12-14 مامىر كۇندەرى قالليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى ۇلتتىق مۋزىكالىق دراما تەاترى ساحناسى مۇحتار اۋەزوۆ شىعارمالارىنىڭ جاڭا تىنىسىن سەزبەك. اقمولا وبلىستىق ورىس دراما تەاترى گاسترولدىك ساپار اياسىندا ءۇش بىردەي قويىلىم ۇسىنىپ، كلاسسيك مۇراسىنا زاماناۋي كوزقاراسپەن قايتا ۇڭىلمەك. رەسەيدەن ارنايى وسى جۇمىستار ءۇشىن رەجيسسەرلەر تيمۋر كۋلوۆ پەن فاميل دجاۆادوۆ شاقىرىلدى. اتى اڭىزعا اينالعان ل. ە. حەيفەتستىڭ شاكىرتى تيمۋر كۋلوۆ «ليۋتىي» («كوكسەرەك») دراما-ۆەستەرنىن جانە «باللادا و باحتىگۋلە» «قاراش-قاراش وقيعاسى» جەلىسىمەن قويىلعان مۋزىكالىق دراماسىن، ال فاميل دجاۆادوۆ – ايگىلى رەجيسسەر اندرەي موگۋچيدىڭ شاكىرتى – «سيروتسكايا دوليا» («قورعانسىزدىڭ كۇنى») تراگەدياسىن قويعان بولاتىن.  

استانالىق كورەرمەندى «باللادا و باحتىگۋلە» سپەكتاكلىنىڭ تۇساۋكەسەرىنىڭ ءۇشىنشى كورسەتىلىمى كۇتەدى. «قاراش-قاراش وقيعاسى» شىعارماسى جەلىسىمەن ساحنالانعان جاڭا قويىلىم رەجيسسەر تيمۋر كۋلوۆتىڭ مۇحتار اۋەزوۆتىڭ مۇراسىنا شىعارماشىلىق ۇندەۋىن جالعاستىرادى: بۇعان دەيىن، 2022 جىلى تيمۋر كۋلوۆ «ليۋتىي» («كوكسەرەك») سپەكتاكلىن ساحنالاعان بولاتىن.

تيمۋر كۋلوۆ – جاڭا بۋىن رەجيسسەرى، تەاتر الەمىندەگى بەدەلدى سىيلىقتاردىڭ لاۋرەاتى، قازىرگى ۋاقىتتا سانكت-پەتەربۋرگتەگى ا.ا. بريانتسەۆ اتىنداعى جكت رەجيسسەرى. ونىڭ سپەكتاكلدەرى «ناۋرىز»، «فەدەراتسيا»، «مەليحوۆسكايا ۆەسنا» جانە «ارتميگراتسيا» سياقتى كورنەكتى تەاتر فەستيۆالدەرىنە، سونداي-اق بريانتسەۆ اتىنداعى جكت حالىقارالىق فەستيۆالىنە («رادۋگا») ۇنەمى قاتىسادى. كوپشىلىكتىڭ نازارىن گ.كاريەۆ اتىنداعى قازان جكت قويىلعان «پريكليۋچەنيا رۋستەما» سپەكتاكلى ەرەكشە نازار اۋداردى: 2024 جىلى ول «زولوتايا ماسكا» (رەسەي) ۇلتتىق تەاتر سىيلىعى قازىلار القاسىنىڭ «ەل تاعدىرىنا قاتىسقانى جانە ۇلتتىق قاھارماندى ىزدەگەنى ءۇشىن» ارنايى سىيلىقپەن ماراپاتتالدى. بۇگىندە تيمۋر كۋلوۆتىڭ ەسىمى جەكە قويىلىمدار شەكاراسىنان اسىپ، كەڭەيگەن: 2024 جىلى پسكوۆتا «كۋلوۆ-فەست» - ونىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان فەستيۆال ءوتتى، بۇل ءوز كەزەگىندە ونىمەن قاتارلاس رەجيسسەرلەر ءۇشىن سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي.

