ەكونوميكالىق ءوسىم قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى پوزيتسياسىن قالاي نىعايتتى – بۇل تۋرالى Berlin Today ساراپشىلارى تۇسىندىرەدى

ادەتتەگى جۇمىس كۇنىنىڭ تاڭىندا قازاقستانداعى وتباسى بىرنەشە جىل بۇرىن عانا سالىنعان پاتەرىنەن شىعىپ، بالاسىن جاقىندا اشىلعان مەكتەپكە اپارىپ، ءوز ەلىندە قۇراستىرىلعان اۆتوكولىكپەن جۇمىسقا بارۋى مۇمكىن. اتا-انالاردىڭ ءبىرى ءىرى كومپانيادا ەڭبەك ەتسە، ەكىنشىسى تسيفرلىق ماركەتپلەيستەر ارقىلى تاۋار ساتىپ، قولما-قول اقشاسىز تولەم قابىلداپ، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ونلاين بايلانىس جاسايتىن شاعىن كاسىپ جۇرگىزۋى مۇمكىن.

ءبىر قاراعاندا بۇل ەشكىمدى تاڭعالدىرماۋى مۇمكىن. بىراق وسى كورىنىستەر ارقىلى قازاقستاننىڭ سوڭعى جىلدارى قانشالىقتى وزگەرگەنىن اڭعارۋعا بولادى. ەل جاڭا كەزەڭگە قوماقتى تابيعي رەسۋرستار مەن سالىستىرمالى تۇردە دامىعان قارجى جۇيەسىنە جانە حالىقارالىق ينۆەستيتسيا تارتۋداعى كوپجىلدىق تاجىريبەگە يە بولا وتىرىپ، 2019 جىلى قادام باستى. الايدا ەلدىڭ الدىندا قازاقستان وسى ارتىقشىلىقتارىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتاپ، ەكونوميكانى بولاشاقتا مۇناي مەن وزگە دە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلتا الا ما دەگەن بۇدان دا كۇردەلى ماسەلە تۇردى.

سوڭعى جەتى جىلداعى ناتيجەلەر بۇل ۇدەرىستىڭ قازىردىڭ وزىندە ءجۇرىپ جاتقانىن كورسەتەدى. قازاقستان جاھاندىق پاندەميانىڭ سالدارىن، جەتكىزۋ تىزبەكتەرىندەگى ىركىلىستەردى جانە بارعان سايىن كۇردەلەنە تۇسكەن گەوساياسي احۋالدى ەڭسەرۋگە ءماجبۇر بولدى. سوعان قاراماستان وسى سىناقتاردان وتكەن ەل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكونوميكالىق تۇرعىدان اۋقىمدى، كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىگى جوعارى ءارى سىرتقى الەممەن بايلانىسى نىعايا تۇسكەن مەملەكەتكە اينالدى.

حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ارقىلى ولشەنەتىن ءوسىم

سوڭعى جەتى جىلدا قازاقستانداعى جان باسىنا شاققانداعى جالپى ىشكى ءونىم 50%-دان استام ءوستى. بۇل بىرىنەن كەيىن ءبىرى جالعاسقان سىرتقى كۇيزەلىستەرگە قاراماستان دامۋىن جالعاستىرعان ەكونوميكالىق ءوسىمدى، سونداي-اق بۇگىندە سانى 20 ميلليوننان اسىپ وتىرعان حالىقتىڭ ءوسىمىن كورسەتەدى. اتالعان كورسەتكىش قازاقستاندى ورتالىق ازياداعى ايرىقشا ورنى بار ەلدەردىڭ قاتارىنا شىعارادى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ 2025 جىلعى دەرەكتەرىنە سايكەس، قازاقستاندا جان باسىنا شاققانداعى ءجىو شامامەن 14 700 دوللاردى قۇرادى. وزبەكستاندا بۇل كورسەتكىش شامامەن 4 000 دوللار، ال قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا شامامەن 3 100 دوللار بولدى.

