تۇرىكشىل ءبىلىمپازدار سيەزى
وسى جىلدىڭ اياق كەزىندە ازەربايجاننىڭ استاناسى باكۋ قالاسىندا تۇرىكشىل ءبىلىمپازداردىڭ سيەزى شاقىرىلماقشى.
بۇل سيەزدى شاقىرۋدى ازەربايجان ناركومپروسى ءوز مىندەتىنە العان. سيەزدى شاقىرۋ ءۇشىن ناركومپروس جانىندا ءبىر كوميسسيا تۇزىلگەن. كوميسسيانىڭ ۇيعارۋى بويىنشا سيەزگە شاقتى ۋاكىل كەلۋگە ءتيىس. مۇنىڭ ىشىندە رەسەيدەگى تۇركىشىل ءبىلىمپازداردان باسقا شەت مەملەكەتتەردەن:
تۇركيا،
يران،
گەرمانيا،
فرانتسيا،
يتاليا،
ۆەنگريا 22 پروفەسسور، ءبىلىمپازدار شاقىرىلماقشى.
كوميسسيا كەڭەستەر سويۋزىنداعى وزگە رەسپۋبليكا، وبلىستاردان سايلانىپ تۇراتىن ۋاكىلدەردىڭ سانىن كورسەتىپ، ءتيىستى جەرلەرگە جازۋ جىبەرگەن.
قازاقستان اتىنان احمەت بايتۇرسىنۇلى مەن ءنازىر تورەقۇلۇلى شاقىرىلعان.
تاتارستاننان عاليمجان يبراحيموۆ، زينۋللا شاقىرىلعان.
بىرقاتار اۆتونوميالى رەسپۋبليكالاردىڭ استانالارىندا، ماسەلەن، قازاندا بىزگە ازىرلەنۋ جونىندە كومەكشى كوميتەت سايلانعان.
سيەزدە قارالاتىن ءىرى ماسەلەلەر:
- تۇرىكشىلدىكتىڭ وتكەندەگى ءداۋىرى ءھام بولاشاعى.
- تۇرىك ءتىلىنىڭ جۇيەگە ءبولىنۋى.
- تۇرىك ءتىلىنىڭ دامۋى جانە تاريحى.
- تۇرىك تىلدەرىنىڭ دىبىس زاڭى بويىنشا جازۋ جۇيەسى.
- تۇرىك تىلدەرىندەگى ءپان سوزدەرى مەن ءسوز جۇيەسى ماسەلەلەرى.
- تۇرىك ءتىلىنىڭ موڭعول، ۇيعىر، فين سەكىلدى تىلدەرمەن جاقىندىعى.
- تۇرىك قاۋىمدارىنىڭ كونە زاماندار تۋرالى تۇسىنىگى.
- تۇرىك قاۋىمدارىنىڭ بۇرىنعى تۇرمىسى، تاريحى.
- تۇرىك تىلدەردىڭ الىپپەلەرى (ارابشا، موڭعولشا، ورىسشا، لاتىنشا).
- تۇرىك جازۋ ەرەجەلەرى.
- تۇرىك تىلدەرىن وقىتۋ ادىستەرى.
- ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى.
ەڭ باستى ماسەلە بولىپ:
– الىپپە – ءارىپ ماسەلەسى.
– ءپان سوزدەرىن الۋ ماسەلەسى.
– تۇرىك تىلدەرىندە جازۋ جۇيەسى ماسەلەسى قارالاتىن ءتۇرى بار.
بىلتىر قازاقستان ءبىلىمپازدارى سيەزىندە تالقىعا ءتۇسىپ، شەشىلمەي اشىق قالعان لاتىن تاڭبالارىن الۋ ماسەلەسى وسى جولى دا تالقىعا تۇسپەكشى.
سيەزدە قارالاتىن ماسەلەلەر قۇر اڭگىمە بولىپ، عىلىم تۇرىندە عانا قالماي، تاجىريبە جۇزىندە ىسكە اسىرۋ جاعى دا قارالىپ، قابىل الىنباقشى ەكەن.
قازاق ءتىلىنىڭ ەملەسى دە 15 جىلدان بەرى ىستەلىپ، 2-ءشى، 3-ءشى باسپالداقتان وتكەنمەن ءالى دە تالقىعا تۇسەتىن جەرلەرى جوق ەمەس. بۇل ماسەلەلەردى قورىتىپ ءبىر جۇيەگە، تۇيىنگە تۇپتەۋ قاجەت.
سوندىقتان سيەزگە دەيىن قازاق ءبىلىمپازدارى باس قوسىپ، سيەزگە بارۋشى ۋاكىلدەر قولىنا ماتەريال ازىرلەپ بەرۋلەرى تەرىس بولماس ەدى.
كەڭ كولەمدە جاسالاتىن تۇرىكشىل ءبىلىمپازداردىڭ تۇڭعىش جيىلىسىنا الدان قۇتتى بولسىن ايتىپ، جەمىستى ناتيجەسىن
كۇتەمىز. ىسكە ءسات!
حاسەنالى
1925 جىل. وكتيابر.
ەسكەرتۋ: بۇل سيەزگە (1926):ماسكەۋدەن - ءنازىر تورەقۇلوۆ، قازاقستاننان: احمەت بايتۇرسىنۇلى، ەلدوس ومارۇلى، ءبىلال سۇلايۇلى بارىپ، قاتىسادى. قاستارىنا امىرەنى دە ەرتە بارعان...
باكۋدە بولعان تۇرىك ءبىلىمپازدار سيەزىندە "لاتىندى" 101 قولداپ، 7 قارسى، 6 قاعىس قالعان ەكەن...
دايىنداعان: اباي مىرزا
Abai.kz