ءبىز ونىڭ اۋەزوۆ الەمىن قالاي زەردەلەپ، اقمولالىق جانە استانالىق كورەرمەندەردى  قانداي قويىلىم كۇتەتىنىن بىلۋگە تىرىستىق.

- تيمۋر، ءسىز ءارتۇرلى ترۋپپالارمەن جۇمىس جاسايسىز, اوودت ارتىستەرى تۋرالى نە ايتا الاسىز?

- مەن 2022 جىلدان باستاپ بۇكىل ترۋپپامەن ءتورت قويىلىمدا جۇمىس ىستەدىم. جالپى، ترۋپپا وتە مىقتى، الۋان ءتۇرلى جانە ساۋاتتى جيناقتالعان. كوپتەگەن پەسالارلى ساحنالاۋعا قاۋقارى جەتەدى. ەلوردادا ەمەس، كوكشەتاۋ سياقتى شاعىن قالادا ورنالاسقان ءاربىر تەاتر وسىنداي ترۋپپانى جيناقتاي المايدى. بۇل، ارينە، تەاتر ديرەكتورى باقتىگەرەۆ بەيبىت سالاۋاتۇلىنىڭ ەڭبەگى. ويتكەنى، ادامداردى تارتۋ، ولاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە بارلىعىنا جۇمىس ىستەۋگە قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن جاعدايلار جاساۋ وتە ۇلكەن جۇمىس. تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە بار: مەنىڭ ويىمشا، اوودت-دا ستۋديالىق رۋح ساقتالعان - ولار العا قويعان ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ۋاقىتپەن ساناسپايدى. بۇل كوزقاراس تەك جاس ەمەس، سونىمەن قاتار تاجىريبەلى ارتىستەرگە دە ءتان. بارلىعى «قوزعالىستى»، شىعارماشىلىق پروتسەستى قالايدى. بۇل قانداي سيقىرمەن اوودت-دا ساقتالىپ وتىر – ول مەن ءۇشىن جۇمباق. ۇيرەنۋ كەرەك. (كۇلەدى)

- ءسىز ءۇشىن اۋەزوۆتىڭ الەمى قانداي؟

- مۇحتار اۋەزوۆ الەمى مەنى تاڭقالدىرادى. ماعان ونىڭ قاتتىلىعى مەن سەنتيمەنتالدى ەمەستىگى ۇنايدى. دەگەنمەن، مەن سەنتيمەنتاليزم جامان ەمەس دەپ سانايمىن جانە ول بولۋى كەرەك، بىراق ول اۆتوردا قالىپتى مولشەردە. ماعان ونىڭ قاتتىلىعى، ەركىندىگى، دالاسى، جابايى باتىس سياقتى جابايى تابيعاتى وتە قاتتى ۇنايدى.

- سوندىقتان «ليۋتىي» سپەكتاكلى ۆەستەرن جانرىندا ساحنالانعان با؟

- مەن «كوكسەرەك» شىعارماسىن وقىعاندا، ونى قازاقستاندا ءومىر سۇرگەن تارانتينو جازعانداي سەزىندىم. يا، جانە «قاراش-قاراش وقيعاسى» شىعارماسى - بۇل مۇلدەم باسقا وقيعا بولسا دا، بىراق ۇقساستىق بايقالادى. اۋەزوۆ الەمى مەن ءۇشىن شارتتى «نەتفليكستەگى» وتە ۇلكەن يستەرن-سەريال سىندى، وندا كەيىپكەرلەر سەريادان سەرياعا كوشىپ، ءبىر-ءبىرىن الماستىرا الادى. دالادا وسىنداي ءارتۇرلى وقيعالار ورىن الاتىن كوپتەگەن قىزىقتى كەيىپكەرلەر كەزدەسەتىن عالام بار سياقتى. اۋەزوۆتىڭ شىعارماشىلىعى بويىنشا تەاتر سەريالىن جاساۋعا ابدەن بولادى.

