ءبىر كەزدەرى قازاقستاننان زاڭسىز شىعارىلعان قاراجات ەلگە قايتارىلىپ، يگىلىكتى ىستەرگە جۇمسالىپ جاتىر.

قايتارىلعان اكتيۆتەر ەسەبىنەن اۋرۋحانالار سالىنىپ، اۋىلدارعا اۋىزسۋ تارتىلۋدا، سپورت كەشەندەرى اشىلىپ، اۋەجايلار قايتا جاڭعىرتىلۋدا. قازاقستانعا قايتارىلعان اكتيۆتەردىڭ حالىق ومىرىنە قالاي ناقتى وزگەرىس اكەلىپ جاتقانىن Jibek Joly TV تەلەارناسىنىڭ «اكتيۆتەردى قايتارۋ» اتتى دەرەكتى فيلمىندە باياندالدى.

فيلم اۆتورلارى ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندەگى بىرنەشە وقيعانى نازارعا العان. ولاردىڭ كەيىپكەرلەرى – جاڭا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ اشىلۋىن جاي عانا ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقسارۋى ەمەس، جىلدار بويى شەشىمىن تاپپاي كەلگەن ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋى دەپ قابىلداعان قاراپايىم تۇرعىندار.

اۋىزسۋدى 30 جىلدان استام ۋاقىت كۇتتى

وسىنداي وقيعالاردىڭ ءبىرى – اقمولا وبلىسىنداعى سادوۆوە اۋىلى. مۇنداعى تۇرعىندار ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋ جۇيەسىنىڭ تارتىلۋىن وتىز جىلدان استام ۋاقىت كۇتكەن.

بۇعان دەيىن اۋىل حالقى سۋدى ارنايى ىدىستارعا جيناپ، ۇنەمدەپ پايدالانۋعا ءماجبۇر بولعان. ونىڭ ۇستىنە، ۇيدەگى كۇندەلىكتى تىرلىكتىڭ ءوزى قوسىمشا اۋرەگە تۇسىرەتىن.

جەرگىلىكتى تۇرعىن گريگوريدىڭ ايتۋىنشا، بۇعان دەيىن ونىڭ وتباسى جەكە ۇڭعىماسى مەن سۋ جينايتىن ارنايى ىدىستى پايدالانعان.

«بىزدە سۋ قۇبىرى ماسەلەسى وتە وزەكتى بولدى. جەكە سۋ قۇبىرىمىز بەن ۇڭعىمامىز بار ەدى. سۋدى بوشكەگە سورعىمەن تارتىپ جينايتىنبىز. بىراق بۇل وتە قولايسىز بولدى. كولەمى ءبىر تەكشە مەتر بولاتىن بوشكەدەگى سۋ تۇندە تاۋسىلىپ قالۋى مۇمكىن. ۇيدە اتا-انام جالعىز قالسا، ولارعا قايتادان سۋ جيناۋعا بارىپ، سورعىنى قوسىپ-ءوشىرۋ كەرەك بولاتىن. ەندى سۋ قۇبىرى تارتىلعاننان كەيىن بۇل ماسەلەنىڭ ءبارى شەشىلدى. قازىر كراننان بىردەن ساپالى اۋىزسۋ الىپ وتىرمىز»، – دەيدى اۋىل تۇرعىنى.

قازىر تۇرعىندار سۋدى ۇيىندەگى كراننان تىكەلەي پايدالانا الادى.

فيلمدە اتاپ وتىلگەندەي، سادوۆوە اۋىلى – زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى قايتارۋدان تۇسكەن قاراجات ەسەبىنەن ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋمەن قامتىلعان قازاقستانداعى 200-گە جۋىق ەلدى مەكەننىڭ ءبىرى.

180 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجىعا 200-گە جۋىق مەديتسينالىق نىسان سالىندى

قايتارىلعان قاراجاتتىڭ ەداۋىر بولىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان.

فيلمدە كەلتىرىلگەن مالىمەتكە سايكەس، وسى قاراجات ەسەبىنەن جالپى قۇنى 180 ملرد تەڭگە بولاتىن 200-گە جۋىق مەديتسينالىق نىساننىڭ قۇرىلىسى قارجىلاندىرىلعان. ولاردىڭ شامامەن 150-ءى اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسقان.

اۆتورلار 2026 جىلعى اقپاندا پايدالانۋعا بەرىلگەن جاڭا جەدەل جاردەم ستانتسياسىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارعان.

مۇندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان زاماناۋي بولمەلەر، جەكە ديسپەتچەرلىك ورتالىق، مامانداردى وقىتۋعا ارنالعان سيمۋلياتسيالىق ورتالىق جانە عيماراتتىڭ ىشىندە ورنالاسقان جابىق كولىك تۇراعى قاراستىرىلعان.

مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا، بۇرىن جۇمىس بولمەلەرىنەن جەدەل جاردەم كولىكتەرىنە دەيىن قوسىمشا قاشىقتىقتى ءجۇرىپ وتۋگە تۋرا كەلگەن. قازىر كولىكتەر عيماراتتىڭ وزىندە ورنالاسقاندىقتان، شاقىرتۋ تۇسكەن ساتتە جولعا شىعۋ الدەقايدا جىلدام.

«جۇمىس جاعدايىمىز جاقساردى. جاڭا عيماراتتا بريگادالار مەن ديسپەتچەرلەر سانى دا ارتتى. جۇمىس ىستەۋگە كەڭ ءارى جايلى ورىن بار. بۇرىن بريگادا كولىككە جەتۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر قاشىقتىقتى ءجۇرىپ ءوتۋى كەرەك ەدى. قازىر كولىك تۇراعى عيماراتتىڭ ىشىندە ورنالاسقاندىقتان، بىردەن شىعا الامىز. وسىلايشا، بريگادانىڭ جولعا شىعۋىنا كەتەتىن ۋاقىت بارىنشا قىسقاردى»، – دەيدى ستانتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرى.

مەكەمە وكىلدەرىنىڭ مالىمەتىنشە، جەدەل جاردەمنىڭ شاقىرتۋ ورنىنا جەتۋىنىڭ ورتاشا ۋاقىتى 10-15 مينۋتقا دەيىن قىسقارعان.

بۇل، اسىرەسە، شۇعىل مەديتسينالىق كومەك قاجەت بولعان جاعدايدا، ناۋقاستىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋدا شەشۋشى ءرول اتقارۋى مۇمكىن.

جاڭا مەكتەپتەر مەن بالالارعا ارنالعان مۇمكىندىكتەر

قايتارىلعان اكتيۆتەر ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا دا باعىتتالىپ جاتىر.

دەرەكتى فيلمدە كەلتىرىلگەن اقپاراتقا سايكەس، ارنايى مەملەكەتتىك قور ەسەبىنەن 17 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى قارجىلاندىرىلۋدا. ونىڭ ونى پايدالانۋعا بەرىلگەن.

ولاردىڭ قاتارىندا مەكتەپتەر، بالاباقشالار مەن شىعارماشىلىق ورتالىقتار بار. بۇل نىساندار بالالاردىڭ ءبىلىم الۋىنا جانە قابىلەتىن دامىتۋىنا قوسىمشا مۇمكىندىك بەرەدى.

فيلمدە كورسەتىلگەن نىسانداردىڭ ءبىرى – ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا ارنالعان سايرام مەكتەپ-ينتەرناتى. اۆتورلار مۇندا تاربيەلەنۋشىلەردىڭ جاڭا داعدىلاردى مەڭگەرىپ، ءوز قابىلەتتەرىن دامىتۋىنا جاعداي جاسالعانىن اتاپ وتكەن.

تاعى ءبىر مىسال – ىبىراي التىنسارين اتىنداعى ارقالىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى. 2026 جىلعى تامىزدا مۇندا قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالىپ، عيمارات زاماناۋي وقۋ كورپۋسىنا اينالعان.

جاڭا كورپۋستا وقۋ كابينەتتەرى مەن زەرتحانالار جابدىقتالىپ، ستۋدەنتتەردىڭ تەوريالىق ءبىلىمىن تاجىريبەمەن ۇشتاستىرۋىنا مۇمكىندىك جاسالعان.

ارقالىق اۋەجايى قايتادان ۇشاق قابىلداي باستادى

قايتارىلعان قاراجات ەسەبىنەن جۇزەگە اسقان ەڭ ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ ءبىرى – ونداعان جىل بويى جۇمىس ىستەمەگەن ارقالىق اۋەجايىن قايتا جاڭعىرتۋ.

2026 جىلعى تامىزدا جاڭارتىلعان اۋەجاي العاشقى رەيستى قابىلدادى.

اۋەجايدىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىنىڭ ۇزىندىعى – 2500 مەتر. ال جولاۋشىلار تەرمينالى ساعاتىنا 70 ادامعا دەيىن قىزمەت كورسەتە الادى.

قايتا جاڭعىرتۋ بارىسىندا ۇشۋ-قونۋ جولاعى جاڭارتىلىپ، تەرمينال، اپاتتىق-قۇتقارۋ ستانتسياسى، باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتى مەن گاراج نىساندارى جاڭادان سالىنعان.

فيلمدە ايتىلعان اقپاراتقا سايكەس، اۋەجاي استانا، الماتى جانە قوستاناي باعىتتارىنا قىزمەت كورسەتەدى.

بۇل باعىتتار بويىنشا رەيستەر سۋبسيديالانادى. بيلەت قۇنى استانا مەن قوستانايعا – 10 مىڭ تەڭگە، ال الماتىعا 25 مىڭ تەڭگە دەپ كورسەتىلگەن.

