پۋتين جىلدار بويى قىرعي-قاباق سوعىستان كەيىن اقش ورناتقان الەمدىك ءتارتىپتى سىنعا الىپ كەلگەنىن بىلەمىز. ونىڭ پىكىرىنشە، ءبىر عانا دەرجاۆانىڭ بيلىگىنە نەگىزدەلگەن حالىقارالىق جۇيە رەسەيدىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ، ورىنسىز قاقتىعىستارعا الىپ كەلىپتى-مىس.

بىراق بيلىك باسىنا دونالد ترامپ كەلگەن كۇننەن باستاپ، پۋتين قارسى بولعان ءتارتىپ كۇيرەي باستادى. ونىڭ ورنىنا كوپپوليارلى الەم قالىپتاسىپ كەلەدى. پۋتين جاڭا جۇيەدە ەكونوميكا مەن اسكەري كۇش ديپلوماتيا مەن ىنتىماقتاستىقتان ماڭىزدى بولىپ، الەمدە رەسەيدىڭ ءرولى كۇشەيەدى دەپ ويلادى. بىراق ول قاتتى قاتەلەستى. بۇرىنعى الەمدىك ءتارتىپتىڭ نورمالارى مەن ينستيتۋتتارى رەسەيدىڭ ءالسىز تۇستارىن جاسىرىپ كەلگەن ەدى. پۋتين قالاعان جاڭا الەم ونىڭ وزىنە قاۋىپتى بولىپ شىققانىن ءوزى دە بايقاماي قالدى.

كرەمل ءوزىنىڭ يادرولىق ارسەنالى، باي تابيعي رەسۋرستارى قىتاي مەن اقش-پەن باسەكەلەسۋگە بەرەدى دەپ ۇمىتتەندى. بىراق ونىڭ ءبارى بەكەر بولىپ شىقتى.

قازىرگى تاڭدا رەسەي ەكونوميكاسىنىڭ كولەمى قىتاي مەن اقش ەكونوميكاسىنان ءتورت ەسە كىشى جانە بۇل ايىرماشىلىق كۇننەن كۇنگە ۇلعايىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت، بيوتەحنولوگيا جانە كۆانتتىق ەسەپتەۋ سەكىلدى جاڭا تەحنولوگيالىق سالالارداعى باسەكەلەستىكتە رەسەي ارتتا قالۋدا.

وسىلايشا رەسەي وتە اۋىر ديلەمماعا تاپ بولدى. پۋتين كوپپوليارلى الەمدى ءاربىر دەرجاۆا ءوز مۇددەسى ءۇشىن تەڭ دارەجەدە باقتالاساتىن الاڭ رەتىندە ەلەستەتكەن-ءدى. بىراق ول سوعىستان كەيىنگى كەزەڭنىڭ قالىپتاسقان حالىقارالىق ەرەجەلەرى بولماسا، جاڭا الەم رەسەيدىڭ السىزدىگىن ايداي الەمگە اشكەرە قىلاتىنىن كورسەتتى.

ۆاشينگتوننىڭ الەمدىك كوشباسشىلىقتان باس تارتقانى ماسكەۋگە ەمەس، بەيجىڭ پايدالى بولىپ تۇر. قىتايدىڭ جىلدام دامۋى رەسەيدىڭ ىقپالىن تومەندەتىپ، ونى تەڭ دارەجەلى ارىپتەستەن گورى كىشى سەرىكتەس دەڭگەيىنە ءتۇسىرىپ تاستادى. پۋتين ويلاعان كوپپوليارلىق جۇيە اقش پەن ىتاي اراسىنداعى باسەكە الماستى.

سونىمەن قاتار، حالىقارالىق ەرەجەلەردىڭ السىرەۋى دە رەسەي ءۇشىن قىمباتقا ءتۇستى. ۋكراينا، سيريا جانە باسقا جەرلەردەگى ارەكەتتەرى رەسەيدى سانكتسيالار مەن ديپلوماتيالىق وقشاۋلاۋعا ۇشىراتتى. بۇل ەلدىڭ ەكونوميكالىق ستاگناتسياسى مەن ستراتەگيالىق بەدەلىنىڭ تومەندەۋىنە الىپ كەلگەنىن كورىپ وتىرىمىز.

وسىلايشا، ءپۋتيننىڭ كوپپوليارلى الەم يدەياسى قاتە بولىپ شىقتى. بۇرىنعى الەمدىك ءتارتىپتىڭ قۇلدىراۋىن قولداعان پۋتين رەسەيدىڭ ءال-قۋاتىن ءوز قولىمەن السىرەتتى.

قىسقاشا ايتقاندا، پۋتين ارمانداعان كوپپوليارلى الەم ەسىگىمىزدە اتتادى. بىراق جاڭا جۇيە پۋتين ويلاعانداي بولىپ شىقپادى. جاڭا ءتارتىپ رەسەيدىڭ ءالسىز تۇستارىن اشىپ كورسەتىپ، قىرعي-قاباق سوعىستان كەيىنگى الەمدىك جۇيەنىڭ كۇيرەۋى رەسەي ءۇشىن بۇرىنعى جۇيەدەن الدەقايدا اۋىر تيەتىنىن دالەلدەپ بەردى.

نۇرلان جۇماقانوۆ

Abai.kz