يمام ارمان قۋانىشباەۆ ايدى اسپاننان شىعاردى...

بۇگىندە ۋاعىز ايتۋشى يمامدار «ۇستاز» اتتىن يەمدەنىپ الىپ، اۋىزدارىنا نە بولسا سونى ايتپاسا – نامازدارى قازا بولاتىنداي بولىپتى... بۇرىندارى وزگە بىرەۋى «جۇماقتا ءار ەركەككە بەس مىڭداي قىز قىزمەت ەتەدى» دەپ، اۋزىنان سىلەكەيى اققانشا تامسانا سويلەپ ەدى، ەندى، مىنە، ارمان قۋانىشباەۆ دەگەن يمام قازاققا مىنداي ۇكىمدەر شىعارىپتى:

1. قازاق قىزىن ۇزاتقاندا «ەتى دە، سۇيەگى دە سەنىكى» دەپ بەرەدى...، تۇرمىسقا بەرگەن قىزىن تىرىلەر قاتارىنان شىعارىپ تاستايدى ەكەن‑مىس. ءسىرا، قازاق «كەتكەن قىزدان ءۇمىت­‑قايىر جوق» دەپ ساناسا كەرەك...

2. وسى «ايتۋلى وقيعانى» اتاپ ءوتۋ ءۇشىن، قىز بەرگەن جاق قۇدا جاقتان «ولى‑تىرىگە» دەپ اكەلگەن قويدى سويىپ، بولماسا، ءوزى سويىپ، اعايىن تۋىسپەن «قىزدىڭ ولگەنىن» اتاپ ايتىپ، الگى مالدى جەپ قويادى ەكەن...

3. سوسىن، يمام ايتاتىنداي «ساۋكەلەنى ولگەن ادامعا كيگىزۋ كەرەكتىگى» ەسكە ءتۇسىپ، ۇيدەگى ساندىقتا جاتقان ساۋكەلەنى كۇنگە كەپتىرىپ، كەمپىرگە كورسەتەدى ەكەن: «مىناۋ سەن ولگەندە باسىڭا كيەتىن كيىم!» دەپ... ءسىرا، كەمپىر تۇرمىسقا كەتكەن، ياعني «ولگەن» قىزىن ويلاپ جىلاپ‑سىقتاي بەرمەسىن دەگەنى بولسا كەرەك...

سۋرەت: سايت سكرينى.

مىنە، بۇگىندە وسىلاي دەپ ارمان يمام باستاعان ءدىني قاۋىم وكىلدەرى قازاقتىڭ ساناسىندا رەۆوليۋتسيالىق توڭكەرىس جاساپ جاتىر ەكەن. ارمان يمامنىڭ بۇل سوزدەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە جەلدەي ەسىپ، كەڭ تارالىپ جاتىر...

بۇعان نە ايتۋعا بولادى؟

نەگىزى، وسى سوزدەردەن ءبىز ەل اراسىندا كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن ءدىن وكىلدەرى – «يمام‑ۋاعىزشىلاردىڭ» ءوز ۇلتىنىڭ سالتى مەن داستۇرىنەن، ءداستۇردىڭ ءمانى مەن ماعىناسىن ۇعۋدان قانشىلىقتى اجىراپ كەتكەنىن، ونى تۇسىنۋدەن قالعانىن انىق بايقايمىز.

قازاقتىڭ «ءولى‑تىرىسى» دەگەنى تىپتەن بولەك دۇنيە. ونىڭ ماعناسى «قىز قونار جەرىنە قونعان سوڭ، ەلگە قۇت بەرەكە اكەلسىن» دەگەن نيەتپەن، قۇدالار جاققا «ءولى‑تىرى» اتاپ، مال جىبەرەدى، نيەتتە وعان جينالعان قاۋىم (توركىنى) ءوز باتاسىن بەرسىن، جاقسىلىعىن تىلەسىن، قايتىس بولعان تۋىستارىنىڭ ارۋاقتارى رازى بولسىن دەگەن وي تۇرادى...

ال، ساۋكەلە – قىزدىڭ باسىنا ۇزاتىلعاندا كيىلەتىن قاسيەتتى باس كيىم. ونىڭ ۇشكىر باسى – كونە تۇركىلىك نانىم‑سەنىمدەردەن باستاۋ الادى – كوك تاڭىرىمەن بايلانىستى. ساۋكەلەنى «ولگەندە باسىنا كيگىزسىن» دەپ كيگىزبەيدى. ساۋكەلە – وتە كيەلى زات رەتىندە ۇستالىپ، بولشاقتا انا ونى ءوزىنىڭ قىزىنا بەرۋى ءجيى ورىن العان. ول «سەن دە مەن سياقتى ءوسىپ‑ون» دەگەن ىرىم.

سوندىقتان، وسى جولى مەن ايتار ەدىم، بۇل جەردە «وتاۋ قۇرعان قىز ولگەن جوق، ونى ساۋكەلەسىمەن قوسا «جەرلەگەن» يمام ءولدى» دەپ...

ەندى، بۇل يمام قازاققا ءسوز ايتا الا ما، مۇنان كەيىن؟..

قازاق ونى تىڭداي ما؟

ءابدىراشيت باكىرۇلى، پۋبليتسيست

Abai.kz