سەيسەنبى, 17 قاراشا 2026
زاڭ جانە ءتارتىپ: 117 0 پىكىر 17 قاراشا, 2026 ساعات 13:54

توقىراۋ كەشكەن تەمىرجول: وتىنشيەۆ نەگە ورعا ءتۇستى؟

سۋرەت: جي ارقىلى جاسالدى / shyndyk.kz.

قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى بار باستى كولىك ارتەرياسى – «قازاقستان تەمىر جولى» (قتج) مەن ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ اينالاسىنداعى داۋ-داماي ۋشىعا ءتۇستى.

2026 جىلدىڭ 11 قاراشا كۇنى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى (ۇقك) جاساعان شۇعىل مالىمدەمە ساياسي-ەكونوميكالىق ەليتا اراسىندا ۇلكەن ءدۇمپۋ تۋدىردى. جەمقورلىق قىلمىس جاسادى دەگەن كۇدىكپەن قتج باسقارما توراعاسى ەلجاس وتىنشيەۆ پەن «سامرۇق-قازىنا» قورىنىڭ باسشىسى نۇرلان جاقىپوۆ باستاعان ءبىر توپ لاۋازىمدى تۇلعالار قاماۋعا الىندى.

قىزمەتكە كەلگەنىنە ءتورت ايعا دا تولماعان ەلجاس وتىنشيەۆتىڭ بۇل قىسقا مانساپتىق عۇمىرى مەن ونىڭ ارتىندا قالعان جۇمىسى – ەل ەكونوميكاسىنداعى جۇيەلىك تۇيتكىلدەردىڭ ايناسى ىسپەتتەس دەسەك ارتىق ايتپايمىز.

اۋديتوردان ۇلتتىق كومپانيانىڭ تىزگىنىنە دەيىن...

1987 جىلى تۋعان ەلجاس وتىنشيەۆ – ماسكەۋ فيزيكا-تەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى، قولدانبالى ماتەماتيكا جانە فيزيكا ماماندىعىن مەڭگەرگەن مامان.

ونىڭ ەڭبەك جولى مەن قالىپتاسۋ كەزەڭى بىرنەشە ماڭىزدى كەزەڭگە بولىنەدى:

2007 جىلى ماسكەۋدەگى حالىقارالىق «Ernst & Young» كونسالتينگتىك كومپانياسىنان باستاپ، كەيىن «تاۋ-كەن سامرۇق» تاۋ-كەن كومپانياسىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالار مەن قارجى ينستيتۋتتارىمەن جۇمىس ىستەدى.

2012 جىلدان باستاپ «سامرۇق-قازىنا» قورىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى باسقاردى. 2019–2021 جىلدارى جەكە سەكتوردا (KIDF جانە PlanetCare Management) تاجىريبە جيناقتاپ، 2023 جىلى قورعا قايتا ورالدى.

2025 جىلدان باستاپ «سامرۇق-قازىنانىڭ» ستراتەگيا جانە اكتيۆتەردى باسقارۋ جونىندەگى باسقارۋشى ديرەكتورى بولىپ، «QazaqGaz»، «قازاتومپروم» جانە «قازمۇنايگاز» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا كىردى. ال 2024 جىلدىڭ اقپانىندا قتج ديرەكتورلار كەڭەسىنە مۇشە بولىپ، 2026 جىلدىڭ 20 شىلدەسىندە ۇلتتىق كومپانيانىڭ باسقارما توراعاسى بولىپ تاعايىندالعان ەدى.

ايتا كەتەيىك، ۇزاق جىلدار بويى ەڭبەك جولدارى ءتۇيىسىپ كەلگەن نۇرلان جاقىپوۆ پەن ەلجاس وتىنشيەۆتىڭ تاعدىرى ءبىر كۇندە توعىسىپ، ەكەۋى دە 11 قاراشادا سىبايلاس جەمقورلىق كۇدىگىمەن تەمىر تورعا قامالىپ وتىر.

قتج: قارىزدار مەن ينفراقۇرىلىمدىق داعدارىس

وتىنشيەۆ قتج تىزگىنىن بيلىك پەن دەپۋتاتتار تاراپىنان سىن ساداعىنا ىلىككەن، ينفراقۇرىلىمى ابدەن توزعان اسا اۋىر كەزەڭدە قابىلداپ الدى.

ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەن ۇكىمەت (پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ باستاپ) تەمىرجول جەلىلەرىندە ۆاگونداردىڭ نورمادان تىس جينالىپ قالۋىن، «قاڭعىباس» پويىزداردىڭ كوبەيگەنىن جانە قىتاي مەن وزبەكستان باعىتىنداعى ەكسپورتتىق جوسپارلاردىڭ 50-80%-عا نەگىزسىز قىسقارعانىن قاتاڭ سىنعا العان بولاتىن.

جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تەكسەرۋى قتج-دا ميللياردتاعان قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار مەن ءتيىمسىز جوسپارلاۋدى انىقتادى.

2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كومپانيانىڭ اكتيۆتەرى 7,6 ترلن تەڭگەگە جەتكەنىمەن، مىندەتتەمەلەرى 31%-عا ءوسىپ، 5,2 ترلن تەڭگەگە شارىقتادى. ونىڭ ىشىندە قارىزداردىڭ كولەمى 2,7 ترلن تەڭگەنى قۇراسا، شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قارىز ۇلەسى 65%-عا جەتتى. جولاۋشىلار تاسىمالى 25,1 ملرد تەڭگە شىعىنمەن جۇمىس ىستەدى.

تۇرالاپ قالعان IPO جانە داۋلى جوبالار

وتىنشيەۆتىڭ الدىندا تۇرعان ەڭ باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – قتج-نى لوندون، گونكونگ جانە قازاقستاندىق AIX بيرجالارى ارقىلى IPO-عا دايىنداۋ ەدى. كومپانيا قارىزدارىن جابۋ ءۇشىن اكتسيالاردىڭ 20%-عا جۋىعىن ساۋداعا شىعارىپ، 5 ميلليارد دوللارعا دەيىن قارجى تارتۋدى كوزدەگەنتىن.

الايدا، كومپانيانىڭ شاش ەتەكتەن قارىزى مەن نارىقتىق باعالاۋعا قاتىستى قاۋىمداستىقتاردىڭ (مىسالى، QAMS) كۇمانى بۇل ۇدەرىستى ەداۋىر قيىنداتتى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، باسشىنىڭ قاماۋعا الىنۋى 2026 جىلعا جوسپارلانعان بۇل اۋقىمدى IPO-نىڭ كەيىنگە شەگەرۋگە نەمەسە مۇلدە توقتاپ قالۋىنا اكەپ سوعاتىنى انىق.

وسى تۇستا، وتىنشيەۆ قىزمەتكە كىرىسكەن تۇستا باستالعان وقيعالاردىڭ ءبىرى – شۆەيتساريالىق تەحنولوگيامەن قازاقستاندا شىعارىلعان «Stadler» جولاۋشىلار ۆاگوندارىن ىسكە قوسۋ شارۋاسى ەدى. تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىككە بايلانىستى بىرنەشە رەت كەيىنگە شەگەرىلگەن بۇل ۆاگونداردىڭ العاشقى رەيسى استانادان الماتىعا ءدال وتىنشيەۆ ۇستالعان كۇنى – 11 قاراشادا اتتانعانى تاعدىردىڭ جازمىشى دەرسىڭ.

ساراپتامالىق كوزقاراس: بۇل قاماۋلار نەنى بىلدىرەدى؟

قتج سياقتى ستراتەگيالىق الپاۋىتتىڭ اينالاسىنداعى كوررۋپتسيالىق تەكسەرۋلەر مەن جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ جاۋاپقا تارتىلۋى – مەملەكەتتىڭ بۇل سالانى تۇبەگەيلى ساۋىقتىرۋعا بەت العانىن كورسەتەدى. جىلدار بويى جينالعان جۇيەلىك قاتەلىكتەر مەن قارجىلىق سورعىلاردىڭ بەتى اشىلا باستادى.

مۇنداي جوعارى دەڭگەيدەگى جەمقورلىق جانجالى ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ حالىقارالىق نارىقتاعى بەدەلى مەن الداعى IPO جوسپارلارىنا اۋىر سوققى بولىپ تيەرى ءسوزسىز. شەتەلدىك ينۆەستورلار قارىزى شاش ەتەكتەن جانە باسشىلىعى سىبايلاس جەمقورلىقپەن ۇستالعان كومپانياعا كاپيتال قۇيۋعا اسىقپاسى انىق.

قىسقا ۋاقىت ىشىندە قتج باسشىلارىنىڭ ءجيى اۋىسۋى جانە ولاردىڭ ارتى قىلمىستىق ىستەرمەن اياقتالۋى كادر ساياساتىنداعى ۇلكەن ولقىلىقتاردى اشكەرەلەيدى.

قورىتا ايتقاندا، ەلجاس وتىنشيەۆتىڭ قتج تىزگىنىن ۇستاعان 4 ايلىق قىسقا مەرزىمى قازاقستاندىق ترانسپورت سالاسىنىڭ ەڭ ءتۇيىندى پروبلەمالارىن جارقىراتا كورسەتىپ بەردى. ال بۇل تەرگەۋدىڭ ارتى قايدا اپاراتىنى جانە ستراتەگيالىق كومپانيانىڭ بولاشاعى قالاي ءوربيتىنى الداعى ۋاقىتتا بەلگىلى بولادى.

Abai.kz

0 پىكىر