Politico باسىلىمى رەسەيدىڭ «يمپەريانى جانداندىرۋ» ارەكەتى پۋتين ءداۋىرىنىڭ اياقتالۋىنا ۇلاسقانىن جازۋدا. ۆلاديمير پۋتين ۋكرايناعا نەگىزسىز سەبەپپەن سوعىس اشۋ ارقىلى، باتىسقا اسكەرىن اتتاندىرىپ، گيتلەرلىك گەرمانيانى جەڭگەن كسرو ىسپەتتەس «ۇلى جەڭىسكە» جەتەتىنىن ايتتى. بۇل تۋرالى Mezgil.kz اقپاراتتىق پورتالى جازدى.

كرەمل ۋكراينا بيلىگىن عانا ەمەس، تۇتاس باتىستىق الەمدى جاۋ كورسەتتى. بۇل ارەكەت ءالى دە جالعاسىپ كەلەدى. الايدا ءپۋتيننىڭ جوسپارى كەدەرگىگە تاپ بولدى، ال ونىڭ «يمپەريانى جانداندىرۋ» ارمانى سول ارمان كۇيىندە قالماق دەيدى باسىلىم. باسىلىم ماقالاسىن قىسقاشا ۇسىنساق.

رەسەي ۋكرايناعا باسىپ كىرگەن ساتتە، سوعىستى جىلدام اياقتاپ، العا قويعان ماقساتقا تەز ارادا جەتۋدى جوسپارلادى. كوپ دەگەندە ءبىر ايعا سوزىلۋى ءتيىس قاقتىعىس قيان-كەسكى شايقاسقا ۇلاستى، ال سوعىس ءتورتىنشى جىلعا اياق باستى. وسىلايشا پۋتيندىك رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى سوعىسى ستاليندىك كسرو-نىڭ گەرمانياعا قارسى سوعىسىنان دا ۇزاق ۋاقىتقا قادام باسۋدا. رەسەي ۋكراينانىڭ ءتورت وبلىسىن وككۋپاتسيالاۋ بارىسىندا كەمى 1,1 ملن ادامىنان (جارالى، قازا تاپقان) ايىرىلدى. ەكونوميكالىق، يميدجدىك جانە گەوستراتەگيالىق شىعىن شاش ەتەكتەن.

رەسەي ۋكراينا مايدانىنداعى باتپاققا باتىپ جاتقان ساتتە، ماسكەۋدىڭ ونداعان جىلدار بويى قۇرعان ارىپتەستىك ءھام سەرىكتەستىك بايلانىستارى، وداقتارى ىدىرىپ، قۇلاۋدا. اقش باسشىسى دونالد ترامپ ماسكەۋدىڭ گەوساياسي جيىنتىعىن تالقانداپ جاتىر دەيدى باسىلىم.

رەسەي الەمدىك ارەنادا ءوز وداقتاستارىن قۇتقارىپ قالۋعا قاۋقارسىز كۇيگە ءتۇستى. تاياۋ شىعىستا رەسەيدىڭ پوزيتسياسى السىرەپ، 2024 جىلى كرەمل «ايماقتاعى باس ويىنشىنىڭ ءبىرى» دەگەن ستاتۋستان ايىرىلدى. باشار اساد ماسكەۋگە باس ساۋعالاپ قاشقان ساتتە-اق، رەسەي تاياۋ شىعىستاعى باستى تەتىكتەن ايىرىلعان بولاتىن.

وڭتۇستىك امەريكا ايماعىندا دا رەسەي ءوز وداقتاسىن قورعاي المادى. ونداعان جىلدار بويى كرەمل ۆەنەسۋەلا بيلىگىنە قارجىلاي ينۆەستيتسيا قۇيدى، قارۋ جەتكىزدى. ۇزاق جىلدارعا نەگىزدەلگەن كەلىسىمدەر جاساستى. وتكەن جىلدىڭ مامىرىندا ۆەنەسۋەلا باسشىسى رەسەيدەگى اسكەري شەرۋدە باستى قوناق بولدى. سونىمەن بىرگە، رەسەي مەن ۆەنەسۋەلا اراسىندا ستراتەگيالىق كەلىسىم جاسالدى، ول بويىنشا تاراپتار ءبىر-بىرىنە ءتۇرلى جاعدايدا قول ۇشىن سوزۋعا ۋاعدالاستى. الايدا وسىنىڭ بارلىعىنا قاراماستان، قاڭتاردىڭ 3 كۇنى اقش-تىڭ ارنايى جاساعى ۆەنەسۋەلاعا باسىپ كىرىپ، مادۋرونى تۇتقىندادى. اقش-قا اكەتىپ، قىلمىستىق ءىس اشتى.

ءپۋتيندى گەوساياسي كەڭىستىكتە كەمسىتۋ بۇل ارەكەتپەن توقتاعان جوق. رەسەيلىك تۋمەن جۇزگەن قوس تانكەردى توقتاتۋ ارقىلى، اقش رەسەي باسشىسىن تاعى دا ساياسي ارەنادا شاپالاقپەن تارتىپ جىبەرگەندەي بولدى.

جىل بۇرىن رەسەي مەن يران 20 جىلعا نەگىزدەلگەن ستراتەگيالىق كەلىسىم جاساستى. ەندى يران رەجيمىنىڭ ءوزى قيىن جاعدايعا تاپ بولدى. 2025 جىلدىڭ ماۋسىمىندا يران مەن يزرايل تىكەلەي قارۋلى قاقتىعىسقا تۇسكەن ءساتتىڭ وزىندە-اق، ماسكەۋ يرانعا كومەكتەسە المادى.