ارقالىق تۇرعىندارى ءۇشىن اۋە قاتىناسىنىڭ قايتا جاندانۋى باسقا قالالارعا الدەقايدا جىلدام جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار ارنايى مەملەكەتتىك قور قاراجاتى ەسەبىنەن پاۆلودار، بالقاش جانە ءۇرجار اۋەجايلارى دا جاڭعىرتىلعان.

بولاشاق چەمپيوندارعا ارنالعان تەگىن جاتتىعۋلار

قايتارىلعان اكتيۆتەر ەسەبىنەن سپورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا دا قارجى بولىنۋدە.

فيلمدە بالالار سپورتتىڭ ون ءتۇرى بويىنشا تەگىن جاتتىعا الاتىن «كوكشە ارەنا» كەشەنى كورسەتىلگەن.

عيماراتتا سپورت زالدارى، كيىم اۋىستىراتىن بولمەلەر، دۋش كابينالارى جانە جاتتىعۋعا قاجەتتى باسقا دا ورىندار جابدىقتالعان.

اسىرەسە، جاس گيمناست قىزدار ءۇشىن جاعداي ايتارلىقتاي جاقسارعان. بۇرىن ولار كوركەم گيمناستيكا تالاپتارىنا تولىق سايكەس كەلمەيتىن عيماراتتاردا جاتتىعۋعا ءماجبۇر بولعان.

«كوركەم گيمناستيكامەن اينالىسۋ ءۇشىن توبەسى بيىك زال قاجەت. بۇل كۇردەلى ەلەمەنتتەردى ورىنداۋعا جانە گيمناستتاردىڭ جوعارى ۇپاي جيناۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ەندى قازاقستان چەمپيوناتتارىنا وسى زالدا دايىندالۋعا جاعداي جاسالعانىنا وتە قۋانىشتىمىز. قازىر بىزدە ەكى تولىققاندى كىلەم جانە جاڭا زال بار. بالالارعا ۇنايدى، اتا-انالار دا ريزا»، – دەيدى جاتتىقتىرۋشى.

ال ەركىن كۇرەسپەن اينالىساتىن توعىز جاسار جۇمابەك جاڭا سپورت كەشەنىندەگى جاعدايعا كوڭىلى تولاتىنىن جەتكىزگەن.

«ماعان بۇل جەر وتە ۇنايدى. مۇندا كوپتەگەن جاڭا دوس تاپتىم. زالىمىز دا ۇنايدى. ۇلكەن، جاتتىعۋ قۇرىلعىلارى كوپ. وسىندا كۇشتى بولۋعا بولادى»، – دەيدى جاس سپورتشى.

قايتارىلعان اكتيۆتەر الەۋمەتتىك نىساندارعا قالاي اينالادى؟

زاڭسىز يەمدەنىلگەن جانە ەلدەن شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ جۇمىسى قازاقستاندا 2022 جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن باستالدى.

كەيىن مۇنداي اكتيۆتەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ تەتىكتەرىن ايقىندايتىن ارنايى زاڭ قابىلداندى.

قايتارىلعان قاراجات ارنايى مەملەكەتتىك قورعا اۋدارىلىپ، ودان الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا قاراجات بولىنەدى.

Jibek Joly TV تەلەارناسىنىڭ «اكتيۆتەردى قايتارۋ» دەرەكتى فيلمىندە وسى تەتىكتىڭ ناقتى ومىردە قالاي جۇمىس ىستەيتىنى كورسەتىلگەن. شاعىن اۋىلعا اۋىزسۋ تارتۋدان باستاپ، تۇتاس ءبىر قالانىڭ اۋە قاتىناسىن قايتا جانداندىرۋعا دەيىنگى جوبالار – سونىڭ ايقىن دالەلى.

ءفيلمنىڭ نەگىزگى ويى قاراپايىم: اكتيۆتەردى قايتارۋدىڭ ناتيجەسىن مەملەكەتكە تۇسكەن قاراجات كولەمىمەن عانا ەمەس، ونىڭ حالىقتىڭ ومىرىنە قانشالىقتى وڭ وزگەرىس اكەلگەنىمەن دە باعالاۋ قاجەت.

ءبىرى ءۇشىن بۇل – ۇيىندەگى تازا اۋىزسۋ، ەندى ءبىرى ءۇشىن – دەر كەزىندە مەديتسينالىق كومەك الۋ مۇمكىندىگى. بىرەۋلەر زاماناۋي عيماراتتا ءبىلىم الىپ، ەندى بىرەۋلەر سپورتپەن تەگىن اينالىسۋعا مۇمكىندىك الدى.

مىنە، وسىنداي جوبالار – بۇعان دەيىن ەل ەكونوميكاسىنان زاڭسىز شىعارىلعان قاراجاتتىڭ مەملەكەتكە قايتارىلۋىنىڭ ناقتى ناتيجەسى.

Abai.kz