ەگەر، بۇل جاڭا كونستيتۋتسيا  دەپ تانىلسا، وندا ول تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرى بولعان «قر مەملەكەتتIك تاۋەلسIزدIگI تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنان اتتاپ وتپەۋى كەرەك!

قر كونستيتۋتسيالىق سوت
توراعاسىنىڭ ورىنباسارى,
كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى
كوميسسيانىڭ مۇشەسى
ب.م. نۇرمۇحانوۆ مىرزاعا!

قۇرمەتتى باقىت ماراتۇلى!

ءسوزىمدى باستاماس بۇرىن، سىزدەن مەنىڭ وسى ۇسىنىسىما كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ قاتارداعى كوپ مۇشەسىنىڭ كوزىمەن ەمەس، زاڭ سالاسىنداعى العاشقى قادامىن قىلمىستىق قۇقىق جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسىنان باستاپ، ەۋروپا كەڭەسىنىڭ قۇقىق ارقىلى دەموكراتيا ءۇشىن ەۋروپالىق كوميسسياسىنىڭ (ۆەنەتسيا كوميسسياسى) بايلانىس قىزمەتكەرى دەڭگەيىنە دەيىن جەتكەن كاسىبي زاڭگەردىڭ كوزىمەن قاراۋىڭىزدى سۇرايمىن!

قۇرمەتتى باقىت ماراتۇلى!

پارلامەنتتىك رەفورما بويىنشا كوميسسيا مۇشەلەرى «اتا زاڭعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر اۋقىمىنا قاراساق، جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋىمىز كەرەك» دەگەن بايلام جاساپتى.

كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ بۇل ۇسىنىسىن پرەزيدەنت تە قولداپ وتىر ەكەن.

قىسقاسى، «جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋىمىز كەرەك!» دەگەن بۇل بايلام – وتە دۇرىس باستاما جانە ادىلەتتى شەشىم!

قۇداي بۇيىرسا، بۇل «توقاەۆ كونستيتۋتسياسى» دەگەن اتپەن تاريحقا قالارى ءسوزسىز!

قۇتتى بولسىن!

قۇرمەتتى باقىت ماراتۇلى!

مەن «جاڭا» دەگەن ءسوزى تەككە قارامەن بوياپ، ونىڭ استىن تەككە سىزىپ وتىرعان جوقپىن. ءسىز وسى سوزگە نازار اۋدارسىن دەپ، ادەيى بادىرايتىپ كورسەتىپ وتىرمىن.

وسى جەردە ءسىزدىڭ نازارىڭىزدى «وسى زاڭ قازاق كسر مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيامەن بىرگە رەسپۋبليكانىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن ازىرلەۋگە نەگىز بولادى» دەگەن نورماعا ەرەكشە بۇرعىم كەلەدى.

ءوزىڭىز جاقسى بىلەسىز، بۇل – 1991 جىلعى 16 جەلتوقساندا قابىلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك تاۋەلسiزدiگi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىن مىندەتتى تۇردە باسشىلىققا الۋى، اتالعان زاڭنىڭ 18-بابى!

ەندەشە، كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا «جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋىمىز كەرەك!» دەپ شەشكەن بولسا، وندا بۇل «جاڭا كونستيتۋتسيانى ازىرلەۋشىلەر – سىزدەر «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك تاۋەلسiزدiگi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىن مىندەتتى تۇردە باسشىلىققا الۋلارىڭىز، اتالعان زاڭنىڭ 18-بابىن ءسوزسىز ەسكەرۋىلەرىڭىز جانە ونىڭ تالابىن مىندەتتى تۇردە وىنداۋلارىڭىز كەرەك!

نە ءۇشىن؟!

18-باپتاعى «...رەسپۋبليكانىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن ازىرلەۋگە نەگىز بولادى» دەگەن ءسوز «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك تاۋەلسiزدiگi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭى مەن قازاق كسر مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيانىڭ نورمالارى جاڭا كونستيتۋتسيادان كورىنىس تابۋى كەرەك دەگەندى بىلدىرەدى.

مىسالى، اتالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك تاۋەلسiزدiگi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 7- جانە 8-باپتارىنداعى شەكارا سىرتىندا قالعان ەتنيكالىق قازاقتارعا ارنالعان نورمالار سىزدەر قابىلداعالى جاتقان كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا جوباسىندا جوق!

