اگروسەكتوردى ەرتە قارجىلاندىرۋ: «كەڭ دالا 2» باعدارلاماسىنىڭ ەكونوميكالىق استارى مەن بۇرىنعى رەفورمالاردىڭ ساباعى

1 قازاننان باستاپ 2027 جىلدىڭ ماۋسىمىنا ارنالعان «كەڭ دالا 2» باعدارلاماسى بويىنشا ءوتىنىم قابىلداۋدىڭ باستالۋى — وتاندىق اگروونەركاسىپ كەشەنىن (اوك) قارجىلاندىرۋداعى ماڭىزدى ينستيتۋتسيونالدىق بۇرىلىس بولىپ تابىلادى.

اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ تەتىگىنىڭ بۇرىنعى جۇيەدەن نەگىزگى ايىرماشىلىعى، ونىڭ قۇرىلىمدىق كەمشىلىكتەرى جانە 5%-دىق جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەندىرۋدىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى تومەندەگىدەي وزەكتى فاكتورلار ارقىلى اشىلادى.

بۇعان دەيىنگى اگرارلىق باعدارلامالاردىڭ ناتيجەلەرى مەن كەمشىلىكتەرى

سوڭعى ونجىلدىقتا اتقارىلعان «اگروبيزنەس-2020»، «اوك دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى» جانە العاشقى «كەڭ دالا» سياقتى باستامالار اگروسەكتورعا بەلگىلى ءبىر سەرپىن بەرگەنىمەن، بىرقاتار جۇيەلى كەمشىلىكتەردى ايقىنداپ بەردى:

«سوڭعى ساتتە» قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى: بۇرىن نەسيە رەسۋرستارى نەگىزىنەن اقپان-ناۋرىز نەمەسە ءساۋىر ايلارىندا بەرىلەتىن. بۇل ديقانداردى ناۋقان قارساڭىندا جانار-جاعارمايدى، تۇقىم مەن تىڭايتقىشتى جوعارى نارىقتىق باعامەن جەدەل ساتىپ الۋعا ماجبۇرلەپ، ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن قىمباتتاتتى.

سۋبسيديالاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمسىزدىگى مەن سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى: تىكەلەي سۋبسيديالاۋ مەحانيزمى كوبىنە ناقتى ءوندىرىس كولەمىنە ەمەس، ەگىس القاپتارىنىڭ كولەمىنە بايلانىستى بولدى. بۇل جالعان ەسەپتىلىككە جانە قارجىنىڭ ماقساتسىز جۇمسالۋىنا اكەلىپ سوقتى.

كەپىل ساياساتىنىڭ قاتاڭدىعى: شاعىن جانە ورتا فەرمەرلەر اۋىلداعى جىلجىمايتىن مۇلىكتىڭ نارىقتىق وتىمدىلىگى تومەن بولعاندىقتان، كوممەرتسيالىق بانكتەر مەن ينستيتۋتسيونالدىق ينۆەستورلاردان نەسيە الا المادى.

تومەن ونىمدىلىك پەن ەكسپورتتىق ديۆەرسيفيكاتسيانىڭ ازدىعى: قىرۋار مەملەكەتتىك قولداۋعا قاراماستان، گەكتار ونىمدىلىگى كورشىلەس ەلدەرمەن سالىستىرعاندا تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىردى.

ەرتە قارجىلاندىرۋ تەتىگىنىڭ ەكونوميكالىق ارتىقشىلىعى

2024 جىلدان باستاپ ەنگىزىلگەن 1 قازاننان باستالاتىن ەرتە قارجىلاندىرۋ جۇيەسى فەرمەرلەرگە مىنانداي ەكونوميكالىق پايدا اكەلەدى:

نەسيە الۋ & ارزانداتىلعان رەسۋرستاردى الدىن الا ساتىپ الۋ [قاراشا–جەلتوقسان]

تەحنيكانى جوندەۋ & دايىندىق جۇمىستارى [قاڭتار–اقپان]

ساپالى تۇقىممەن ەگىستىك جۇمىسىن تولىق باستاۋ ء[ساۋىر–مامىر]

ماۋسىمدىق ينفلياتسيادان قورعانۋ: كۇزدە نەسيە العان شارۋا تىڭايتقىشتار مەن ديزەل وتىنىن ماۋسىمارالىق تومەن باعامەن ساتىپ الادى.

وپەراتسيالىق تسيكلدى جوسپارلاۋ: تۇقىم قورىن ساپالى سۇرىپتاۋعا جانە تەحنيكالىق پاركتى الدىن الا تولىق جوندەۋدەن وتكىزۋگە ۋاقىت پەن قاراجات جەتكىلىكتى بولادى.

«دامۋ» قورىنىڭ كەپىلدىگى (85%): كەپىلدىك مۇلكى جەتىسپەيتىن فەرمەرلەر ءۇشىن «دامۋ» قورىنىڭ كەپىلدىك بەرۋ مەحانيزمى ەنگىزىلۋى نەسيەگە قولجەتىمدىلىكتى ەداۋىر ارتتىردى.

ءتۇيىن جانە بولاشاق ەكونوميكالىق تاۋەكەلدەر

«كەڭ دالا 2» باعدارلاماسى بويىنشا بولىنەتىن قارجى كولەمىنىڭ ارتۋى (2022 جىلعى 140 ملرد تەڭگەدەن 2025 جىلى 500 ملرد تەڭگەدەن استام دەڭگەيگە ءوسۋى) مەملەكەتتىڭ اگروسەكتورعا دەگەن سەنىمىن كورسەتەدى. جىلدىق 5%-دىق ستاۆكا اگرارلىق سەكتوردىڭ رەنتابەلدىلىگىن ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

دەگەنمەن، ماكروەكونوميكالىق تۇرعىدان مىنا تاۋەكەلدەردى ەسكەرۋ قاجەت:

تىكەلەي ارزانداتىلعان نەسيەنىڭ ينفلياتسيالىق قىسىمى: جۇيەلى باقىلاۋ بولماسا، جەڭىلدەتىلگەن رەسۋرس سۋبسيديالاناتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ جاساندى وسۋىنە اكەلۋى مۇمكىن.

ءونىمدى وڭدەۋ ماسەلەسى: تەك شيكىزات ءوندىرىسىن قارجىلاندىرۋمەن شەكتەلمەي، قايتا وڭدەۋ (استىقتى تەرەڭ وڭدەۋ، ەت-ءسۇت كلاستەرلەرى) وندىرىسىمەن ينتەگراتسيالاۋدى كۇشەيتۋ قاجەت.

قازان ايىندا باستالاتىن 2027 جىلعى ەگىس ماۋسىمىن قارجىلاندىرۋ ناۋقانى — اۋىل شارۋاشىلىعىن دوتاتسيالىق مودەلدەن ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءوزىن-ءوزى اقتايتىن، نارىقتىق ءارى الدىن الا جوسپارلاناتىن وندىرىستىك جۇيەگە كوشىرۋدىڭ ماڭىزدى كادامى بولىپ سانالادى.

Abai.kz