر ناتيجە بەردى دەسەك، ول – سوعىستىڭ تاعى ءبىر جىلعا، ءتىپتى ودان دا ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلۋى ىقتيمال ەكەنى تۋرالى ايقىن بەلگىنى اڭعارتىپ قانا قويدى».

اتىستى توقتاتۋ ءبىتىمى – تۇراقتى بەيبىتشىلىك ەمەس

امەريكا ساراپشىسى ۆاشينگتوننىڭ تاعى ءبىر ءالسىز تۇسىنا نازار اۋدارادى: اقش-تىڭ شىعىس ەۋروپاداعى ۇزاق مەرزىمدى قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە قالىپتاسپاعان.

ويتكەنى اتىستى توقتاتۋ مەن تۇراقتى بەيبىتشىلىكتىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي.

ەگەر سوعىس ۋاقىتشا توقتاعانىمەن، رەسەيدىڭ قايتادان اسكەري كۇش قولدانۋىنا توسقاۋىل بولاتىن قاۋىپسىزدىك تەتىكتەرى جاسالماسا، مۇنداي ءبىتىم كەلەسى قاقتىعىسقا دەيىنگى ۇزىلىسكە عانا اينالۋى مۇمكىن.

سوندىقتان ميحتا ۆاشينگتونعا ناتو-نىڭ سولتۇستىك جانە شىعىس قاناتىنداعى مەملەكەتتەرمەن اسكەري-ساياسي ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋدى ۇسىنادى. ونىڭ ويىنشا، رەسەيدىڭ اگرەسسيالىق ساياساتىنىڭ ودان ءارى كەڭەيۋىن تەجەۋگە قابىلەتتى ايماقتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ قاجەت.

ءتۇيىن

ۋيتكوفف پەن كۋشنەردىڭ ساپارىنىڭ ناتيجەسىز اياقتالۋى ۋكرايناداعى سوعىستىڭ ديپلوماتيالىق جولمەن تەز شەشىلە سالاتىن قاراپايىم داۋ ەمەستىگىن كورسەتەدى.

بۇل جەردە ماسەلە تەك دونباستىڭ كىمگە تيەسىلى بولاتىنىندا ەمەس. ماسەلە – رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قاتىستى ستراتەگيالىق ماقساتتارىندا، ۋكراينانىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىگىندە جانە ەۋروپانىڭ بولاشاق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىندا جاتىر.

سوندىقتان ۆاشينگتوننىڭ الدىندا ەكى ءتۇرلى مىندەت تۇر. ءبىرىنشىسى – سوعىستى توقتاتۋدىڭ ديپلوماتيالىق جولىن تابۋ. ەكىنشىسى – سوعىس توقتاعاننان كەيىن رەسەيدىڭ قايتا كۇش قولدانۋىنا جول بەرمەيتىن قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ.

ەگەر تاپ وسى ەكىنشى ماسەلە شەشىلمەسە، العاشقى كەلىسىم ۋاقىتشا عانا سيپاتتا قالۋى مۇمكىن.

وسى سەبەپتى ۋيتكوفف–كۋشنەر ميسسياسىنىڭ باستى ساباعى – بەيبىتشىلىككە قول جەتكىزۋ ءۇشىن تەك ماسكەۋمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋ جەتكىلىكسىز. ۆاشينگتون ۋكراينا قاۋىپسىزدىگىن عانا ەمەس، رەسەيدىڭ ودان ءارى ەكسپانسياسىن تەجەۋگە قابىلەتتى بۇكىل شىعىس ەۋروپانىڭ قاۋىپسىزدىك مودەلىن قايتا قاراۋعا ءماجبۇر بولۋى مۇمكىن.

دەمەك، قازىرگى ديپلوماتيالىق تىعىرىق سوعىستىڭ اياقتالۋعا جاقىنداعانىن ەمەس، كەرىسىنشە ونىڭ ستراتەگيالىق سيپاتى ۆاشينگتون ويلاعاننان الدەقايدا كۇردەلى ەكەنىن اڭعارتادى.

Abai.kz