الايدا جان باسىنا شاققانداعى تابىس كورسەتكىشى ەكونوميكانىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن تولىق سيپاتتاي المايدى. نەعۇرلىم ماڭىزدى وزگەرىستەر جەكە كاسىپكەرلىك رولىنەن بايقالادى. قازاقستاندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستە شامامەن 4,5 ميلليون ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. بۇل جەتى جىل بۇرىنعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 31,6%-عا ارتىق. تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى جوعارى قارقىنمەن ءوسىپ، 2025 جىلدىڭ سوڭىندا 2,3 ميلليونعا جەتتى، ياعني، 47,5%-عا ارتتى. ءىس جۇزىندە بۇل قازاقستان حالقىنىڭ ءاربىر بەسىنشى تۇرعىنىنان استامى وسى سەكتورمەن بايلانىستى دەگەندى بىلدىرەدى.

بۇل – وتە ماڭىزدى جايت، ويتكەنى قازاقستان ۇزاق ۋاقىت بويى رەسۋرستارعا باي كوپتەگەن ەلدەرگە ءتان كۇردەلى ماسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر: ەكونوميكانىڭ نەگىزگى بولىگىندە مەملەكەت پەن ساناۋلى ءىرى كومپانيالاردىڭ ىقپالى باسىم. شاعىن بيزنەستىڭ كەڭەيۋى بۇل قۇرىلىمدىق ماسەلە تولىق شەشىلدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. دەگەنمەن ءداستۇرلى سالالارمەن قاتار ەلدە كاسىپكەرلىككە نەگىزدەلگەن نەعۇرلىم اۋقىمدى ەكونوميكا قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تۇسىندا بۇل وزگەرىس ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەردى كەڭىرەك بولۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى باستامانىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى. ونىڭ «ادىلەتتى قازاقستان» تۋرالى ساياسي ۇستانىمى كوبىنە ينستيتۋتسيونالدىق جانە الەۋمەتتىك رەفورمالار تۇرعىسىنان قاراستىرىلادى. الايدا ونىڭ ەكونوميكالىق ءمانى دە زور: ورنىقتى ءوسىم وعان قوعامنىڭ نەعۇرلىم باسىم بولىگى قاتىسقان جاعدايدا عانا قامتاماسىز ەتىلەدى. جاڭا كاسىپورىندار، ونەركاسىپتىك جوبالار، قۇرىلىس جانە قوعامدىق قىزمەت كورسەتۋ سالالارى — مۇنىڭ ءبارى قالالىق ورتاعا بەيىمدەلۋى ارتىپ كەلە جاتقان حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدى قاجەت ەتەتىن ەڭبەك نارىعىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتتى.

ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ ناقتى ناتيجەلەرى

ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر ماتەريالدىق سيپاتقا يە بولعاندا عانا ونىڭ ءمانى ايقىندالا تۇسپەك. قازاقستاندا كەيىنگى جىلدارداعى وزگەرىستەردىڭ ەداۋىر بولىگىن تۇرعىن ۇيلەر، مەكتەپتەر، مەديتسينالىق نىساندار مەن زاۋىتتاردان انىق بايقاۋعا بولادى. 2019-2025 جىلدار ارالىعىندا ەلدە 118,3 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل كورسەتكىش حالىق سانىنىڭ ءوسۋى، تۇرعىن ۇيگە سۇرانىستىڭ ارتۋى جانە دەموگرافيالىق احۋالدىڭ جاقسارۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇگىندە ەل حالقىنىڭ سانى ارتىپ كەلەدى، قالالارعا جاڭا تۇرعىندار قونىستانۋدا، ال جاس وتباسىلارعا تۇرعىن ءۇي مەن ينفراقۇرىلىم قاجەت.

سوندىقتان قازىرگى 761 مەكتەپ پەن 345 بالاباقشانىڭ سالىنۋى جاي عانا ستاتيستيكالىق كورسەتكىش ەمەس. جاڭا مەكتەپتەر سىنىپتاردىڭ شامادان تىس تولۋى، ءىرى قالالىق ورتالىقتارعا كوشى-قون ءۇردىسى جانە قازاقستاندىقتاردىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ قالىپتاسۋى سياقتى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان. ولاردىڭ ماڭىزدىلىعى عيماراتتاردى سالۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. نەگىزگى ماسەلە جوعارى ەكونوميكالىق جانە دەموگرافيالىق ءوسۋدىڭ بالالارعا ناقتى قانداي جاقسى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىندە جاتىر.

دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە دە وسىنداي سالماقتى وزگەرىستەر بايقالادى. 2023-2025 جىلدار ارالىعىندا ەلدە نەبارى ءۇش جىلدىڭ وزىندە 813 مەديتسينالىق نىسان سالىندى. ونىڭ 655-ءى – اۋىلدىق جەرلەردەگى العاشقى مەديتسينالىق-سانيتاريالىق كومەك كورسەتۋ ۇيىمدارى. وسى كەزەڭدە كۇتىلەتىن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 2,79 جىلعا ۇزارىپ، 75,97 جاسقا جەتتى.

بۇل وزگەرىستى قانداي دا ءبىر ساياساتپەن نەمەسە قۇرىلىس باعدارلاماسىمەن ءتۇسىندىرۋ مۇمكىن ەمەس. ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنا حالىقتىڭ تابىسى، ءومىر سالتى، مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگى، قورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيى جانە دەموگرافيالىق فاكتورلار اسەر ەتەدى. سوعان قاراماستان وزگەرىستەردىڭ جالپى باعىتى ماڭىزدى. ۇلتتىق دامۋدىڭ ەڭ ايقىن ولشەمدەرىنىڭ ءبىرى – ەكونوميكانىڭ قانشا ءونىم وندىرگەنى عانا ەمەس، حالقىنىڭ ۇزاق ءارى سالاماتتى ءومىر ءسۇرۋى.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پرەزيدەنتتىگى قوعامداعى وسى وزگەرىستەرمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. ونىڭ اكىمشىلىگى وسىدان ون جىل بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا جاسىراق، سىرتقى الەممەن بايلانىسى نىعايعان جانە تالاپشىل بولا تۇسكەن قوعامنىڭ سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرۋگە ءماجبۇر بولدى. تۇراقتىلىق ءالى دە ماڭىزدى قۇندىلىق بولىپ قالا بەرەدى. الايدا بۇگىندە ونىڭ ماڭىزى حالىقتىڭ ومىرىنە ناقتى قانداي يگىلىك اكەلەتىنى ارقىلى باعالانا تۇسۋدە.

تاۋاردى يمپورتتاۋدان وندىرۋگە كوشۋ

قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق مودەلىن تەك الەۋمەتتىك شىعىستاردى ۇلعايتۋ ارقىلى وزگەرتۋ مۇمكىن ەمەس. ەل ءوزى تۇتىناتىن تاۋارلاردان ارتىق ءونىم ءوندىرىپ، شيكىزات ءوندىرۋشى سالالاردان تىس جەرلەردە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋى قاجەت.

وسىنىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە اۆتوموبيل ونەركاسىبىن اتاۋعا بولادى. سوڭعى جەتى جىلدا قازاقستاندا شامامەن 800 مىڭ اۆتوموبيل ءوندىرىلدى. ەل ىشىندە قۇراستىرىلعان اۆتوموبيل – حالىق تۇتىناتىن تاۋار عانا ەمەس. اۆتوكولىك ءوندىرىسى جەتكىزۋشىلەر، لوگيستيكالىق كومپانيالار، ينجەنەرلەر، تەحنيكالىق ماماندار مەن بىلىكتى جۇمىسشىلاردىڭ قىزمەتىن قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

بۇل سونداي-اق بۇرىننان كەنجەلەپ قالعان ونەركاسىپتىك قۇزىرەتتەردىڭ بىرتىندەپ قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. وسىنداي ۇدەرىس ەكونوميكانىڭ باسقا دا كوپتەگەن سالالارىندا بايقالادى.

قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، تەك ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ وزىندە 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 57 200-دەن استام جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرگەن 860 جوبا ىسكە قوسىلدى. بۇدان بولەك، 2030 جىلعا دەيىن جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ، ءوندىرىستىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەتىن تاعى 200-گە جۋىق جاڭا جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

قازاقستاندا سونداي-اق 2025–2029 جىلدارى 140 وندىرىستىك جوبانى ىسكە قوسۋ كوزدەلۋدە. ءاربىر جاڭا زاۋىت تاريحي تۇرعىدان شيكىزات ەكسپورتىنا ەداۋىر تاۋەلدى بولعان ەكونوميكانىڭ وندىرىستىك بازاسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستان ءوزىنىڭ تابيعي ارتىقشىلىقتارىنان باس تارتپايدى. مۇناي، ۋران، مەتالدار جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ەلدى وركەندەتۋگە نەگىز بولاتىن سالالار رەتىندە قالا بەرەدى. ناقتى ماقسات – اتالعان سالالاردىڭ اينالاسىندا شيكىزاتتى ەل ىشىندە وڭدەۋ، دايىن ءونىم شىعارۋدى ارتتىرۋ جانە وتاندىق وندىرۋشىلەردى حالىقارالىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنە تارتۋ سياقتى ەكونوميكانىڭ قوسىمشا دەڭگەيلەرىن قالىپتاستىرۋ.