- وتە قىزىق. ال، كەلەسى سپەكتاكلدىڭ جانرى قانداي؟

- باستاپقىدا «ساۋندراما» رەتىندە باستالدى. الايدا، ءبىز كانونداردان الىستاپ بارا جاتىرمىز، ويتكەنى مەن ءوزىم ساۋندرامانىڭ نە ەكەنىن تولىق تۇسىنبەيمىن، سوندىقتان شاتاستىرماۋ ءۇشىن مەن «مۋزىكالىق دراما» دەپ اتادىم. وسى جانرلار ماسەلەسىندە مەن ءوزىم دە قينالىپ قالامىن. مەن ونى بىلاي ايتامىن – «بۇل شىعارما ءۇشىن جالعىز لايىقتى جانر». مەنىڭ كوزقاراسىم بويىنشا، بۇل جانر «قاراش-قاراش وقيعاسى» شىعارماسى ءۇشىن جالعىز لايىقتى جانر. سەبەبى اۆتوردا: «ولار اندەرىن جالعاستىردى…» دەگەن سوزدەر كەزدەسەدى. مەن ءۇشىن «باللادا و باحتىگۋلە» – ءبىر اكتىدەن تۇراتىن ءان.

- شىعارمانىڭ ءوزىن وقىعاندا، ونىڭ باستى تاقىرىبى كەك الۋ سياقتى اسەر قالدىرادى. سالمەننىڭ ادامدارى سوققىعا جىققاننان كەيىن، كەيىپكەردىڭ قايتا «تىرىلۋىنە»، ەكى اپتا بويى جان ءتاسىلىم ۇستىندە الىسىپ امان قالۋىنا ءدال وسى سەبەپ بولادى. ال ءسىزدىڭ باستى تاقىرىبىڭىز قانداي?

- اۋەزوۆتە كەك تاقىرىبى وتە كۇشتى، ول البەتتە، سپەكتاكلدە دە بار. بىراق ءبىر ءسوز ماعان مازا بەرمەيدى، ول بۇگىنگى كۇننىڭ ايناسى سياقتى: «ەكى تۇيە سوقتىعىسسا، اراسىندا شىبىن ولەدى». سوڭعى كەزدە وسى وي مەنى قاتتى مازالايدى. جاراسباي مەن سالمەن اراسىندا قانداي قاقتىعىس بولسا دا،  اقىرىندا ولار ءوزارا كەلىسىمگە كەلەدى. ال باقتىعۇل مەن تەكتىعۇل شە؟ وكىنىشكە قاراي، ولار سول بايلاردىڭ جولىندا قۇربان بولادى. قالاي بولعاندا دا، بۇل ادىلەتسىزدىك. پافوستى ەستىلگەنىمەن، بۇل الەمنىڭ قۇرىلىمى ءبىرتۇرلى، ادامشىلىققا ساي كەلە بەرمەيتىن سياقتى. ال، جالپى العاندا، سپەكتاكلدە ايەل تاقىرىبى ايرىقشا ماڭىزدى ورىن الادى. مەن حاتشا - باقتىعۇلدىڭ ايەلى تۋرالى ايتىپ وتىرمىن. ءبىز ونى باستى كەيىپكەر قىلىپ كورسەتىپ جاتقان جوقپىز، بىراق وعان كوبىرەك نازار اۋدارامىز. مۇمكىن، زامان وزگەرگەن شىعار. اۋەزوۆ بۇل شىعارمانى جازعان كەزدە قوعام قاتتى پاتريارحالدى بولدى، ودان بەرى ءجۇز جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. كەلەسى جىلى پوۆەستتىڭ جازىلعانىنا ءجۇز جىل بولادى. قازىر ۋاقىت تا، ايەل دە وزگەردى. كەم دەگەندە، ءبىزدىڭ شىعارماشىلىق الەمدە ءبىز ايەلدىڭ ورنىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ جاتىرمىز دەمەيمىن، بىراق سول باعىتقا كەلە جاتقان سياقتىمىز. قالاي دەسەك تە، ونىڭ ىقپالى بار.

