استانا تاشكەنتتىڭ مۇناي-گاز سالاسىندا جىبەرگەن قاتەلىگىنەن ساباق الۋى ءتيىس. كورشى ەلدەگى ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ قۇلدىراۋ تاريحى بىزگە ەسكەرتۋ بولۋى كەرەك. سالا ساراپشىسى رۋسلان تۋماتوۆ وسى ماسەلەنى تەرەڭ تالداپ، وزبەكستانداعى جاعدايدان اششى مىسال كەلتىردى دەپ حابارلايدى Ertenmedia.kz.

2010 جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا رۋسلان تۋماتوۆ وزبەكستاننىڭ حيميا ونەركاسىبىندەگى جەكەشەلەندىرۋ پروتسەستەرىنە قاتىسىپ، ەلدەگى گاز-حيميا سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا كۋا بولعان ەكەن. سول كەزدە وزبەكستاننىڭ مۇناي-گاز سەكتورىنداعى ءىرى جوبالار مەن قارقىندى بۇرعىلاۋ جۇمىستارى كاسىبي ورتادا قىزعانىش پەن تاڭدانىس تۋدىرعان.

«بۇرعىلاۋ قارقىنى، الىپ تاۋ-كەن حيميا كومبيناتتارىنىڭ ىسكە قوسىلۋى، قوماقتى بيۋدجەتتەر كاسىبي تۇرعىدان شابىتتاندىراتىن. ءتىپتى كورشىلەر گاز-حيميا سالاسىندا ماڭگىلىك قوزعالتقىشتىڭ فورمۋلاسىن تاپتى ما دەگەن وي تۋىنداعانى راس. بىراق وسى ەكونوميكالىق سەرپىلىسكە قاتىسىپ، قازاقستاندىق كومپانيالاردى قىزمەت كورسەتۋگە تارتۋعا تىرىسقانىمدا، كۇتپەگەن قارسىلىققا تاپ بولدىم»، – دەيدى ساراپشى.

«وزبەكمۇنايگاز» قالاي قۇلدىرادى؟

تۋماتوۆتىڭ ايتۋىنشا، جەرگىلىكتى كاسىپورىندار شەتەلدەن كەلگەن زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن باسەكەگە قابىلەتتى سەرۆيستەردەن باس تارتقان. ال ءىرى جوبالارعا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار ماقساتسىز جۇمسالىپ، ناتيجەسىندە ءوندىرىس كۇرت تومەندەگەن. ماسەلەن، 2025 جىلى مۇناي ءوندىرۋ كورسەتكىشى بىردەن 8%-عا قۇلدىراعان. گاز ءوندىرىسى بولسا، سول جىلى 2,4%-عا ارتقانىمەن، ماماندار بۇنى ۇزاقمەرزىمدى قۇلدىراۋ الدىنداعى قىسقامەرزىمدى ءوسىم دەپ سانايدى. قوس سالاداعى باستى پروبلەما نەگىزگى كەن ورىندارىنىڭ سارقىلۋى.

وسىنداي جاعدايدا وزبەكستاننىڭ مۇناي-گاز الىبى «وزبەكمۇنايگاز» قارىزعا بەلشەسىنەن باتىپ، ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىگىن كرەديتورلاردىڭ سىرتقى باسقارۋىنا بەرۋگە ءماجبۇر بولعان.

«كەشەگى قارقىندى دامۋ يلليۋزياسى قازىر ۇزاققا سوزىلعان داعدارىسقا ۇلاستى. سالانىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر بولعاندىقتان، سىرتقى كرەديتورلارعا تولىق تاۋەلدى بولىپ، قارجى قۇتقارۋ وپەراتسياسىنا كوشتى»، – دەيدى ساراپشى.

«قازمۇنايگاز» بۇدان ساباق الۋى ءتيىس پە؟

تۋماتوۆ قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز سالاسى ءدال وسىنداي قاتەرلەرگە تاپ بولماۋى ءۇشىن قازىردەن ناقتى قادامدار جاسالۋى كەرەكتىگىن ەسكەرتەدى. اسىرەسە، ەلدىڭ قولايلى رەسۋرس بازاسى مەن ءىرى حالىقارالىق سەرىكتەستەرىنىڭ بولۋى جاعدايدى جەڭىلدەتەدى. دەگەنمەن «قازمۇنايگاز» كومپانياسى ۇزاقمەرزىمدى، اشىق دامۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋى ءتيىس. ۇكىمەت تە سالانى رەفورمالاپ، ىشكى نارىقتى ليبەرالداندىرۋى، تەحنيكالىق بازانى جەدەل مودەرنيزاتسيالاۋى جانە قورلاردى تولىقتىرۋ ءۇشىن شەتەلدىك ەكسپانسيانى كۇشەيتۋى قاجەت.

سونداي-اق، ساراپشى قمگ-ءنى نەگىزگى قىزمەتىنەن الشاقتاتاتىن الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردەن بوساتۋدى ۇسىنادى.

«مەنەدجمەنتتىڭ شىعىنداردى قىسقارتىپ، تابىستى كوبەيتۋگە ۇمتىلۋى ورىندى. ارينە، قازىر قيىن كەزەڭ، بىراق داعدارىس جاڭا مۇمكىندىكتەر كەزەڭى. قارجى جەتكىلىكتى بولسا، جاڭا جوبالار مەن كەن ورىندارىن ساتىپ الىپ، ىشكى ترانسفورماتسيا جاساۋعا قولايلى ۋاقىت ءدال وسى»، – دەيدى تۋماتوۆ.

ايتا كەتەيىك، بۇگىندە «وزبەكمۇنايگاز» كومپانياسى قارىزدارىن قايتا قۇرىلىمداپ، گاز ءوندىرىسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كەڭ اۋقىمدى ترانسفورماتسيادان ءوتىپ جاتىر. سونىمەن قاتار وزبەكستان ۇكىمەتى كومپانياعا ءوندىرىس شىعىنىن ازايتىپ، تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جانە قارجىلىق جاعدايىن جاقسارتۋدى مىندەتتەگەن.

بۇعان دەيىن تاشكەنتتە وتكەن القالى وتىرىستا پرەزيدەنت توقاەۆ ورتا ازيانى دامىتۋدىڭ تىڭ جوسپارىن ۇسىنعان بولاتىن.

Abai.kz