بۇل – تاۋەلسىزدىكتىڭ تىرەگى بولعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك تاۋەلسiزدiگi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىن ەسكەرمەۋ، ونىڭ 18-بابىنىڭ تالابىن ورىنداماۋ بولىپ تابىلادى!

بۇنى ءبىر تۇسىنسە، ءسىز عانا تۇسىنەسىز!

كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانى تەك ءسىز عانا وسى باعىتقا بۇرا الاسىز!

پرەزيدەنتىمىزدىڭ «ادىلەتتى قازاقستان» قۇرۋ ارمانى مەن «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى كورىنىس تاۋىپ جاتقان جاڭا كونستيتۋتسيا تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرى بولعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك تاۋەلسiزدiگi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنان اتتاپ وتسە، بۇل – ناعىز ادىلەتسىزدىك جانە ساياسي قاتەلىك دەر ەدىم!

بۇل تۋرالى سىزگە جانە جۇمىس توبىنىڭ بارلىق مۇشەلەرىنە ۇسىنىس تا بەرگەم، «پارلامەنتتىك رەفورما قوس پالاتانى قوسۋمەن عانا شەكتەلمەۋى كەرەك!» جانە «قۇراننان كەيىنگى قاسيەتتى قۇجات – كونستيتۋتسيا» اتتى ماقالالارىمدا ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرگەم.

قۇرمەتتى باقىت ماراتۇلى!

ەگەر، جۇرت تالقىسىنا شىعارىلعان كونستيتۋتسيانىڭ جوباسى الداعى ۋاقىتتا «جاڭا كونستيتۋتسيا» رەتىندە قابىلدانسا، وندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك تاۋەلسiزدiگi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 18-بابىنىڭ تالابىنا ساي، اتالعان كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 7- جانە 8- باپتارىنداعى شەكارا سىرتىندا قالعان قازاقتاردىڭ حاقىسى جاڭا كونستيتۋتسيادان ءسوزسىز كورىنىس تابۋى كەرەك!

تۇگەل بولماسا دا، ەڭ قۇرىعاندا، 7-باپتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءوز ازاماتتىعى بار. باسقا مەملەكەتتەردە تۇراتىن رەسپۋبليكا تەرريتورياسىن تاستاپ شىعۋعا ءماجبۇر بولعان بارلىق قازاقتاردىڭ سول مەملەكەتتەردiڭ ازاماتتىعىمەن بiرگە، ەگەر بۇل ولار ازاماتى بولىپ وتىرعان مەملەكەتتەردىڭ زاڭدارىنا قايشى كەلمەيتiن بولسا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋ حۇقى تانىلادى» دەگەن بولىگى...

قۇرمەتتى باقىت ماراتۇلى!

شىنىمدى ايتسام، مەن «قۇرمەتتى اۋىت مۇقيبەك! ءسىزدىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ماجىلىسىنە جولداعان ۇسىنىسىڭىزدىڭ ناتيجەسىنە قاتىستى جازعان حاتىڭىزدى قاراپ، كەلەسىنى حابارلايمىن. پارلامەنتتىك رەفورما بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىندا بولاشاق ءبىرپالاتالى پارلامەنتتى قالىپتاستىرۋعا، پارلامەنتتىك جۇيەنى جاڭعىرتۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر، ياعني ونىڭ اتاۋى، قۇرىلىمى، وكىلەتتىلىكتەرى، بيلىك ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلى، دەپۋتاتتاردى سايلاۋ ءتارتىبى ءتارىزدى ۇسىنىستار تالقىلاندى...» دەگەن ءۇنزيلا شاپاق پەن ناتاليا پاننىڭ «جاۋابى» سەكىلدى «جاۋاپتاردان» شارشادىم، ابدەن مەزى بولدىم...

سىزدەردەن وسى ۇسىنىسىمدى الدىمەن كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى ازيموۆا ەلۆيرا ابىلحاسىمقىزىنىڭ نازارىنا ۇسىنۋىڭىزدى جۇزەگە اسۋىنا ىقپال ەتۋىڭىزدى وتىنەمىن.

ەگەر، ۇسىنىسىم ورىندالماعان جاعدايدا ناقتى سەبەبىن ايتىپ، جاۋاپ بەرۋىڭىزدى سۇرايمىن.

قۇرمەتپەن،

اۋىت مۇقيبەك،

«قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى

Abai.kz