- قازىرگىدەي بەيمازا ۋاقىتتا سپەكتاكلدەردە ايەل «تۇراقتاندىراتىن كۇش»، تىرەك رولىندە كورسەتىلەتىن سياقتى.

- ءتىپتى ايتار بولسام، ءبىزدىڭ ينتەرپرەتاتسيامىزدا ايەل ءبىر كۇردەلى فۋنكتسيانى ءوز موينىنا الادى، وعان ءتان ەمەس - ەركەكتىك ءرولدى. رەجيسسەر رەتىندە كەيدە اۆتورمەن پىكىرتالاسقا تۇسەمىن، بۇل قالىپتى جاعداي. بۇل ءبىزدىڭ كوركەم قيالىمىز. فينال ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن، ال اۋەزوۆتىڭ شىعارماسىندا فينال اشىق. ءبىز حاتشامەن نە بولعانىن تولىق تۇسىنبەيمىز. بىلەتىنىمىز، ول باي بيلەرگە قىزمەتكە ورنالاستى، سول عانا. ال ودان ءارى نە بولعانىن وزىمىزشە ويلاستىردىق.

- رەپەتيتسيالار كەزىندە ويلاعانىڭىزدان بولەك، ءسىز ءۇشىن قانداي جاڭا دۇنيەلەر اشىلدى؟

- كۇن سايىن ءبىر جاڭا دۇنيە اشىلىپ جاتادى. مىنە، ۇزىلىستە اۋەزوۆتىڭ فينالىن وقىپ شىقتىم، وسىنداي ساتتەردە وزىڭنەن دە، ومىرىڭنەن دە بۇرىن بايقاماعان نارسەلەردى اڭعارا باستايسىڭ.

- بولىسە الاسىز با؟

- جوق، ءبىز بۇندايعا كەلىسپەدىك. (كۇلەدى).

- سپەكتاكل كومانداسى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز؟

- اكتەرلىك قۇرامنان باسقا، قازىر مەنىمەن بىرگە باتىرحان سابىر كومپوزيتور جانە ساۋند-ديزاينەر رەتىندە جۇمىس ىستەپ جاتىر. مەنىڭ سواۆتورىم جانە ۇلكەن جۇمىس كولەمىمەن اينالىساتىن سەرىكتەسىم.

- بۇل سپەكتاكلدىڭ كورەرمەنى رەتىندە كىمدەردى كورەسىز?

- مەنىڭ ويىمشا، بۇنى بۇكىل وتباسىمەن كورۋ قىزىقتى بولادى. ورتا جاس، اعا بۋىن جانە جاستار اۋديتورياسى. بولاشاق سپەكتاكلدىڭ قازاقستاننان تىس جەرلەردە دە كورسەتىلگەنىن قالايمىن. مەن بۇعان ۇمىتتەنەمىن. الدا ءبارىن قۇراستىرىپ، جيناقتاپ ءبىر ءبۇتىن جاساۋ ءۇشىن ءبىر اپتا ۋاقىت قالدى. ەڭ ماڭىزدى، قاۋىپتى، قيىن ءسات - جۇقا مۇزدىڭ ۇستىمەن ءجۇرۋ سياقتى.

- ءسىزدىڭ بۇل مۇزدان جەڭىل وتۋىڭىزگە تىلەكتەسپىن! اڭگىمەلەسكەنىڭىز ءۇشىن راقمەت!

- سىزگە دە راقمەت!

سۇحباتتى جۇرگىزگەن، ابدراحمانوۆا قارلىعاش، تەاتردىڭ پەداگوگيكا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.

Abai.kz