قازاقستان، بەلگيا جانە ەو ارىپتەستىگى قالاي وربىمەك؟
قازاقستاننىڭ بەلگيا مەن ليۋكسەمبۋرگتەگى ەلشىسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋروپالىق وداق جانىنداعى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى رومان ۆاسيلەنكو Press Club Brussels Europe ءباسپاسوز كلۋبىندا بەلگيا كورولى فيليپپ پەن كورولەۆا ماتيلدانىڭ قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ قورىتىندىلارىنا، سونداي-اق قازاقستان–بەلگيا جانە قازاقستان–ەۋروپا ىنتىماقتاستىعىنىڭ پەرسپەكتيۆالارىنا ارنالعان بريفينگتە ءسوز سويلەدى.
تالقىلاۋعا بەلگيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق ازيا جانە كاۆكاز دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى گ. ديۋبۋا، ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتىنىڭ سىرتقى ساياسات جونىندەگى كەڭەسشىسى مەريلين دجوزەفسون، ديپلوماتيالىق كورپۋس، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن ساراپشىلىق قوعامداستىق وكىلدەرى قاتىستى.
ءوز سوزىندە ر. ۆاسيلەنكو 12–14 قازاندا وتكەن بەلگيا مونارحىنىڭ قازاقستانعا العاشقى مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ تاريحي ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ، ونىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي ديالوگتى نىعايتۋداعى جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋدەگى ماڭىزدى رولىنە توقتالدى.
ەلشى ساپاردىڭ ناقتى ناتيجەلەرىنە جان-جاقتى توقتالدى. اتاپ ايتقاندا، ساپار بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلداپ، ال ەكى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرى 2027–2029 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىقتىڭ جول كارتاسىنا قول قويدى. ساپار اياسىندا 16 كوممەرتسيالىق كەلىسىم مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر جانە عىلىمي مەكەمەلەر اراسىنداعى 22 كەلىسىمدى قوسا العاندا، جالپى 40 قۇجات تۋرالى جاريالاندى.
كولىك جانە لوگيستيكا، اسا ماڭىزدى مينەرالدار، اۋىل شارۋاشىلىعى، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ جانە جوعارى تەحنولوگيالار سالالارىندا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. اتاپ ايتقاندا، انتۆەرپەن-بريۋگگە پورتى مەن قازاقستاننىڭ اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ، سونداي-اق اسا ماڭىزدى شيكىزاتتى وڭدەۋ، عىلىمي زەرتتەۋلەر جانە جاساندى ينتەللەكت سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ پەرسپەكتيۆالارى اتاپ ءوتىلدى.
ر. ۆاسيلەنكو سوڭعى ونجىلدىقتا ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى ءۇش ەسەدەن استام ءوسىپ، 2025 جىلى شامامەن 765 ملن ەۋروعا جەتكەنىن حابارلادى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا 100-دەن استام بەلگيالىق كومپانيا قىزمەت اتقارۋدا.
ەۋروپالىق وداقپەن ىنتىماقتاستىق تۇرعىسىندا ەلشى قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى ەو-نىڭ نەگىزگى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەسى رەتىندەگى ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. 2025 جىلى قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 45 ملرد اقش دوللارىنان استى. ودان ءارى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ باسىم باعىتتارى رەتىندە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىن دامىتۋ، ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك، اسا ماڭىزدى شيكىزات جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالار ايقىندالدى.
وسى ورايدا ديپلومات قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بيىلعى ماۋسىم ايىندا بريۋسسەلگە جاساعان ساپارىنىڭ جانە 2025 جىلعى ساۋىردە سامارقاندتا وتكەن «ورتالىق ازيا – ەو» العاشقى ءسامميتىنىڭ ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى.
رەسپۋبليكا كۇنى مەن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 35 جىلدىعى قارساڭىندا ر. ۆاسيلەنكو ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ناتيجەلەرىنە، جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالارعا جانە تسيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ باسىم باعىتتارىنا ارنايى توقتالدى.
ءوز كەزەگىندە بەلگيا ءسىم وكىلى گ. ديۋبۋا مەملەكەتتىك ساپاردىڭ ناتيجەلەرىنە جوعارى باعا بەرىپ، ونىڭ ساياسي، ەكونوميكالىق جانە اكادەميالىق باعدارلاماسىنىڭ مازمۇندى ءارى اۋقىمدى بولعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، قۇرامىندا 115 ادام بولعان بەلگيالىق دەلەگاتسيانىڭ قاتىسۋى، سونداي-اق استانا مەن الماتىدا وتكىزىلگەن ءىس-شارالار ەكى ەلدىڭ ىسكەرلىك جانە عىلىمي توپتارى اراسىندا تىكەلەي بايلانىستار ورناتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
بەلگيالىق ديپلومات سونداي-اق بيىلعى 1 قاراشادان باستاپ بەنيليۋكس مەملەكەتتەرى مەن قازاقستان اراسىنداعى قىزمەتتىك پاسپورت يەلەرىنە ارنالعان ۆيزاسىز رەجيم تۋرالى كەلىسىمنىڭ كۇشىنە ەنەتىنىنە نازار اۋداردى. بۇل رەسمي بايلانىستاردىڭ، سونىڭ ىشىندە ەۋروپالىق وداق ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاندانۋىنا ىقپال ەتپەك.
ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتىنىڭ سىرتقى ساياسات جونىندەگى كەڭەسشىسى مەريلين دجوزەفسون ءوز سوزىندە ەو مەن قازاقستان اراسىنداعى ارىپتەستىكتى ودان ءارى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ءارتاراپتاندىرۋ جانە ءوزارا بايلانىستىلىقتى نىعايتۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم، جاساندى ينتەللەكت، ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك، جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى، جاسىل سۋتەگى جانە اسا ماڭىزدى شيكىزات سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى.
ەو وكىلى ەۋروپالىق Global Gateway باستاماسىنىڭ فلاگماندىق جوباسى مارتەبەسىنە يە بولعان ترانسكاسپي كولىك دالىزىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل باعىتتىڭ الەۋەتىن تولىق ىسكە اسىرۋ ءۇشىن تەمىرجول جانە پورت ينفراقۇرىلىمىنا، لوگيستيكالىق ورتالىقتارعا ينۆەستيتسيا تارتۋ، سونداي-اق شەكارالىق جانە ساۋدا راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋ قاجەت. م. دجوزەفسون 2025–2026 جىلدارى جوعارى دەڭگەيدەگى ساياسي ديالوگتىڭ جاندانۋىنان كەيىن ساۋدا مەن ينۆەستيتسيا كولەمىن ۇلعايتۋ، عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ جانە ىسكەرلىك بايلانىستاردى كەڭەيتۋ تۇرىندەگى ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ باسىمدىققا اينالۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
تالقىلاۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋدىڭ الداعى قادامدارى، ينۆەستيتسيالار تارتۋ، كولىك بايلانىستىلىعىن دامىتۋ، سونداي-اق قازاقستان مەن بەلگيانىڭ كاسىپورىندارى، ۋنيۆەرسيتەتتەرى جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى.
Abai.kz