ءدال وسى ارادا قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋىنىڭ ءمانى وزگەشە قىرىنان كورىنە باستايدى. كوپ جىلدار بويى الەمدىك مۇحيتقا شىعار جولى جوق ەڭ ءىرى مەملەكەت مارتەبەسى، ەڭ الدىمەن، شەكتەۋ رەتىندە قاراستىرىلىپ كەلدى. بۇگىندە ەۋرازيا ارقىلى وتەتىن ساۋدا باعىتتارى قايتا قارالىپ جاتقان كەزدە، قازاقستان قىتاي، ەۋروپا، رەسەي، كاۆكاز جانە ورتالىق ازيا ءوڭىرى اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن، ياعني توعىز جولدىڭ تورابى رەتىندەگى ءرولىن بارعان سايىن ايقىنداي تۇسۋدە.

ايماقتاعى ەڭ ءىرى ەكونوميكالىق پلاتفورما

جالپى العاندا، ورتالىق ازيا جاڭعىرۋ كەزەڭىنە قادام باستى. وزبەكستان ەكونوميكاسىن اشىپ، قارقىندى دامۋ كەزەڭىنە قادام باستى. قىرعىز رەسپۋبليكاسى مەن تاجىكستان دا ءوسىم قارقىنىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتۋدە، دەگەنمەن ولار تومەنىرەك بازادان باستاپ وتىر. قازاقستان ءۇشىن كورشىلەس ەلدەردىڭ دامىعانى ءتيىمدى: ول نارىقتاردىڭ كەڭەيۋىنە، ساۋدا بايلانىستارىنىڭ نىعايۋىنا جانە ءوڭىر ىقپالىنىڭ ارتۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالارى ازىرگە قارجىلىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق مۇمكىندىكتەر دەڭگەيى جاعىنان قازاقستانمەن بىردەي دەڭگەيگە جەتكەن جوق.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، 2025 جىلى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نومينالدى كولەمى شامامەن 306 ملرد دوللارعا جەتتى، ال وزبەكستان ەكونوميكاسىنىڭ كولەمى شامامەن 147 ملرد دوللاردى، قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكاسى 22,6 ملرد دوللاردى قۇرادى. جان باسىنا شاققانداعى تابىستىڭ جوعارى بولۋى، جيناقتالعان ينۆەستيتسيالار كولەمى، نەعۇرلىم دامىعان قارجى سەكتورى جانە حالىقارالىق ىسكەرلىك ينفراقۇرىلىم قازاقستانعا وڭىردە ايرىقشا ءرول اتقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ اۋقىمى وسى ارتىقشىلىقتى ايقىن كورسەتەدى. تەك 2025 جىلى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ (تشي) جالپى اعىنى 20,5 ملرد دوللارعا جەتىپ، 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 14,4%-عا ارتتى. قازاقستان ەكونوميكاسى ينۆەستيتسيا تارتۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. بۇل كورسەتكىشتەردىڭ ءوزى جاھاندىق اۋمالى-توكپەلى كەزەڭ جاعدايىندا دا ەلدىڭ حالىقارالىق كاپيتال تارتۋ قابىلەتىنىڭ ساقتالىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.

ينۆەستورلاردى بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تابيعي رەسۋرستار قىزىقتىرادى، الايدا ماسەلە مۇنىمەن عانا شەكتەلىپ قالمايدى. قازاقستان اۋقىمدى ەكونوميكانى، كورشىلەس نارىقتارعا قولجەتىمدىلىكتى، شىعىس پەن باتىس ەلدەرىمەن جولعا قويىلعان بايلانىستاردى، سونداي-اق حالىقارالىق بيزنەسكە باعدارلانعان قارجى ينستيتۋتتارىن ۇسىنادى. مۇنداي ۇيلەسىمدىلىكتى باسقا ەلدە قىسقا مەرزىمدە قالىپتاستىرۋ – كۇردەلى ماسەلە.