بۇل ارەكەتتەردىڭ بارلىعىن باقىلاپ وتىرعان رەسەيلىك اسكەري بلوگەرلەر، ساراپشىلار ءوز پىكىرلەرىن جازۋدا. رەسەيلىك اسكەري ساراپشى ءارى بلوگەر ماكسيم كالاشنيكوۆ جەكسەنبى كۇنى بىلاي دەپ جازدى: «تۇتاس ءداۋىر ءوز سوڭىنا جەتكەن سياقتى»، - دەيدى.

ونىڭ ويىنشا رەسەي بيلىگى «ۇلى دەرجاۆا» وبرازىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن تىم كوپ ۋاقىت پەن قارجىنى سارپ ەتكەن. ول شىنايى دەرجاۆا بولۋ ارەكەتى از بولعانىن، ال دەرجاۆا ىسپەتتەس كورىنۋ ارەكەتى كوپ بولعانىن جازدى. كالاشنيكوۆ «قاجەت بولسا قايتالاي الامىز» (گەرمانيانى جەڭگەندەي جەڭە الامىز) دەگەن ۇراننىڭ شىن مانىندە ىسكە اسپاعانىن ايتتى.

يران رەجيمىن جاقتايتىن رەسەيلىك ساراپشىلار سوڭعى اپتالاردا ماسكەۋدىڭ تەگەرانعا بروندى كولىكتەردى جەتكىزگەنىن جازۋدا. سونىڭ ىشىندە «سپارتاك» كولىكتەرى بار. سونداي-اق، تىكۇشاقتار دا جەتكىزىلگەن. بۇل يرانداعى نارازىلىقتاردى باسۋ ءۇشىن قولدانىلۋى ىقتيمال. بۇل تۋرالى ساراپشى نيكيتا سماگين ايتتى. «يران بيلىگى ماسكەۋگە ۇلكەن سەنىم ارتپايدى. جاعداي قاتتى ۋشىقسا، ماسكەۋ باشار اساد رەجيمىن تاستاپ كەتكەندەي، يران رەجيمىنەن دە وپ-وڭاي الىستايتىن بولادى», - دەيدى سماگين.

ال رەسەيدىڭ بۇرىنعى ديپلوماتى بوريس بوندارەۆ رەسەيمەن وداقتاس ەلدەردىڭ ەندى كرەملگە ارقا سۇيەۋ ويى ازاياتىنىن جەتكىزدى. «ۆەنەسۋەلا دا، يران دا رەسەي يمپەرياسىنىڭ بولىگى بولعان ەمەس. ۋكراينامەن سوعىس باستالعان ساتتە، رەسەي ءوزىنىڭ جالعىز ەمەستىگىن كورسەتۋگە تىرىستى. الايدا بۇل بار بولعانى پروپاگاندا ەدى», - دەيدى ول.

رەسەيدىڭ ساراپشىلارى ترامپتىڭ ارەكەتتەرىن «حالىقارالىق قۇقىقتى ورەسكەل بۇزۋ» دەپ سيپاتتاپ، رەسەيدىڭ ۋكرايناداعى ارەكەتىن اقتاپ الۋعا تىرىسۋدا. ال ەندى ءبىر ساراپشىلار رەسەي ءۇشىن ۆەنەسۋەلا دا، سيريا مەن يران دا اسا ماڭىزدى ەمەس دەگەن ويدى سىڭىرۋگە تىرىسۋدا. ساتسىزدىكتەرىن وسىلايشا اقتاپ الماق. DONTSTOPWAR ارناسى «گەرمانيامەن سوعىستا ەل حالقى تۇتاس جۇمىلدى، ال ۋكراينامەن سوعىستا ەلدىڭ 5 پايىزى عانا سوعىسقا اتسالىسىپ، قاتىسىپ جاتىر» دەگەن ويدى ايتىپ، رەسەيدىڭ ۇلكەن جەڭىستەرگە جەتپەۋىن اقتاعانداي بولۋدا.

ءپۋتيننىڭ ءوزى ازىرگە ۆەنەسۋەلاداعى، يرانداعى جاعدايلارعا قاتىستى مالىمدەمە جاساعان جوق. ساراپشىلار «پۋتين ادەتتە جاعىمسىز جاڭالىقتارعا پىكىر بىلدىرمەي، ەشتەڭە بولماعانداي كەيىپ تانىتادى» دەيدى. بوندارەۆتىڭ ويىنشا، ۆەنەسۋەلا بيلىگىن الماستىرۋ جانە تانكەرلەردى باسىپ الۋ ارقىلى، اقش رەسەيدى تىعىرىققا تىرەۋگە تىرىسۋدا. «رەسەي قىسىمعا كونبەيتىنىن كورسەتۋ ءۇشىن، ماسكەۋ «ورەشنيكتى» اتىپ، سەس كورسەتتى» دەيدى ديپلومات. ديپلومات ءوز ءسوزىن «ءتىپتى رەسەي ءالسىز بولسا دا، ول ءوزىن كۇشتى ەتىپ كورسەتۋدى توقتاتپايدى» دەپ اياقتادى.

Abai.kz