بۇگىندە قازاقستان ءوڭىردىڭ نەگىزگى ەكونوميكالىق پلاتفورماسى ءرولىن اتقارىپ وتىر. مۇندا كاپيتال تارتۋعا، ءونىم وندىرۋگە جانە كومپانيالار ءۇشىن ورتالىق ازيانىڭ كەڭ اۋقىمدى نارىعىنا شىعۋىنا مۇمكىندىك جەتكىلىكتى.

سىندارلى كەزەڭدەگى سەرپىلىس

جەتى جىل – مەملەكەتتىڭ دامۋ تاريحى ءۇشىن سالىستىرمالى تۇردە العاندا كوپ ۋاقىت ەمەس. الايدا قازاقستان ءۇشىن وسى ءبىر قاس-قاعىم كەزەڭ ايتۋلى وقيعالارعا باي ۋاقىت ارالىعى بولدى. پرەزيدەنت توقاەۆ 2019 جىلى قىزمەتىنە كىرىسكەننەن بەرى ەلدى داعدارىستار جاعدايىندا باسقاردى. بۇل ورنىققان ساياسي جانە ەكونوميكالىق جۇيەلەردىڭ وزىنە زور سىناق بولار ەدى.

ونىڭ باسشىلىعى ءبىر عانا ايتۋلى جوبامەن ەمەس، مەملەكەت، بيزنەس جانە قوعام اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى جاڭاشا قالىپتاستىرۋعا دەگەن ۇمتىلىسپەن سيپاتتالدى. بۇل الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمعا باسا نازار اۋدارۋدى، كاسىپكەرلىكتى قولداۋدى، ونەركاسىپتى دامىتۋدى جانە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارالاردى قامتىدى.

سونىمەن قاتار قازاقستان پراگماتيكالىق كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىن ساقتاپ كەلەدى. بۇل ءىرى دەرجاۆالاردىڭ اراسىندا ورنالاسقان ەل ءۇشىن اسا ماڭىزدى بولىپ قالا بەرەدى. قىتايمەن، رەسەيمەن، ەۋروپالىق وداقپەن، اقش-پەن، سونداي-اق يسلام جانە تۇركى الەمىمەن قارىم-قاتىناستاردى جولعا قويۋ ەلگە كاپيتال تارتۋعا جانە گەوساياسي ىدىراۋ جاعدايىندا مانەۆر جاساۋ مۇمكىندىگىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.

سونىمەن قاتار ايتارلىقتاي سىن-قاتەرلەر دە ساقتالۋدا. ينفلياتسيا ءۇي شارۋاشىلىقتارىنىڭ كىرىستەرىنە اسەر ەتۋدە. ءىرى قالالار مەن اۋىلدىق جەرلەر اراسىندا ەلەۋلى ايىرماشىلىقتار ءالى دە ساقتالىپ وتىر. ينفراقۇرىلىم دەموگرافيالىق وسىمگە ىلەسە دامۋى قاجەت، ال مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاعا قاتىسۋ دەڭگەيى بۇرىنعىسىنشا جوعارى. جاڭا ونەركاسىپ كاسىپورىندارى وندىرىستىك كورسەتكىشتەردى ورىنداۋمەن عانا شەكتەلمەي، شىن مانىندە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءتيىس.

بۇل شەكتەۋلەردى مويىنداۋ سوڭعى جەتى جىلداعى وزگەرىستەردىڭ اۋقىمىن تومەندەتپەيدى. كەرىسىنشە، بۇل وزگەرىستەردىڭ ءمان-ماڭىزىن ايقىنداي تۇسەدى. كۇنىن جاڭا پاتەردە باستاپ، بالاسىن جاڭا مەكتەپكە اپارىپ، ورنىقتى ەكونوميكا جاعدايىندا ەڭبەك ەتىپ، اقشا تاۋىپ جۇرگەن قاراپايىم وتباسى ەشقاشان ءوزىن ۇلتتىق وزگەرىستەردىڭ ايعاعى رەتىندە قابىلداماۋى مۇمكىن. الايدا تۇپتەپ كەلگەندە، دامۋ ءدال وسىنداي كۇندەلىكتى وزگەرىستەرمەن ولشەنەدى. قازاقستان دامۋ جولىنداعى وتپەلى كەزەڭدى ءالى تولىق اياقتاعان جوق. دەگەنمەن پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەل بۇرىنعى جەتىستىكتەردى ساقتاپ قالۋدان دامۋدىڭ كەلەسى كەزەڭىنىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋعا كوشتى.

Abai.kz